« Είμαστε όλοι Έλληνες»-άρθρο στην LE MONDE – Μετάφραση Γρηγόρη Ρωμανού*

157
 

*Γρηγόρης Ρωμανός -πρ. Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε

Αγαπητό kalymnos-news.gr

Πρόσφατα περιήλθε στα χέρια μου ένα άρθρο της έγκριτης εφημερίδας LE MONDE καταχωρημένο στη θεματική «Ο διπλωματικός κόσμος –Μάρτιος 2021» με τον εισαγωγικό τίτλο:

« Ένας πόλεμος ανεξαρτησίας που απελευθέρωσε πάθη», αφιερωμένο στην Εθνική μας Επέτειο. Ο τίτλος του άρθρου «Είμαστε όλοι Έλληνες», συγκινεί τόσο πολύ, ώστε εθεώρησα χρέος μου με τη μετάφρασή του να συμμετάσχω με άλλους αναγνώστες του στη συγκίνηση που προκαλεί η πρόσκληση της εφημερίδας για συνεορτασμό.

Η μετάφραση, άλλοτε πιστή, άλλοτε ελεύθερη έως και παράφραση, υπηρετεί κατά το δυνατόν την πιστότητα των ιστορικών αναφορών αλλά και τα συναισθήματα του συντάκτη που τα συνοδεύουν. Ας μου συγχωρεθούν κενά ή παροράματα.

Ο κύριος τίτλος:

« Είμαστε όλοι Έλληνες»

