Το Λουκέτο, το ανάστημα, η μελόντικα και το δαχτυλίδι (Επαγγελματικές μνήμες) -Του Νικήτα Καραφυλλάκη *

283

Λουκέτο σε αίθουσα διδασκαλίας!

Το σχολικό έτος 1970-71 ήρθε να υπηρετήσει με απόσπαση στο Βουβάλειο Δημοτικό Σχολείο ένας δάσκαλος από τη μακρινή Θράκη. Επιθυμούσε, ή καλύτερα απαιτούσε, να τον αποκαλούμε Ιωάννη, ή με το “κύριε” και το επώνυμό του, το οποίο άρχιζε από “κάπα”, όπως και το δικό μου, προκειμένου να μας κάνει την τιμή να συμμετέχει σε συναδελφικές συντροφιές και συζητήσεις! Ήταν σε ηλικία γύρω στα 40, ανύπαντρος και πάντα καλοντυμένος. Με κοστούμι και γραβάτα. Διέθετε μια εξεζητημένη, επίπλαστη ευγένεια. Δεν ήμασταν εξοικειωμένοι σε παρόμοια κοινωνική συμπεριφορά εμείς οι Καλύμνιοι, οι οποίοι την εποχή εκείνη στελεχώναμε εξολοκλήρου όλα τα σχολεία του νησιού μας, αλλά και σ’ ένα μεγάλο ποσοστό και τα υπόλοιπα στην εκπαιδευτική μας περιφέρεια.

Δεν μπόρεσε, ο συνάδελφος Ιωάννης, ή δεν θέλησε να αποκτήσει στενούς φιλικούς δεσμούς με κανένα δάσκαλο του συγκεκριμένου σχολείου, αλλά και των άλλων της πόλης μας, τους οποίους γνώρισε στις εκπαιδευτικές ημερίδες, ή στις μισθοδοσίες που γινόντουσαν, τότε, δύο φορές τον μήνα από εντεταλμένο συνάδελφο που τον αποκαλούσαμε “Εκκαθαριστή Αποδοχών”. Τα διδακτικά του καθήκοντα έδειχνε να τα υπηρετεί άψογα και οι μαθητές του να ενθουσιάζονται από τις γνώσεις αλλά και τις καλλιτεχνικές δημιουργίες τους στο μάθημα της χειροτεχνίας, με τα γύψινα σκεύη μαγειρικής και τις διακοσμήσεις που τους μάθαινε. Έργα, τα οποία θαυμάζαμε κι εμείς και οι γονείς τους. Μόνο που δεν ήθελε τα μυστικά της τέχνης του να τα μάθουν και οι συνάδελφοί του!… Γι’ αυτό φρόντισε να βάλει κλειδαριά στη μεγάλη αίθουσα του τρίτου ορόφου, την οποία μετέτρεψε σε εργαστήρι, για να μην έχει κανένας πρόσβαση, ούτε στη διάρκεια ούτε μετά από το μάθημά του!

Πολύ σύντομα τον είδαμε να προτιμά να συναναστρέφεται με Όργανα της Τάξης, σε μια περίοδο που τα θεωρούσαμε ταυτισμένα με το δικτατορικό καθεστώς που κυβερνούσε την πατρίδα μας.

Έτσι, από έναν “γραφικό και ιδιόμορφο συνάδελφο”, αρχίσαμε να τον θεωρούμε “επικίνδυνο” και να τον αποφεύγουμε. Δεν μπορούσαμε να εξηγήσουμε πώς στην ηλικία του, μετά από αρκετά χρόνια υπηρεσίας και χωρίς να δικαιολογούν οι πολιτικές του απόψεις μια δυσμενή μετάθεση, αποφάσισε να υπηρετήσει από το ένα άκρο της Χώρας στο άλλο!…Μετά από δύο διδακτικές χρονιές έφυγε ξαφνικά, όπως είχε εμφανιστεί, αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο ερωτηματικό για την παρουσία του κι ένα μελανό στίγμα για την κλειδωμένη τάξη του!…

Η συνέπεια του αναστήματος.

