Στο σύγχρονο κόσμο, η παραγωγή τροφίμων σε υπερβολικά μεγάλη και γρήγορη κλίμακα είναι γεγονός.
Καταναλώνουμε όμως όσα τρόφιμα παράγουμε; Η απάντηση είναι ένα μεγάλο όχι! Ενδεικτικά, το 40% του φαγητού που παράγεται στην Αμερική, καταλήγει στα σκουπίδια.
Σε μία προσπάθεια ενημέρωσης και αφύπνισης του κοινού, δημοσιεύουμε το ενδιαφέρον,ενημερωτικό και κατατοπιστικό άρθρο – οδηγό μου με τίτλο ‘‘Σπατάλη Τροφίμων: Δεν θες να πετάς το φαγητό σου;’,Του Διαιτολόγου-Διατροφολόγου Πάρη Παπαχρήστου από το diaitologos.com
Μπορείτε να διαβάσετε χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τα εξής:
– Τι είναι η Σπατάλη Τροφίμων
– Πόσο σημαντική είναι η Σπατάλη Τροφίμων
– Ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα & στον κόσμο
– Ποια Τρόφιμα σπαταλιούνται περισσότερο
– Γίνε Εσύ η Αλλαγή
Πάρης Παπαχρήστος
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, M.Sc.
Ιδρυτής του medNutrition.gr – Συγγραφέας
Σου έχει τύχει να τρως συχνά φαγητό που να μην είναι το αγαπημένο σου, μόνο και μόνο για να μην το πετάξεις; Σου θυμίζει κάτι η φράση ‘‘φάε την τελευταία σου μπουκιά, είναι η δύναμή σου’’ ή ‘‘δεν πρέπει να πετάμε το φαγητό μας γιατί τα παιδάκια στην Αφρική πεθαίνουν από την πείνα’’; Οι περισσότεροι από εμάς, άλλωστε, μεγαλώσαμε με τη νοοτροπία να αδειάζουμε όλο το πιάτο που είναι μπροστά μας στο τραπέζι.
Ένα από τα συχνά προβλήματα που συναντώ κατά την διαιτητική μου πράξη αφορά στην αναγνώριση της πραγματικής πείνας και τον διαχωρισμό της από τη συναισθηματική κατανάλωση φαγητού. Γι’ αυτό το λόγο δίνω μεγάλη έμφαση στα σημάδια που θα σε βοηθήσουν να διακρίνεις πότε πεινάς πραγματικά, κατά τη διατροφική εκπαίδευση στο γραφείο μου.
Ωστόσο, συχνά συναντώ δυσκολία στο να αλλάξει κάποιος τη διατροφική του συμπεριφορά και να καταναλώνει την ποσότητα που πραγματικά θα τον χορτάσει, αντί να τελειώνει όλη τη μερίδα που έβαλε στο πιάτο του, επειδή απλώς δε θέλει να πετάξει το φαγητό.
Κατέβασε δωρεάν τη λίστα αγορών που θα σε βοηθήσει να οργανώνεις σωστά τα ψώνια σου και θα αποφύγεις την Σπατάλη Τροφίμων!
Η σπατάλη φαγητού (Food Waste) είναι, όντως, ένα τεράστιο πρόβλημα που αξίζει την προσοχή μας. Συνέχισε να διαβάζεις για να μάθεις τα πάντα γύρω από τη σπατάλη τροφίμων και τους τρόπους αποφυγής της, ώστε ούτε να τρως περισσότερο φαγητό από ό, τι θέλεις, ούτε να καταλήγεις να το πετάς.
Αρχικά ας σιγουρευτούμε πως έχεις κατανοήσει τον όρο.