Είναι δύο αιώνες, από το Μάρτιο του 1821, που εξεγέρθηκαν οι Έλληνες, για να απαλλαγούν από την οθωμανική κυριαρχία. Οκτώ χρόνια αυτός ο πόλεμος για την ελευθερία συναρπάζει πολλούς Ευρωπαίους διανοούμενους. Βιβλία, φυλλάδια, τραγούδια: όλα τα μέσα είναι καλά, για να υποστηρίξουν τον ξεσηκωμό, τους επαναστάτες. Μερικοί , όπως ο Λόρδος Βύρων, ακόμη αποφασίζουν και να συνταχθούν με τους πολεμιστές. Πώς μπορεί να εξηγηθεί μία τέτοια τρέλα;
Γράφει o Samuel Dumoulin (καθηγητής της Ιστορίας)
«Ποιος θυμάται σήμερα τη συγκίνηση που συγκλόνιζε και μόνο το όνομα Ελλάδα από το 1821 έως το 1829;» διερωτάτο ο Edgar Quinet το 1857 (Γάλλος ιστορικός, ποιητής και λόγιος). Στην πραγματικότητα η έκρηξη των συναισθημάτων ήταν τόσο έντονη και θερμή, ώστε να αποτυπώνεται ακόμη και στο χώρο της βρετανικής Ποίησης, όπως διαβάζομε στα ποιήματα του Λόρδου Βύρωνα, τόσο εκρηκτικά, ώστε να εκδηλώνουν την επιθυμία να δώσουν και τη ζωή τους στη μάχη πίσω από τα τείχη του Μεσολογγίου. Στόχος: να βοηθήσομε τους Έλληνες να απαλλαγούν από την τουρκική καταδυνάστευση. Στις αρχές του 19ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία καταπατεί και κυριαρχεί επί 4 αιώνες το Αιγαίο Πέλαγος. Κυριαρχεί ως κατακτητής επί του ελληνικού ορθόδοξου πληθυσμού, ιδιοποιώ ντας τη γη της περιορίζοντας και καταργώντας τα δικαιώματα των Ελλήνων. Το 1821, όταν ξεσηκώθηκαν οι Έλληνες, σύντομα εκδηλώνονται σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη πολυάριθμες φωνές υποστήριξης.
Τα ελατήρια αυτής της κινητοποίησης, αυτό που θα ονομαστεί φιλελληνισμός, είναι πολλαπλά. Αρχικά, η ελπίδα ότι η Ελληνική Επανάσταση θα μπορούσε να είναι η θρυαλλίδα της αμφισβήτησής σε μία ήπειρο που καταπιέζεται από το πνιγηρό κάλυμμα της Ιεράς Συμμαχίας (Παρίσι 26.9.1815). Οι νικητήριες δυνάμεις μετά την συντριβή του Ναπολέοντα -Αυστρία, Πρωσία, Ρωσία, Μ. Βρετανία ιδιαίτερα- μετά τη μάχη του Βατερλό ολόψυχα και με ζήλο αποφασίζουν να αποκαταστήσουν την τάξη. Οι τρεις πρώτες αποφασίζουν το 1815 να παραμείνουν «αλληλέγγυοι στη διατήρηση της ειρήνης» , δηλ. να καταπνίγουν κάθε ξεκίνημα επαναστατικής φλόγας, εν ανάγκη ακόμη και με στρατιωτική παρέμβαση. Τα 23 χρόνια πολέμου (1792-1815), που μπορούσαν να πυρπολήσουν την Ευρώπη, υπέκρυπταν μέσα τους τη σπίθα της Γαλλικής Επανάστασης. Προκειμένου λοιπόν η Ήπειρος να ξαναβρεί την ειρήνη, ήταν ενδεδειγμένο να την σβήσουν οριστικά.
Ο Klemens von Metternich είναι ο κύριος «φύλακας» της ευρωπαϊκής υπνωτικής αδράνειας. Αρχηγός της αυστριακής κυβέρνησης και η καρδιά της Ιεράς Συμμαχίας διαμορφώνει αυτή την πολιτική στο Κογκρέσο της Βιέννης (Νοέμβριος 1814-Ιούνιος 1815). Ο άνθρωπος έχει κάνει το συντηρητισμό θρησκεία του: «Το πρώτο ηθικό στοιχείο για μένα είναι η σταθερότητα στις αρχές του συντηρητισμού», ομολογεί στα Απομνημονεύματά του. Νεότερος είχε υπηρετήσει ως Πρέσβης στη Γαλλία. Μία Χώρα που παρέμεινε στην αξιολόγησή του ως «η μεγάλη φάμπρικα των επαναστάσεων, η σπηλιά από όπου βγαίνει ο άνεμος του θανάτου και πνέει πάνω στο κοινωνικό σώμα».