Η διευθύντρια του Παρθεναγωγείου Νομική Τ., με φωνή πολλών ντεσιμπέλ, από το γραφείο της, όταν είχε μια επείγουσα δουλειά να διεκπεραιώσει για λίγα λεπτά, απειλούσε μάταια τους μαθητές στην τάξη της να σταματήσουν να χαλούν τον κόσμο με κραυγές και πανηγυρισμούς. Εκνευρισμένη που δεν της έδιναν σημασία σηκώνεται, διασχίζει τον μεγάλο διάδρομο, ανοίγει την πόρτα, βλέπει τα παιδιά όρθια, χοροπηδούντα και αλαλάζοντα. Χάνει την ψυχραιμία της και μοιράζει δεξιά κι αριστερά χαστούκια! (τη δεκαετία του 1960, δυστυχώς, ήταν ακόμη ανεκτά). Ένα απ’ αυτά συναντά την παρειά του συναδέλφου της Ηλία Φ. ! Στη διαμαρτυρία του :”μα, κυρία Νομική, τι κάνετε;” Δέχεται την ειλικρινή συγνώμη της, με την παρατήρηση, ωστόσο, ότι θα μπορούσε η μητέρα του να τον έκανε λίγο… ψηλότερο για να ξεχωρίζει από τους μαθητές της!!!

Οι μελόντικες και το χρώμα τους.

Στα τελευταία μάχιμα διδακτικά μου χρόνια, (1982-1986), πριν υπηρετήσω από άλλες θέσεις την Εκπαίδευση, συγκρότησα ενόργανη χορωδία με μελόντικες, στην οποία συμμετείχε το σύνολο των μαθητών της τάξης. Μετά την επιτυχία της πρώτης διετίας, η δημαρχία Μιχάλη Ζαΐρη χορήγησε δωρεάν σε όλους τους νέους μαθητές μου το πνευστό αυτό όργανο. Οι μελόντικες, με διαφορετικό τόνο, είχαν τρία διαφορετικά χρώματα, κόκκινες, γαλάζιες και πράσινες. Δύο γονείς που στα παιδιά τους έδωσα πράσινες μελόντικες, μόλις τις είδαν, έδωσαν εντολή να τις επιστρέψουν πάραυτα και να πουν στον δάσκαλό τους: “Κι εδώ ΠΑΣΟΚ; Να ζητήσεις οποιοδήποτε άλλο χρώμα!” Ήταν η περίοδος της επέλασης του παπανδρεϊκού κινήματος με τον πράσινο ήλιο και τα πράσινα σημαιάκια!…Τον δάσκαλο τον είχαν ήδη χρεωμένο στην παράταξη, από τότε που αγόρασε ένα πράσινο αυτοκίνητο, το 1976!…

Το χρυσό δακτυλίδι.

