Λιβυκός εμφύλιος Πόλεμος: Το πλαίσιο της εμπλοκής της Τουρκίας και αυτή καθαυτή η εμπλοκή-Γράφει ο Μανώλης Γαλανομάτης

1011

Πριν λίγες μέρες (12/1/2020) έγινε στην Μόσχα Συνάντηση των αντίπαλων ηγετών του Λιβυκού εμφυλίου Πολέμου με την παρουσία αντιπροσωπειών της Ρωσίας και της Τουρκίας.

Η Συνάντηση οδήγησε σε μια ορισμένη πρόοδο, χωρίς όμως ένα ουσιαστικό αποτέλεσμα με την υπογραφή κάποιας Συμφωνίας.

Στις 19/1/2020 στο Βερολίνο σχεδιάζεται μια ευρεία Διάσκεψη με θέμα τον Λιβυκό εμφύλιο Πόλεμο με την συμμετοχή πολλών αντιπροσωπειών διαφόρων χωρών.

Το κεντρικό θέμα του σημερινού άρθρου μας είναι η εμπλοκή της Τουρκίας σ’ αυτόν τον Πόλεμο. Πριν όμως απ’ αυτό θα εξετάσουμε το πλαίσιο στο οποίο γίνεται αυτή η εμπλοκή, γιατί σε μεγάλο βαθμό η εμπλοκή της Τουρκίας θα κριθεί απ’ αυτό το πολύ περίπλοκο πλαίσιο.


1) Η στάση της Μόσχας        

Α)  Η στάση της Μόσχας στο Λιβυκό ζήτημα και εξ αυτού στην εμπλοκή της Τουρκίας είναι ο κύριος εξωτερικός παράγοντας  που θα καθορίσει την τύχη της εμπλοκής της Τουρκίας .Την στάση της Μόσχας καθορίζουν τρείς σκοπιμότητες:

α) Η Μόσχα θέλει την Λιβύη για τον εαυτό της (με την ευρεία έννοια του όρου και όχι με την έννοια της πολιτικής υποταγής) και δεν σχεδιάζει να την κάνει δώρο στον Ερντογάν.Η Μόσχα θέλει την Λιβύη όχι για να εκμεταλλευτεί τα πετρέλαια της,αλλά για να διαμορφώσει μαζί της και με μια σειρά άλλες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες μια λέσχη ρύθμισης της διεθνούς Αγοράς πετρελαίου ανεξάρτητα από τις ΗΠΑ. Επίσης η Μόσχα σχεδιάζει μια ναυτική και αεροπορική βάση στην Λιβύη για τον έλεγχο της Δυτικής Μεσογείου και των κινήσεωντων ΝΑΤΟικών χωρών που βρέχονται από την Δυτική Μεσόγειο(Ιταλία,Γαλλία,Ισπανία) και αποβλέπουν σε μια νέα με νέους όρους αποικιοκρατία στην βόρεια Αφρική.

β) Η Μόσχα θέλει να φανεί, ότι αυτή πλέον και όχι η Ουάσινγκτον είναι ο ρυθμιστής της Ειρήνης στην Περιοχή. Η Συνάντηση στην Μόσχα δεν έφερε το ποθούμενο αποτέλεσμα, αλλά τα γεγονότα είναι σε εξέλιξη.

γ) Η Μόσχα θέλει να κρατά μια φιλική σχέση με τον Ερντογάν, γιατί ο Ερντογάν είναι η “ντουντούκα” που διαλαλεί σε διεθνή κλίμακα την διάλυση του ΝΑΤΟ και προτείνει στις ΝΑΤΟικές χώρες αυτόνομες σχέσεις με την Μόσχα αντίθετα με την βούληση των ΗΠΑ και ότι αυτή η πρόταση είναι εθνικά επωφελής για τις ΝΑΤΟικές χώρες.Διά ταύτα η Μόσχα προσπαθεί να πετύχει μια ισορροπία, όπου και η Λιβύη να γίνει δική της και ο Ερντογάν να μην φύγει πικραμένος και ταπεινωμένος. Η Μόσχα επιδιώκει με ένα σκόντο στο δικό της όφελος να διατηρήσει το κύρος του Ερντογάν.