Τι είναι η Σπατάλη Τροφίμων (Food Waste);
Η σπατάλη τροφίμων αναφέρεται στη μείωση της ποσότητας ή της ποιότητας των τροφίμων που προκύπτει από αποφάσεις και ενέργειες λιανοπωλητών, παρόχων υπηρεσιών τροφίμων και καταναλωτών. Για να καταλάβεις καλύτερα την έννοια, το φαγητό μπορεί να σπαταλάται με πολλούς τρόπους:
- Μεγάλες ποσότητες υγιεινών βρώσιμων τροφίμων, συχνά, είτε δε χρησιμοποιούνται ή παραμένουν και απορρίπτονται από οικιακές κουζίνες και χώρους εστίασης.
- Τα φρέσκα προϊόντα που αποκλίνουν από αυτό που θεωρείται βέλτιστο, για παράδειγμα όσον αφορά το σχήμα, το μέγεθος και το χρώμα, συχνά, αφαιρούνται από την αλυσίδα εφοδιασμού κατά τη διάρκεια των εργασιών διαλογής.
- Τρόφιμα που είναι κοντά στην ημερομηνία “ανάλωση κατά προτίμηση πριν από” ή “best before” απορρίπτονται συχνά από τους λιανοπωλητές και τους καταναλωτές.
Το παρακάτω βίντεο αναφέρεται στους λόγους που οδηγούν στην σπατάλη τροφίμων και προτείνει ορισμένες λύσεις για την επίλυση του προβλήματος.https://www.youtube.com/embed/6RlxySFrkIM?feature=oembed
Food Cam και Copia για τη Σπατάλη των Τροφίμων
Η Food Cam, αποτελεί μία από αυτές τις λύσεις και δημιουργήθηκε με αφορμή την σπατάλη τροφίμων στο κτήριο του Τεχνολογικού Ιδρύματος Μασαχουσέτης (MIT). Πρόκειται για μια κάμερα, κάτω από την οποία τοποθετείς τα φαγητά που δεν χρειάζεσαι και αυτή τα φωτογραφίζει. Στην συνέχεια τα ποστάρει σε εφαρμογές (twitter, slack, mail) με το εξής μήνυμα: «Ελάτε να τα πάρετε!».
Πλανήτης και Σπατάλη Τροφίμων
Έχεις σκεφτεί ποτέ ότι η σπατάλη τροφίμων μπορεί να επηρεάσει τον πλανήτη μας αρνητικά; Μια από τις σημαντικές επιπτώσεις που προκαλεί η σπατάλη τροφίμων είναι η κλιματική αλλαγή. Γνωρίζεις ότι απαιτούνται τεράστιες ποσότητες πηγών ενέργειας και πόρων τόσο για την παραγωγή αλλά και την συντήρηση των τροφίμων; Και όλα αυτά για να απορριφθεί στο τέλος η μισή σχεδόν ποσότητα τροφίμων που παράγεται.
Υπολογίζεται ότι το 40% του φαγητού που παράγεται στην Αμερική δεν καταναλώνεται.
Ένας ακόμη παράγοντας που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι οι ουσίες που εκλύονται στο περιβάλλον όταν αποσυντίθενται τα τρόφιμα που έχουμε απορρίψει.
Έρευνες επίσης δείχνουν ότι μια τετραμελής οικογένεια ξοδεύει 1.500 δολάρια τον χρόνο σε τρόφιμα που δεν καταναλώνει. Όταν ακούμε για οικολογική συνείδηση και προστασία του πλανήτη, σίγουρα το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό δεν είναι η σπατάλη τροφίμων. Ήξερες όμως ότι η σπατάλη κρέατος έχει το υψηλότερο αντίκτυπο στο φαινόμενο του θερμοκηπίου;
Πως οδηγηθήκαμε όμως σε αυτή την κατάσταση;
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αύξηση του μεγέθους των ψυγείων και των πιάτων, επηρεάζοντας σε σημαντικό βαθμό τις επιλογές των καταναλωτών. Πολλές φορές αγοράζουμε προϊόντα που δεν χρειαζόμαστε τόσο ή καταναλώνουμε περισσότερο φαγητό μόνο και μόνο επειδή η όψη ενός άδειου ψυγείου ή ενός μισογεμάτου πιάτου δεν είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική στο μάτι. Αλλάζοντας όμως μερικές από τις καθημερινές μας συνήθειες μπορούμε να βοηθήσουμε τον πλανήτη μας αλλά και τους γύρω μας. Αυτό αποδεικνύεται και από το πείραμα που διεξήχθη στα σχολεία σχετικά με την χρήση των δίσκων. Όταν σταμάτησαν να παρέχουν δίσκους στα κυλικεία των σχολείων, μειώθηκε η σπατάλη τροφίμων κατά 50% ανά άτομο.
