Η συγκλονιστική αποκλειστική εξομολόγηση του κορυφαίου Καλύμνιου επιστήμονα για τις δραματικές στιγμές δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου, η μεγάλη πορεία στην Ιατρική, η αγάπη του για την Κάλυμνο και τα μηνύματα προς τη νέα γενιά.
Στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κάλυμνο, βρίσκεται αυτές τις ημέρες για τις καλοκαιρινές του διακοπές ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες επιστήμονες στον χώρο της Ιατρικής, ο διακεκριμένος νευρολόγος – ψυχίατρος, ομότιμος καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνης Μαΐλλης.
Το Kalymnos News, με την Μπέττυ Μαΐλλη και τον Μάμα Χαραμαντά, είχε την ιδιαίτερη τιμή να εξασφαλίσει μία αποκλειστική συνέντευξη του σπουδαίου επιστήμονα, κατά την οποία ο ίδιος, για πρώτη φορά δημόσια, μίλησε για τις δραματικές στιγμές που έζησε δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές ενός από τα σημαντικότερα πολιτικά και ιατρικά γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Παράλληλα, μίλησε για την πορεία της ζωής του, την επιστήμη που υπηρέτησε με πάθος, την Κάλυμνο που δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί το σημείο αναφοράς του και έστειλε ένα δυνατό μήνυμα στους νέους επιστήμονες.
Μία διεθνής επιστημονική διαδρομή που ξεκίνησε από την Κάλυμνο
Η πορεία του Αντώνη Μαΐλλη αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία της ελληνικής ιατρικής και της πανεπιστημιακής έρευνας. Από τα μαθητικά του χρόνια ξεχώρισε για τις εξαιρετικές επιδόσεις του, καθώς υπήρξε πρώτος στις εισαγωγικές εξετάσεις του Νικηφορείου Γυμνασίου Καλύμνου, ενώ αργότερα τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο «Αιέν Αριστεύειν» κατά την αποφοίτησή του από το Λύκειο Αρρένων Καλλιθέας.
Το 1964 εισήχθη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 1970 με βαθμό «Άριστα», έχοντας ήδη διακριθεί για τις ακαδημαϊκές του επιδόσεις. Έναν χρόνο αργότερα κατέκτησε τη μοναδική μεταπτυχιακή υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) για βασική έρευνα στη Νευροφυσιολογία και τη Νευροφαρμακολογία, ξεκινώντας την ερευνητική του πορεία στο Εργαστήριο Νευροβιολογικών Ερευνών του Αιγινητείου Νοσοκομείου.
Εκεί ανέπτυξε πρωτοποριακές, δικές του ερευνητικές μεθόδους για τη μελέτη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος των θηλαστικών, γεγονός που τον έκανε γνωστό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα ήδη από τα πρώτα χρόνια της καριέρας του. Οι εργασίες του παρουσιάστηκαν σε διεθνή συνέδρια, ενώ το 1972 ήταν ο μοναδικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στο Παγκόσμιο Συνέδριο Νευρολογικών Επιστημών στο Παρίσι.
Η διεθνής αναγνώριση δεν άργησε να έρθει. Προσκλήθηκε ως επισκέπτης ερευνητής στην περίφημη École Normale Supérieure του Παρισιού και στη συνέχεια μετέβη στην Πέρθη της Δυτικής Αυστραλίας, ως Senior Research Officer, με υποτροφία του Ιδρύματος Καταπολέμησης της Μυϊκής Δυστροφίας. Εκεί πραγματοποίησε μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές του επιτυχίες, κατορθώνοντας να διαχωρίσει για πρώτη φορά τις ηλεκτρικές ιδιότητες των περιφερικών νεύρων από την αξονοπλασματική ροή προς τους μυς, δίνοντας απάντηση σε ένα θεμελιώδες ερώτημα της φυσιολογίας που παρέμενε άλυτο για περίπου 180 χρόνια.
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε και από την ίδια την Αυστραλία, η οποία του απένειμε την αυστραλιανή υπηκοότητα και του πρότεινε, σε ηλικία μόλις 32 ετών, να αναλάβει την πανεπιστημιακή έδρα της Νευροφαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή της Πέρθης. Ωστόσο, ο ίδιος προτίμησε να συνεχίσει την εκπαίδευσή του στη Νευροπαθολογία και αργότερα να επιστρέψει στην Ελλάδα, επιλέγοντας να προσφέρει τις γνώσεις και την εμπειρία του στην πατρίδα του.
Η επιστροφή του μόνο εύκολη δεν ήταν. Εξαιτίας γραφειοκρατικού λάθους υποχρεώθηκε να επαναλάβει μέρος της ειδικότητάς του και να υπηρετήσει επί ενάμιση χρόνο την υποχρεωτική υπηρεσία υπαίθρου στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου. Παρ’ όλα αυτά, επανήλθε στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο, όπου δημιούργησε από την αρχή νέο πειραματικό εργαστήριο και ακολούθησε μια σταθερά ανοδική ακαδημαϊκή πορεία, εξελισσόμενος από Λέκτορας σε Επίκουρο και στη συνέχεια σε Αναπληρωτή Καθηγητή στους τομείς Νευρολογίας, Ψυχιατρικής, Επιδημιολογίας και Ιστορίας της Ιατρικής, ενώ αργότερα εξελέγη και στον ευρύτερο τομέα της Εσωτερικής Παθολογίας και Καρδιολογίας.