Β) Στη Λιβύη υπάρχει ένα μικρό σώμα από Ρώσους ενόπλους μέλη μιας ιδιωτικής πολεμικής Εταιρείας (“Βάγκνερ”),που πολεμούν στο πλευρό του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.Δεν πρέπει αυτό το σώμα να είναι πάνω από 200 άτομα.Μιλώντας για το σώμα αυτό πρόσφατα ο Πρόεδρος της Ρωσίας Β.Β.Πούτιν λέει: “Αν στην Λιβύη πολεμάνε Ρώσοι πολίτες, αυτοί δεν εκφράζουν τα συμφέροντα της Ρωσίας και δεν πληρώνονται από τον Ρωσικό Προυπολογισμο”. Το δεύτερο το δεχόμαστε.Τους πληρώνει ο Χαφτάρ-δεν του λείπουν τα λεφτά, γιατί το πετρέλαιο παράγεται στην Ανατολική ζώνη της Λιβύης την οποία ελέγχει ο ίδιος.Το πρώτο δεν το δεχόμαστε, γιατί όποιος πολεμάει για τον φίλο της Μόσχας έμμεσα πολεμάει για τα συμφέροντα της Μόσχας.Επισήμως η Μόσχα δεν στηρίζει κανένα. Για την Μόσχα η Λιβυκή κρατική οντότητα έπαψε να υπάρχει με τους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς. Η ουσιαστική στήριξη της πάντως στον Χαλίφα Χαφτάρ δεν μπαίνει σε αμφιβολία.  

2) Η στάση του Χ.Χαφτάρ              

Ο στρατάρχης Χ.Χαφτάρ ήδη από το 2018 ήταν στην Μόσχα και είχε συνομιλίες με τον Ρώσο Υπουργό Άμυνας Σεργκέι Σοιγκού και τον Επιτελάρχη Βαλέρι Γκερασίμωφ.Στην συνάντηση παρευρισκόταν και ο επιχειρηματίας Ευγκένι Πριγκόζιν, ο οποίος συνδέεται με την στρατιωτική ομάδα “Βάγνερ”.Ο Ερντογάν βλέποντας την δυσκολία του εγχειρήματος του να στείλει στρατό στην Λιβύη παρακάλεσε τον Β.Β.Πούτιν να μεσολαβήσει για μια Συμφωνία στην Μόσχα, ώστε να βγεί κερδισμένος με μια ανακοπή της προέλασης του Χ.Χαφτάρ, χωρίς να χρειαστεί να στείλειΤουρκικό στρατό στην Λιβύη.Ο Β.Β,Πούτιν για να κρατήσει τον Ερντογάν μακρυά από τις ΗΠΑ,έπεισε τον Χ.Χαφτάρ για μια ανάπαυλα στις πολεμικές επιχειρήσεις και για μια Συνάντηση στη Μόσχα.Η πλευρά του Σάραντζ, που βρίσκεται σε απελπιστική θέση υπέγραψε την Συμφωνία. Θετικός προς την Συμφωνία ήταν και ο ίδιος ο Χ.Χαφτάρ.Πλην όμως ο Χ.Χαφτάρ είχε μαζί του και τους φύλαρχους που τον στηρίζουν και περίμεναν την λήξη της Συνεδρίασης για να κάνουν την δική τους συνομιλία με τον Χ.Χαφτάρ.Ο Χ.Χαφτάρ δεν μπορούσε επομένως επί τόπου να υπογράψει καμιά Συμφωνία. Ζήτησε προθεσμία κάποιων ωρών να μελετήσει τις λεπτομέρειες της Συμφωνίας.Το πρωί συναντιέται με τους φύλαρχους, τους διαβάζει την Συμφωνία και φύλαρχοι είπαν ΟΧΙ. Υποχρεωτικά ο Χ.Χαφτάρ δηλώνει σ εΡωσία και Τουρκία, ότι η Συμφωνία δεν τον ικανοποιεί, χαιρετά ευγενικά τους Ρώσους φίλους του και φεύγει για την Λιβύη.Το πρόβλημα είναι τώρα είναι τι θα γίνει στις 19/1/2020 στο Βερολίνο.Το λογικά αναμενόμενο είναι να συνεχιστούν οι μάχες και ή να μην γίνει καμιά Συνάντηση στο Βερολίνο ή αν γίνει να μην έχει αποτέλεσμα.Φυσικά στην Πολιτική τίποτε δεν αποκλείεται και ειδικά αν δεν ξέρουμε τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων και κρίνουμε μόνο με την βούληση των φυλάρχων (στους οποίους κυριαρχεί το συναίσθημα και όχι η λογική ανάλυση).