Copia App
Μετά την Food Cam, την λύση στο πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων έρχεται να δώσει η Copia. Πρόκειται για μια εφαρμογή που διαθέτει τα φαγητά άριστης κατάστασης που προορίζονται για απόρριψη, σε άτομα που τα χρειάζονται. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι απλά να δηλώσεις τα τρόφιμα και το μέρος που βρίσκονται, ώστε η Copia να έρθει και τα παραλάβει. Μέσω αυτής της εφαρμογής όχι μόνο καταπολεμάμε την πείνα, αλλά καθυστερούμε και την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Αν αναλογιστείς ότι στον πλανήτη παράγεται αρκετό φαγητό για όλο τον πληθυσμό και υπολογίζεται, ωστόσο, ότι δισεκατομμύρια τόνοι φαγητού καταλήγουν στα σκουπίδια, ανά τον κόσμο, αντιλαμβάνεσαι ότι:
Η σπατάλη τροφίμων είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και για την υγεία σου.
Πόσο σημαντική είναι η Σπατάλη Τροφίμων;
Παρόλο που η παγκόσμια πείνα τείνει να αυξάνεται, εκτιμάται ότι
το 1/3 όλων των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως χάνεται λόγω σπατάλης.
Για να μιλήσουμε όμως με αριθμούς, από τα τρόφιμα που παράγονται:
- Το 30% των σιτηρών, που αντιστοιχεί σε 763 δισ κουτιά μακαρόνια καταστρέφεται
- ΤΟ 45 % των φρούτων και λαχανικών πετιούνται και αντιστοιχεί σε 3,7 τρις μήλα
- Το 20% των γαλακτοκομικών που αντιστοιχεί σε 594 δισεκατομμύρια αυγά πετιέται
- Το 39% του ψαριού που αντιστοιχεί σε 3 δις σολομούς καταστρέφεται
- Το 20% του κρέατος που αντιστοιχεί σε 75 εκατομμύρια αγελάδες πετιέται
Μετάφραση και προσαρμογή από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food and Agriculture Organization of the United Nations FAO).
Καταλαβαίνεις λοιπόν, πως πρέπει όλοι να συνδράμουμε στη μείωση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, όχι μόνο για χάρη των τροφίμων, αλλά και για τους πόρους που πηγαίνουν σε αυτό.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, το 2019, η 74η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών όρισε στις 29 Σεπτεμβρίου την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την απώλεια τροφίμων και τα απόβλητα, αναγνωρίζοντας τον θεμελιώδη ρόλο που διαδραματίζει η βιώσιμη παραγωγή τροφίμων στην προώθηση της ασφάλειας των τροφίμων.
Ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα;
Η ποσότητα τροφής που σπαταλάται στην Ευρώπη είναι υψηλή, κάτι που συμβαίνει σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, που είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη και έχει υψηλό βιοτικό επίπεδο. Ωστόσο, η κατάσταση στην Ελλάδα δείχνει να είναι ιδιαιτέρως απογοητευτική. Οι Έλληνες, όχι μόνο σπαταλάμε την διπλάσια ποσότητα τροφίμων σε σύγκριση με την ποσότητα τροφίμων που σπαταλάται κατά μέσο όρο σε όλο τον κόσμο, αλλά είμαστε επίσης πρώτοι σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο όσον αφορά τα απόβλητα τροφίμων.