Επίσημα η Μ .Βρετανία που μπορεί να υπερηφανεύεται για μία προσέγγιση πιο φιλελεύθερη στις διεθνείς σχέσεις της , δεν μετράει στον αριθμό των νέων δραγόνων της Ευρώπης . Εν τούτοις ο Υπουργός Εξωτερικών λόρδος Castlereagh δεν αποστασιοποιείται πάρα πολύ από τα μέλη της Ηπείρου (Ευρώπης ) της Ιεράς Συμμαχίας . «Η παρούσα συμφωνία των Δυνάμεων είναι η μόνη τέλεια οργανωμένη ασφάλεια τους απέναντι στις επαναστατικές εστίες που λίγο-πολύ καλύπτονται και σιγοκαίνε στα Κράτη της Ευρώπης. Επομένως η μόνη τακτική: αδιαφορείστε για τις μικρές αντιπαλότητες της συνήθους καθημερινότητας και ( ….) όλοι μαζί ας υποστηρίξομε τις αρχές που διέπουν την κοινωνική τάξη». Στα χρόνια που ακολουθούν τα άτομα της Επανάστασης, οι πρώην ανυπότακτοι της Γαλλίας και αλλού διασκορπίστηκαν κάτω από τα χτυπήματα της καταστολής, ενώθηκαν μόνο με τη μορφή μυστικών εταιρειών και στερήθηκαν την πολιτική παρουσία και αποτελεσματικότητα.
Αλλά η Ελλάδα ξυπνά ! Μία μυστική εταιρεία , για την ακρίβεια η Φιλική Εταιρεία , γεννημένη λίγα χρόνια πριν στην Οδησσό, επωφελούμενη από μία επανάσταση στην Ήπειρο -κατειλημμένη από τα στρατεύματα του Σουλτάνου Mahmoud II- εκπέμπει το σήμα της εξέγερσης. Μέσα σε ένα μήνα, τον Απρίλιο του 1821, όλη η Χώρα είναι στα όπλα. Και ευθύς όλοι όσους η Δύση θεωρεί διανοούμενους, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους τάσσονται υπέρ του Ελληνικού Έθνους.
Ο Ευγένιος Delacroix με το έργο του «Σκηνές από τις σφαγές της Χίου» – ένας πίνακας που δεν ξέρει κανείς αν οφείλει τη φήμη του περισσότερο στο δηλωτικό της αισθητικής του ή στην κραυγή αγανάκτησης που προκαλεί η θηριωδία-, καταγγέλλει την τραγωδία των κατοίκων ενός μικρού ελληνικού νησιού, το οποίο ο Σουλτάνος θέλει να το προβάλει για παραδειγματισμό. Δύο εκθέσεις που εκθέτουν πάνω από 100 πίνακες με ελληνικά θέματα οργανώνονται για την ευαισθητοποίηση του κοινού. Η πρώτη υποδέχεται 30.000 επισκέπτες Οι άνθρωποι των γραμμάτων, οι διανοούμενοι, δεν είναι εκτός. Ο Charles-Augustin-Sainte Beuve, o Alfred de Vigny, o de Lamartine, o Gerard de Nerval, ο τραγουδιστής Beranger, επίσης ο B. Constant ή ακόμη ο Francois Chateaubriand : όλοι βουτούν τις πένες τους στη Μεσόγειο για να επεκτείνουν τα ομηρικά έπη. Το 1829, στο αποκορύφωμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας , ο Victor Hugo δημοσιεύει «τους Ανατολίτες» που 8 χρόνια νωρίτερα αστεϊζόμενος έγραφε: «Βάζω στοίχημα ότι ο αριθμός μόνο των ωδών υπερβαίνουν ήδη τον αριθμό των πλήρως οπλισμένων στρατιωτών που οι ξεσηκωμένοι Έλληνες είναι σε θέση να αντιτάξουν στους θηριώδεις καταπιεστές τους». Συνολικά περισσότερα από τετρακόσια βιβλία ή μπροσούρες σχετικές με την Ελλάδα δημοσιεύτηκαν στα έτη από το 1821 έως το 1830.
Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτός ο τρελός θαυμασμός ; Είναι ότι η Ελλάδα στα μάτια ενός μεγάλου μέρους της δυτικής κουλτούρας είναι κάτι το ξεχωριστό. Ο Βρετανός ποιητής Percy Bysshe Shelley, συγγραφέας και ποιητής, στο ποίημά του με τίτλο ΕΛΛΑΣ συνοψίζει το κοινό αίσθημα από το 1822: «Όλοι είμαστε Έλληνες. Οι νόμοι μας, η λογοτεχνία μας, η θρησκεία μας, οι Τέχνες μας έχουν όλες τις ρίζες τους στην Ελλάδα». Το χρέος που οφείλεται στην πατρίδα του Περικλή ποτέ δεν θα μπορέσει να εκτιμηθεί. Ο Shelley προχωρεί ακόμη : «Εάν η Ελλάδα δεν είχε υπάρξει θα ήμασταν ακόμη άγριοι και ειδωλολάτρες». Συνολικά, οι διανοούμενοι της Δύσης εορτάζουν λιγότερο τον αγώνα ενός καταπιεσμένου λαού από τη λάμψη και τη μεγαλοπρέπεια του πολιτισμού της Αρχαιότητας, του οποίου εμφανίζονται οι ίδιοι ως οι κληρονόμοι του.
Ένας τέτοιος σχεδιασμός στον στιγματισμό και την απεικόνιση του αντιπάλου ως εχθρού του πολιτισμού –κυρίως αν είναι μουσουλμάνος. Η θέληση της απαλλαγής από το Ισλάμ ιστορικά δείχνει τον εθελοντισμό εκείνων που ξεκινούν για την Ανατολή, με ένα κόκκινο σταυρό κρεμασμένο στα ρούχα τους. Η ιδεαλιστική εξύψωση της ελληνικής Αρχαιότητας και η καταγγελία του Τούρκου ως πρωτόγονου βαρβάρου , μακριά από το να είναι αντίθετες μεταξύ τους, αποτελούν τις δύο όψεις της ίδιας λεπίδας, που ένας Chateaubriand χειρίζεται στο έργο του χωρίς εξαιρετική λεπτότητα: «Ο αιώνας μας θα δει άραγε ορδές αγρίων που καταπνίγουν τον αναγεννημένο πολιτισμό ενός λαού που εκπολίτισε τον Πλανήτη;» Παρά τις φρικαλεότητες ένθεν και ένθεν οι επιτροπές στήριξης πολλαπλασιάζονται και πέραν του Ατλαντικού. Οργανώνονται έρανοι, αυτοσχεδιάζονται δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας(τρόφιμα, ενδύματα, χρήματα). Πέραν των εφάπαξ βοηθειών προς τους εξαθλιωμένους πληθυσμούς , το κίνημα υλοποιεί ένα στόχο πιο φιλόδοξο, για τον οποίο ο Hugo συνοψίζει την αποτυχία σε ένα στίχο: «μάταια εκλιπαρούμε τους βασιλείς μας για ένα στρατό». Ο στόχος της κίνησης είναι αυτός: να πιέσομε τα Κράτη της Ευρώπης , των οποίων οι δυνάμεις είναι πιο εντυπωσιακές από τους επιγόνους του Λόρδου Βύρωνα. Αλλά;;
(Σημ. μετ.: Ακολουθεί η περιγραφή της πολιτικής εικόνας και των πολιτικών της Ευρώπης που ακολουθούν οι χώρες τους σε συνδυασμό με τις σχέσεις τους προς την Υψηλή Πύλη και τις δεσμεύσεις προς την Ιερά Συμμαχία. Αξίζει επίσης εδώ να αναφερθεί σε παράφραση η αναφορά του συντάκτη του άρθρου στο ιστορικό γεγονός του Γενάρη του 1822, όταν ελληνική αντιπροσωπεία εστάλη στο Κογκρέσο της Verona «για να ζητήσει τη βοήθεια της Χριστιανικής Ευρώπης, αυτή ούτε καν έγινε δεκτή» , αναφέρει η ιστορικός Anne Coudere Μόνη η Μ.Βρετανία αναγνωρίζει στους Έλληνες την εμπόλεμη κατάσταση. Ας θυμηθούμε τη στροφή του Εθνικού μας Ύμνου:
Μοναχή το δρόμο επήρες
Εξανάρθες μοναχή
δεν ειν’ εύκολες οι θύρες
εάν η χρεία τες κουρταλεί.
Η ανεξαρτησία της Ελλάδας έγινε μία υπόθεση ευρωπαϊκή. Αυτό είναι ευρέως γνωστό. Ο αρθρογράφος αναφέρεται εν συνεχεία στις πολιτικές ζυμώσεις αλλά και σε ένοπλες δράσεις τους – γνωστές σε όλους- που στόχος τους είναι η ελευθερία του επαναστατημένου Έθνους και η δημιουργία και η σύσταση ενός ελεύθερου Ελληνικού Κράτους.
Nous sommes tous des Grecs

Μετάφραση : Γρ. Ρωμανός
πρ. Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε




Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός
Σάββας Δρόσος - Τοπογράφος Μηχανικός