Στη μακρόχρονη διαδρομή του διετέλεσε, μεταξύ άλλων, Γενικός Διευθυντής του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, ιδρυτικό μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Ελλήνων Νευροεπιστημόνων και του Τομέα Ψυχονευροβιολογίας της Παγκόσμιας Ψυχιατρικής Εταιρείας (WPA), ενώ συμμετείχε σε κορυφαίους διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς, όπως η IBRO και η Διεθνής Ψυχογηριατρική Εταιρεία.
Η επιστημονική του πορεία συνοδεύτηκε από πλήθος διεθνών διακρίσεων, βραβείων και τιμητικών διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το Εμπειρίκειο Βραβείο, το βραβείο WEYTH AYARST για την προωθημένη έρευνα στην Ψυχιατρική, το Χρυσό Μετάλλιο MKHITAR HERATSI του Κρατικού Πανεπιστημίου του Ερεβάν για τη συνολική προσφορά του στην Ιατρική, καθώς και η ανακήρυξή του σε Επίτιμο Γενικό και Επιστημονικό Διευθυντή του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου.
Πρόκειται για μια διαδρομή που ξεκίνησε από την Κάλυμνο και έφτασε στα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά και ερευνητικά κέντρα του κόσμου, έχοντας ως σταθερό σημείο αναφοράς την αφοσίωση στην επιστήμη, την έρευνα και, πάνω απ’ όλα, τον άνθρωπο.
«Η Ιατρική ήταν ο μεγάλος έρωτας της ζωής μου»
Ξεκινώντας τη συνέντευξη, ο καθηγητής απέφυγε κάθε διάθεση αυτοπροβολής.
«Δεν είμαι θαυματοποιός», είπε χαρακτηριστικά.
«Υπήρξα ένας καλός γιατρός, γιατί η Ιατρική ήταν για μένα πάθος και έρωτας. Μία επιστήμη που ποτέ δεν με απογοήτευσε. Είχε τόσες πολλές όμορφες πλευρές, που ένιωθα σαν να βρίσκομαι μπροστά σε έναν ολόκληρο κόσμο γνώσης. Είναι μία επιστήμη πολύ κοντά στον άνθρωπο, στη φύση και στη φιλοσοφία.»
Για πρώτη φορά μιλά για τον Ανδρέα Παπανδρέου
Η πιο συγκλονιστική στιγμή της συνέντευξης ήταν όταν ο Αντώνης Μαΐλλης αποκάλυψε, για πρώτη φορά δημόσια, όσα συνέβησαν το κρίσιμο βράδυ που κλήθηκε εσπευσμένα στο Ωνάσειο για να εξετάσει τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Όπως αποκάλυψε, δέχθηκε τηλεφώνημα μέσα στη νύχτα από τον καθηγητή Κώστα Στεφανή, ο οποίος του ζήτησε να μεταβεί αμέσως στο νοσοκομείο.
Περιέγραψε τις πρωτοφανείς συνθήκες ασφαλείας, την αγωνία που επικρατούσε στους διαδρόμους του Ωνασείου, τη συνάντησή του με τη Σοφία Παπανδρέου αλλά και τη Δήμητρα Λιάνη, καθώς και την εικόνα που αντίκρισε μπαίνοντας στον θάλαμο του τότε πρωθυπουργού.
«Ο Ανδρέας βρισκόταν σε βαθύ κώμα. Είχε εξαιρετικά χαμηλή πίεση και γενικευμένες νευρολογικές εκδηλώσεις. Ζήτησα αμέσως να γίνει ηλεκτροεγκεφαλογράφημα γιατί έπρεπε να διαπιστώσω αν ο εγκέφαλος ήταν ακόμη λειτουργικός.»
Όπως εξήγησε, μελετώντας το ιστορικό και τη φαρμακευτική αγωγή, διαπίστωσε ότι ο ασθενής λάμβανε 36 διαφορετικά φάρμακα.
Ανάμεσά τους εντόπισε έναν νευροαυξητικό παράγοντα, ο οποίος –όπως ανέφερε– μπορούσε να προκαλέσει βαριά υπογλυκαιμία.
«Τότε κατάλαβα ότι επρόκειτο για βαρύ υπογλυκαιμικό κώμα και όχι για εγκεφαλικό επεισόδιο.»
Ο ίδιος υποστήριξε ότι εισηγήθηκε δραστική μείωση της φαρμακευτικής αγωγής, περιορίζοντάς την στα απολύτως απαραίτητα.
«Είπα ότι ο πρόεδρος δεν πεθαίνει.»
Σύμφωνα με την αφήγησή του, η σταδιακή αναστροφή της κατάστασης επιβεβαίωσε την εκτίμησή του.