| Χώρα | Πηγή | Κιλά/απορρίμματα τροφίμων κατά κεφαλήν | Επίπεδο Εμπιστοσύνης* |
| Αυστρία | (Οργανισμός Περιβάλλοντος Αυστρία, 2017) | 39 | Υψηλό |
| Βέλγιο | (Φλαμανδική Πλατφόρμα Εφοδιαστικής Αλυσίδας για Απώλεια Τροφίμων, 2017) | 50 | Μέτριο |
| Δανία | (Οργανισμός Προστασίας Περιβάλλοντος Δανίας) | 79 | Υψηλό |
| (Edjabou et al., 2016) | 83 | Υψηλό | |
| Εσθονία | (Moora, Evelin, et al., 2015) | 78 | Μέτριο |
| Φινλανδία | (Katajajuuri et al., 2014) | 67 | Μέτριο |
| (Stenmarck et al., 2016) | 64 | Μέτριο | |
| Γαλλία | (ADEME, 2016) | 85 | Μέτριο |
| Γερμανία | (Schmidt et al., 2019) | 75 | Υψηλό |
| Ελλάδα | (Abeliotis et al., 2015) | 142 | Μέτριο |
| Ουγγαρία | (Kasza et al., 2020) | 94 | Μέτριο |
| Ιρλανδία | (Stenmarck et al., 2016) | 55 | Μέτριο |
| Ιταλία | (Giordano et al., 2019) | 67 | Μέτριο |
| Λουξεμβούργο | (Υπουργείο Περιβάλλοντος Λουξεμβούργου, 2020) | 89 | Μέτριο |
| (Caldeira et al., 2019) | 91 | Μέτριο | |
| Μάλτα | (Caldeira et al., 2019) | 129 | Υψηλό |
| Ολλανδία | (Ίδρυμα Ολλανδικού Κέντρου Διατροφής, 2019) | 50 | Υψηλό |
| Νορβηγία | (Hanssen et al., 2016) | 79 | Υψηλό |
| Πολωνία | (Steinhoff-Wrzesniewska, 2015) | 56 | Μέτριο |
| Ρωσική Ομοσπονδία | (Tiarcenter, 2019) | 33 | Μέτριο |
| Σλοβενία | (Δημοκρατία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Σλοβενίας, 2020) | 36 | Μέτριο |
| (Δημοκρατία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Σλοβενίας, 2019) | 33 | Μέτριο | |
| Ισπανία | (Caldeira et al., 2019) | 77 | Μέτριο |
| 78 | Μέτριο | ||
| Σουηδία | (Σουηδική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος, 2014) | 81 | Υψηλό |
| Ηνωμένο Βασίλειο Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας | (WRAP, 2020b) | 77 | Υψηλό |
*Το επίπεδο εμπιστοσύνης αναφέρεται στο ποσοστό όλων των πιθανών δειγμάτων που αναμένεται να περιλαμβάνουν την πραγματική παράμετρο πληθυσμού. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι επιλέχθηκαν όλα τα πιθανά δείγματα από τον ίδιο πληθυσμό και υπολογίστηκε ένα διάστημα εμπιστοσύνης για κάθε δείγμα. Ένα επίπεδο εμπιστοσύνης 95% υπονοεί ότι το 95% των διαστημάτων εμπιστοσύνης θα περιλαμβάνει την πραγματική παράμετρο πληθυσμού.
Πιο συγκεκριμένα, σπαταλάμε κατά μέσο όρο 142 κιλά τροφίμων κάθε χρόνο, σε σύγκριση με 74 κιλά, που είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος.
Ποια τρόφιμα σπαταλούνται σε μεγαλύτερο βαθμό;
Έχω αναφερθεί πολλές φορές στη σημασία των διατροφικών συνηθειών. Έτσι και τώρα, όταν πρόκειται για φαγητό, συχνά τα ίδια είδη τροφίμων, για τους ίδιους λόγους, σε τακτική βάση καταλήγουν στον κάδο απορριμμάτων.