Στο 3ο δημοτικό σχολείο του Δήμου Ζωγράφου στην Αθήνα, όπου υπηρέτησα με απόσπαση στη διετία 1990-92, πριν επιστρέψω στην Κάλυμνο για τα 4 τελευταία εργάσιμα χρόνια μου, έχοντας παρακολουθήσει στη διάρκεια μετεκπαίδευσης σεμινάριο Φυσικής Πειραματικής και Χημείας, συνέχισα να εκτελώ, όπως και στην Κάλυμνο, όλα τα πειράματα, τα οποία περιελάμβανε το σχολικό βοήθημα. Σε ένα τέτοιο πείραμα έπρεπε να δείξω στα παιδιά πώς γίνεται η ηλεκτρολυτική επιχρύσωση. Πήρα μαζί μου ένα μικρό χάλκινο κρίκο. Τα υπόλοιπα αναγκαία υλικά για την εκτέλεση του πειράματος τα διέθετε το σχολείο. Το “χρυσό” θα μου το έδινε η δική μου η βέρα. Όμως, παρά τη δοκιμή που έγινε από την προηγούμενη μέρα, η βέρα μου δεν ήθελε με κανέναν τρόπο να εγκαταλείψει τον παράμεσο δάκτυλο του χεριού μου. Ίσως ήταν και ευχής “δάκτυλος” της γυναίκας μου, στην οποία δεν άρεσαν τέτοιου είδους δοκιμές και πειράματα… Βλέποντας τις αποτυχημένες προσπάθειές μου μια μαθήτρια που φορούσε χρυσό δακτυλίδι, προθυμοποιήθηκε να μου δώσει το δικό της, για να μην στερηθούν την περιέργεια να παρακολουθήσουν ένα θαύμα: να γίνεται χρυσό ένα χάλκινο δακτυλίδι! Το πείραμα στέφθηκε με επιτυχία. Το θαύμα που παρακολούθησαν όμως τα παιδιά ήταν διπλό: Ο χάλκινος κρίκος έγινε χρυσός και το χρυσό δακτυλίδι, …χάλκινος μονόπετρος κρίκος! Όλη η τάξη εξέφρασε τον θαυμασμό της, εκτός από την Ελένη, από τα μάτια της οποίας άρχισαν να κυλούν δάκρυα. Το πείραμα όμως δεν είχε τελειώσει. Ο χρυσός έπρεπε να επιστρέψει στη βάση του.

Αλλάζοντας τα ηλεκτρόδια που είχαν επαφή με τα δύο δακτυλίδια, ο χρυσός μετά από λίγο επανήλθε στη θέση του, όπως και το χαμόγελο στα χείλη της Ελένης. Την επόμενη μέρα γεύτηκα τη δική μου δυσάρεστη έκπληξη. Παρουσιάστηκε στο σχολείο η μητέρα τής Ελένης για να εκφράσει την έντονη διαμαρτυρία της, γιατί όπως ισχυρίστηκε, το πείραμα πλήγωσε την εικόνα και την αξιοπρέπεια της οικογένειάς της, αφού όλοι οι συμμαθητές του παιδιού της και οι γονείς τους πληροφορήθηκαν, πως η κόρη γνωστού επιχειρηματία φορούσε ψεύτικο δακτυλίδι!.. Ήταν η σειρά μου αυτή τη φορά να ζητήσω συγνώμη για το λάθος μου. Όμως, μετά από τρεις μέρες επανήλθε η μητέρα της Ελένης στο σχολείο, αυτή τη φορά χαμογελαστή, για να με… συγχαρεί για το επιτυχημένο πείραμά μου, το οποίο έγινε αφορμή να αποκαλυφθεί το “λάθος” του κοσμηματοπώλη της και να επιτύχει την αντικατάσταση τού δακτυλιδιού του κοριτσιού της με άλλο, χρυσό αυτή τη φορά 14 καρατιών!

Παρόμοια ή διαφορετικά περιστατικά, όπως τα παραπάνω, συναντούν όλοι οι εκπαιδευτικοί στη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους. Αποτελούν όμως εξαιρέσεις στον κανόνα, τις οποίες έχουν καταγράψει στη μνήμη τους με κόκκινο μελάνι, με αυτό που διόρθωναν τα λάθη των μαθητών τους. Με το ίδιο όμως χρώμα γονείς και μαθητές στιγματίζουν, όσους δασκάλους δεν στάθηκαν στο ύψος της αποστολής τους.

Ευτυχώς, η μεγάλη πλειοψηφία των μελών που συγκροτούν τους δύο αυτούς θεμελιώδεις πυλώνες της Παιδείας μας-σχολείο και οικογένεια- ασκούν με επιτυχία τον ρόλο τους. Οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ότι αλάθητος κριτής και αξιολογητής της επαγγελματικής τους επάρκειας και προσφοράς είναι η κοινωνία, οι γονείς και τα ίδια τα παιδιά. Και τους μεν λίγους οκνηρούς και αδιάφορους περιφρονεί και απαξιώνει, τους δε πολλούς ευσυνείδητους και ικανούς περιβάλλει με εκτίμηση, αγάπη και σεβασμό.

Απρίλιος, 2023.