«Έγινε ένας πραγματικός φίλος»
Ο καθηγητής δεν έκρυψε τη συγκίνησή του όταν αναφέρθηκε στη σχέση που ανέπτυξε στη συνέχεια με τον Ανδρέα Παπανδρέου.
«Θεωρώ ότι υπήρξα ένας από τους τελευταίους στενούς φίλους του. Η απώλειά του ήταν για μένα προσωπική απώλεια.»
Περιέγραψε τον πρώην πρωθυπουργό ως έναν άνθρωπο με φυσική ευγένεια, ιδιαίτερη γοητεία και σπάνια επικοινωνιακή ικανότητα.
«Είχε έναν λόγο σχεδόν ποιητικό. Προσαρμοζόταν στον συνομιλητή του είτε μιλούσε σε πλήθος είτε σε ένα μικρό παιδί.»
Γιατί μίλησε τώρα
Σε μία ακόμη αποκαλυπτική στιγμή της συνέντευξης εξήγησε γιατί αποφάσισε να σπάσει τη σιωπή δεκαετιών.
«Δεν είχα μιλήσει ποτέ. Κυνηγήθηκα πολλές φορές να μιλήσω και δεν το έκανα. Σήμερα το κάνω γιατί άκουσα ανθρώπους να παραποιούν γεγονότα και να προσβάλλουν ακόμη και τη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου.»
Η περιπέτεια στο Ωνάσειο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αναφορές του στη θητεία του ως Γενικού Διευθυντή του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου.
Περιέγραψε μία περίοδο έντονων αλλαγών, κατά την οποία –όπως ανέφερε– εντόπισε δυσλειτουργίες, προχώρησε σε εξορθολογισμό διαδικασιών και αξιοποίησε ακόμη και τις προσωπικές του γνώσεις στην τεχνολογία για την αποκατάσταση πολύπλοκου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού.
«Η Κάλυμνος είναι η Ιθάκη μου»
Ιδιαίτερα συγκινητικές ήταν οι αναφορές του στην ιδιαίτερη πατρίδα του.
«Η Κάλυμνος είναι η Ιθάκη μου. Είναι η καρδιά μου. Είναι τα νιάτα μου. Είναι οι φίλοι μου.»
Με γλαφυρό τρόπο θυμήθηκε τις παιδικές του αναμνήσεις στον κάμπο, τις αμυγδαλιές, τα παιχνίδια, τις βραδινές συζητήσεις με τους μεγαλύτερους και τις φιλοσοφικές αναζητήσεις που, όπως είπε, διαμόρφωσαν τον τρόπο σκέψης του.
Αποκάλυψε ακόμη ότι ήδη από το Δημοτικό είχε διαβάσει μεγάλο μέρος της αρχαίας ελληνικής γραμματείας από τη βιβλιοθήκη του πατέρα του.
«Έμαθα να σκέφτομαι μέσα από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Έμαθα να ρωτώ πάντα “γιατί”. Αυτό με βοήθησε σε όλη μου τη ζωή.»
Το μήνυμα προς τους νέους
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο Αντώνης Μαΐλλης απηύθυνε μία συμβουλή προς όλους τους νέους που επιθυμούν να ακολουθήσουν την επιστήμη.
«Να διαβάζουν βαθιά και να ρωτούν πάντα το “γιατί”. Να μη δέχονται τίποτα έτοιμο.»
Αναφερόμενος στην τεχνητή νοημοσύνη, επισήμανε ότι μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την αναζήτηση πληροφοριών, όχι όμως υποκατάστατο της ανθρώπινης σκέψης.
«Ο επιστήμονας μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για να συλλέξει γρήγορα δεδομένα, αλλά οφείλει να τα ελέγχει. Η γνώση δεν αντικαθίσταται από την εύκολη πληροφορία.»
Μία συνέντευξη με ιστορική αξία
Η αποκλειστική συνέντευξη του Αντώνη Μαΐλλη στο Kalymnos News δεν αποτελεί μόνο μία προσωπική εξομολόγηση ενός κορυφαίου επιστήμονα.
Αποτελεί μία σημαντική ιστορική μαρτυρία για γεγονότα που σημάδεψαν τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, αλλά και μία πολύτιμη κατάθεση ζωής ενός ανθρώπου που διέγραψε μία σπουδαία διεθνή επιστημονική πορεία χωρίς ποτέ να απομακρυνθεί από τις ρίζες του.
Και όπως ο ίδιος είπε με συγκίνηση, η Κάλυμνος παραμένει πάντα η δική του «Ιθάκη», ο τόπος στον οποίο επιστρέφει όχι μόνο ως διακεκριμένος επιστήμονας, αλλά κυρίως ως άνθρωπος που δεν ξέχασε ποτέ από πού ξεκίνησε.
Δείτε ολόκληρη την ενδιαφέρουσα αποκλειστική συνέντευξη στο video που επιμελήθηκαν η Μπέττυ Μαΐλλη και ο Μάμας Χαραμαντάς