Για να σταματήσεις όμως να σπαταλάς τα τρόφιμα, θα ήταν ωφέλιμο να μάθεις τι πετιέται και σε τι ποσοστό. Το να γνωρίζεις τα συγκεκριμένα τρόφιμα είναι το πρώτο βήμα για να τα ελαττώσεις και να μη σπαταλήσεις ιδιαίτερα λεφτά σε αυτά.
Με αυτό τον τρόπο θα είναι μικρότερη και η σπατάλη τους. Ας δούμε, όμως, τα πέντε (5) κυριότερα τρόφιμα που πετιούνται συχνά.
1.Ψωμί
Σκέψου για παράδειγμα το δικό σου νοικοκυριό, πόσες φορές περίσσεψε ψωμί στην κουζίνα σου και σκεφτόσουν να το πετάξεις; Πάνω από 240 εκατομμύρια φέτες ψωμιού πετιούνται κάθε χρόνο και για αυτό έρχεται πρώτο στη λίστα μας.
Χρήσιμο Tip
Το ψωμί παγώνει πολύ καλά, ειδικά το ψωμί για τοστ, οπότε βεβαιώσου ότι το έχεις βάλει στην κατάψυξη εάν δεν πρόκειται να το χρησιμοποιήσεις. Επιπλέον, το παλιό ψωμί μπορεί να μετατραπεί σε κρουτόν, φρυγανιές ή ακόμη και πουτίγκα ψωμιού και βουτύρου.
2.Γάλα
Δυστυχώς, περίπου 5,9 εκατομμύρια ποτήρια γάλα χύνονται στο νεροχύτη κάθε χρόνο, ενώ υπάρχουν τόσες χρήσεις του που θα μπορούσαν να είχαν γίνει.
Χρήσιμο Tip
Μπορείς να χρησιμοποιήσεις μεγάλες ποσότητες γάλακτος σε smoothies φρούτων, σάλτσα μπεσαμέλ ή να κάνεις πουτίγκα ρυζιού (ή κριθαριού).
3.Πατάτες
Κάθε χρόνο πετιούνται 5,8 εκατομμύρια πατάτες, είτε ως αποφάγια, είτε γιατί ξεχνιούνται και βγάζουν φύτρες.
Χρήσιμο Tip
Αποθήκευσε τις πατάτες σε σκοτεινό μέρος, ώστε να διαρκούν περισσότερο. Εάν έχουν παραμείνει, ήδη, για κάποιο καιρό, μαγείρεψέ τες όλες και καταψύξτε τες σε μερίδες. Φτιάξε κέικ πατάτας, μπιφτέκι ψαριού ή νιόκι με πολτό πατάτας. Οι βραστές πατάτες μπορούν να τεμαχιστούν και να σοταριστούν για ένα γρήγορο δείπνο και οι ψητές για να φτιάξεις πατάτες τύπου country.
4.Τυρί
Παρόλο που το τυρί διατηρείται αρκετό καιρό, οπότε ουσιαστικά δεν υπάρχει κάποια δικαιολογία για να το πετάξεις, είναι και αυτό ένα από τα τρόφιμα της λίστας.
Χρήσιμο Tip
Αν εντοπίσεις μούχλα, απλώς ξύσε ή κόψε το κομμάτι και χρησιμοποίησε τα υπόλοιπα στο μαγείρεμα. Η σάλτσα τυριού φτιάχνεται εύκολα: απλώς φτιάξε μια μπεσαμέλ, προσθέστε τα υπολείμματα οποιουδήποτε τυριού και συνδύασέ την τέλεια με μακαρόνια ή λαζάνια (ολικής άλεσης, μη ξεχνιόμαστε). Επίσης, τα περισσότερα τυριά μπορούν να καταψυχθούν.