3) Οι σύμμαχοι των δύο αντιπάλων 

 Με το μέρος του Σάραντζ είναι: Τουρκία, Ιταλία και η πλειονότητα των Δυτικών χωρών.Ο Σάραντζ είναι ο καρπός της ΝΑΤΟικής επίθεσης του 2011. Είναι επομένως ο αντι-Καντάφι και ο άνθρωπος των Δυτικών. Πλην όμως ανεπίσημα η Γαλλία είναι με το μέρος του Χ.Χαφτάρ.Για την σημασία της στήριξης της Τουρκίας θα μιλήσουμε παρακάτω αναλυτικά.Η Ιταλία ονειρεύεται επιστροφή ως ένα δυνατό βαθμό της παλιάς αποικιοκρατίας στη Λιβύη. Με ένα αδύνατο και υποτελή στη Δύση Πρόεδρο αυτή η επιδίωξη είναι πιο προσιτή.Η Ιταλία έχει και το μεγάλο πρόβλημα των μεταναστών της Αφρικής μέσω της Λιβύης και με ένα άβουλο και υπάκουο Πρόεδρο μπορεί να το λύσει καλύτερα.Για την στάση της Γαλλίας υπάρχουν δύο συμπληρωματικές εκδοχές.Η πρώτη είναι ότι η Δύση δεν πρέπει να τα παίζει όλα για όλα σε μια πλευρά, γιατί υποχρεωτικά η άλλη πλευρά θα περάσει στην αγκαλιά της Μόσχας.Ένα μέρος της Δύσης δηλ.η Γαλλία που παραδοσιακά κρατά μια απόσταση από τις ΗΠΑ, γίνεται η παρηγοριά του απόβλητου από τη Δύση αντιπάλου [Με την ίδια λογική και ως προς εμάς η Γαλλία είναι μαζί μας στην αντιπαράθεση μας με την Τουρκία]Αν νικήσει ο Σάραντζ, η Δύση είναι ο γενικός προστάτης της Χώρας.Αν νικήσει ο Χ.Χαφτάρ, η Δύση θα έχει μια παρουσία μέσω Γαλλίας.Η δεύτερη εκδοχή ξεκινάει από τους ανταγωνισμούς των ιμπεριαλιστών:Η Γαλλία είναι με την Δύση για την διάσωση του Συστήματος στα πλαίσια της κοινής αντιμετώπισης. Η Γαλλία όμως είναι τόσο μεγάλη,ώστε να ανταγωνίζεται την ηγεσία και την προστασία των ΗΠΑ καινα έχει ένα αυτόνομο ρόλο (=την προώθηση των δικών της κεφαλαίων).Σύμμαχοι του Χ.Χαφτάρ είναι η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία.Η φιλία της Αιγύπτου προς τον Χ.Χαφτάρ είναι προέκταση της συνεργασίας της Αιγύπτου με την Μόσχα (χωρίς να υποτιμούνται και οι  πολιτικο-θρησκευτικοί λόγοι (=πολιτικοί λόγοι με θρησκευτική περικάλυψη)με τους “Αδελφούς Μουσουλμάνους”.Η στάση της Σαουδικής Αραβίας είναι κάτι ανάλογο με την στάση της Γαλλίας (=πατάμε στη Δύση, αλλά κρατάμε και κάποιες αποστάσεις για ένα αυτόνομο ανταγωνιστικό παιχνίδι (συγχρόνως υπάρχει έναανάλογο πρόβλημα με τους “Αδελφούς Μουσουλμάνους”) 


