Με ιδιαίτερη επιτυχία και έντονη συγκινησιακή φόρτιση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής 19 Ιουλίου 2026, στο Ανοιχτό Θέατρο Χώρας «Αικατερίνη Κλωνάρη», η εναρκτήρια εκδήλωση του Πολιτιστικού Προγράμματος του Επαρχείου Π.Ε. Καλύμνου με τίτλο «Σφουγγαράδικες αναδρομές», τιμώντας την πλούσια σπογγαλιευτική παράδοση του νησιού και τους ανθρώπους που τη διαμόρφωσαν.
Η εκδήλωση αποτέλεσε την πρώτη από τις τρεις δράσεις του 4ου Φεστιβάλ Σφουγγαρά, το οποίο φέτος είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Σκεύου Ζερβού. Η συνέχεια του προγράμματος θα δοθεί το Σάββατο 8 Αυγούστου 2026 με την καθιερωμένη Αναπαράσταση του Ποκινήματος των Σφουγγαράδων, ενώ η αυλαία θα πέσει την Τετάρτη 12 Αυγούστου στην Τέλενδο με την Αναπαράσταση κατάδυσης με σκανταλόπετρα και τους παραδοσιακούς αγώνες.
Το ανοιχτό θέατρο Χώρας “Αικατερίνης Κλωνάρη” φιλοξένησε μια βραδιά αφιερωμένη στο έπος των Καλύμνιων σφουγγαράδων, που συγκίνησε και καθήλωσε το κοινό, αναδεικνύοντας την ιστορία, τις θυσίες και τη μοναδική πολιτιστική κληρονομιά της Καλύμνου.Παρούσα στην εκδήλωση η Κατερίνα Κλωνάρη.
Οικοδεσπότης της εκδήλωσης ήταν ο Έπαρχος Π.Ε. Καλύμνου Μανώλης Μουσελλής, ενώ την επιμέλεια και παρουσίαση είχε ο αεικίνητος Γιάννης Νομικάριος, ο οποίος συντόνισε με ιδιαίτερη επιτυχία τη βραδιά.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η παρουσία του βετεράνου «πιασμένου» σφουγγαρά Νικόλα Σισσώη, γνωστού ως «ο ταλαίπωρος», ο οποίος μοιράστηκε βιώματα από τη ζωή του στη θάλασσα. Με αφηγήσεις, αρκετές από αυτές σε έμμετρο λόγο, αναφέρθηκε στο σοβαρό ατύχημα που υπέστη πριν από 38 χρόνια, το οποίο τον άφησε ανάπηρο και σήμερα να περπατά με δύο μπαστούνια. Η προσωπική του μαρτυρία συγκίνησε βαθιά το κοινό, που τον καταχειροκρότησε.
Κορυφαία στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η ομιλία του διεθνούς κύρους ανθρωπολόγου H. Russell Bernard, ενός επιστήμονα που συνέδεσε το όνομά του με τη διεθνή προβολή της Καλύμνου και της σπογγαλιευτικής της παράδοσης και ήταν ο επίσημος ομιλητής
Ο Bernard εγκαταστάθηκε στην Κάλυμνο από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, πραγματοποιώντας πολυετή επιτόπια ανθρωπολογική έρευνα. Ζώντας δίπλα στους ανθρώπους της θάλασσας, κατέγραψε με επιστημονική πληρότητα την καθημερινότητα των σφουγγαράδων, τη λειτουργία των πληρωμάτων, τις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις, τους κινδύνους του επαγγέλματος, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο της σπογγαλιείας στη διαμόρφωση της ταυτότητας της Καλύμνου.
Τα έργα του «Kalymnian Sponge Diving» (1967) και «Kalymnos: Economic and Cultural Change on a Greek Sponge Fishing Island» (1968) αποτελούν μέχρι σήμερα βασικά επιστημονικά και ιστορικά τεκμήρια για τη σπογγαλιευτική ιστορία του νησιού, συμβάλλοντας ώστε η Κάλυμνος και οι άνθρωποί της να αποκτήσουν ξεχωριστή θέση στη διεθνή ανθρωπολογική βιβλιογραφία.
Η επιστροφή του στην Κάλυμνο, σε έναν τόπο που σημάδεψε την επιστημονική του πορεία αλλά και τον αγκάλιασε ως δικό του άνθρωπο, προσέδωσε ιδιαίτερο συμβολισμό στην εναρκτήρια εκδήλωση.
Το καλλιτεχνικό μέρος της βραδιάς πλαισιώθηκε από τις εξαιρετικές εμφανίσεις του Λυκείου των Ελληνίδων, που παρουσίασε παραδοσιακούς χορούς μεταφέροντας τον αυθεντικό παλμό της τοπικής παράδοσης.
Τη μουσική επιμέλεια ανέλαβε το παραδοσιακό σχήμα του π. Μιχαήλ Κουκουβά με την οικογένειά του, χαρίζοντας μοναδικές στιγμές στους παρευρισκόμενους.
Η πρώτη εκδήλωση των «Σφουγγαράδικων αναδρομών» απέδειξε ότι η ιστορία της καλυμνιακής σπογγαλιείας παραμένει ζωντανή, συνεχίζοντας να εμπνέει τις νεότερες γενιές και να υπενθυμίζει τη δύναμη, την τόλμη και την ψυχή των ανθρώπων που έγραψαν το σπουδαίο κεφάλαιο της ναυτικής παράδοσης του νησιού.
Δείτε φωτογραφίες και βίντεο από την εκδήλωση, που επιμελήθηκε η Μπέττυ Μαΐλλη.