4) Η εμπλοκή της Τουρκίας αυτή καθαυτή  

Ο Ερντογάν υπολόγιζε, ότι με μια συμβολική δύναμη και αυτή από Τουρκομάνους της Συρίας και φιλότουρκους αντιπάλους του Άσαντ,θα μπορούσε να εξασφαλίσει ένα έλεγχο της Λιβύης.Με την άρνηση του Χ.Χαφτάρ να υπογράψει την Συμφωνία ο Ερντογάν είναι πια υποχρεωμένος να το παλαίψει με στρατιωτική δύναμη στο πεδίο της μάχης στην έρημο της Λιβύης.[Μπορεί να τον σώσει από το βάλτωμα στην άμμο μόνο η επιτυχίατης σχεδιαζόμενης Διάσκεψης στο Βερολίνο].Γιαυτό και ο Ερντογάν εξεμάνη με την μη υπογραφή της Συμφωνίας της Μόσχας από τον Χ.Χαφτάρ και δήλωσε σε ύφος Αμερικανού Προέδρου: “Θα του δώσω το μάθημα που του αξίζει”Η δήλωση αυτή του Ερντογάν μπορεί να ξεφεύγει από τα όρια της πολιτικής σοβαρότητας (Δεν λέμε του Διεθνούς δικαίου: αυτό ο Ερντογάν και όλοι οι Δυτικοί το έχουνε καταβρεγμένο), πλην όμως δείχνει ότι η υπόθεση ξεφεύγει κατά πολύ από την διάσωση μιας Συμφωνίας για διανομή των θαλασσίων ζωνών μεταξύ  Λιβύης και Τουρκίας.Καθώς φαίνεται από την στάση του Ερντογάν το κύριο είναι η αρπαγή ενός μεγάλου (όσο γίνεται πιο μεγάλο) μέρους των πετρελαίων της Λιβύης. Η διανομή των θαλασσίων ζωνών είναι το δευτερεύον και το συμπληρωματικό.Το γεγονός δε ότι η Χώρα μας δεν εκλήθη στην Διάσκεψη του Βερολίνου δεν οφείλεται μόνον στο, ότι η Χώρα μας είναι μικρή και υποτελής στις ΗΠΑ,χωρίς δική της φωνή, αλλά και στο, ότι το κύριο για μας θέμα της διανομής των θαλασσίων ζωνών, ούτε καν λαβαίνεται υπ όψη από τους συντελεστές της Διάσκεψης του Βερολίνου.Το καλύτερο σενάριο εξέλιξης για τον Ερντογάν είναι να μην προχωρήσει ο Χ.Χαφτάρ σε κατάληψη της Τρίπολης, να γίνει και να πετύχει η Διάσκεψη του Βερολίνου.Αυτό το σενάριο είναι καλό γιατί χωρίς απώλειες ο Ερντογάν κάτι θα έχει να κερδίσει. Ακόμα κι αν δεν βάλει χέρι στα πετρέλαια της Λιβύης, η Συμφωνία διανομής των θαλασσών θα ισχύσει, γιατί στα πλαίσια μιας συμμαχικήςΚυβέρνησης στη Λιβύη δεν είναι δυνατόν ν’ ακυρωθεί μια διεθνής Συμφωνία.

Πολύ καλύτερο σε αποτελέσματα (γιατί τότε ο Ερντογάν θ’ αρπάξει τα πετρέλαια της Λιβύης) είναι το σενάριο να εμπλακεί σ ένα γρήγορο Πόλεμο στην Λιβύη και να συντρίψει τον αντίπαλο του τον Χ.Χαφτάρ.Το σενάριο αυτό έχει πολύ μικρή πιθανότητα επιτυχίας λόγω αντιπαλότητας κατά μέτωπο με την Μόσχα, που είναι ο κύριος παίκτης, και λόγω τουανταγωνισμού στη μοιρασιά με τους άλλους δυτικούς ψευτοσυμμάχουςτου Ερντογάν (=παρα είναι μεγάλη η λεία της Λιβύης για να την αφήσουν Ρωσία και Δυτικοί στον Ερντογά.

Προφανώς το χειρότερο σενάριο για τον Ερντογάν είναι ν’ αρχίσει τον Πόλεμο  στην Λιβύη και να βαλτώσει στην άμμο.Αυτό το σενάριο έχει μια ορισμένη πιθανότητα να υλοποιηθεί.Η γνώμη μας όμως είναι, ότι η Ρωσία θα τον αφήσει τον Ερντογάν να πιεστεί, για να μην είναι απαιτητικός και σε κάποια στιγμή θα παρέμβει στον Χ.Χαφτάρ για μια ειρήνευση, που δεν θα ταπεινώνει τον Ερντογάν.Συνολικά μπορούμε να πούμε ότι οι πιθανότητες ο Ερντογάν να βγεί χωρίς κάποιο οικονομικό ή πολιτικό όφελος είναι πολύ περισσότερες από το να βγει κερδισμένος.




Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός