Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση, ο Σακελλάρης Καμπούρης ανοίγει τη συζήτηση για τον πνευματικό πολιτισμό στην Κάλυμνο, επισημαίνοντας πως η πολιτιστική ζωή του νησιού δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στις μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις. Βιβλίο, λογοτεχνία, ιστορική μνήμη και ανάδειξη των ανθρώπων των γραμμάτων, όπως υποστηρίζει, χρειάζονται μεγαλύτερη φροντίδα και ουσιαστική στήριξη από την τοπική κοινωνία και τους αρμόδιους φορείς
Ακολουθεί ως έχει το άρθρο του συγγραφέα και ποιητή Σακελλάρη Καμπούρη:
Θα μιλήσω για το νησί μου, την Κάλυμνο, όπου υπάρχει μια πλευρά του πολιτισμού που εδώ και χρόνια παραμένει στο περιθώριο:
Ο πνευματικός πολιτισμός.
Μπορεί να εκτίθενται με αυτό το κείμενο οι δημοτικές αρχές, όσες πέρασαν… αλλά ποσώς με ενδιαφέρει!.. και δεν είναι το μόνο που οφείλουν να ντρέπονται.
Πολιτισμός δεν είναι μόνο τα πανηγύρια, οι χοροί, τα τραγούδια και οι μουσικές εκδηλώσεις. Αυτά έχουν τη θέση και την αξία τους. Όμως, όταν σχεδόν όλη η πολιτιστική δραστηριότητα ενός τόπου εξαντλείται εκεί, τότε κάτι πολύ σημαντικό έχει χαθεί στον δρόμο.
Πολιτισμός είναι προπάντων το βιβλίο. Είναι η ποίηση, η λογοτεχνία, η ιστορική μνήμη, η έρευνα, η γλώσσα, η σκέψη. Είναι η ανάδειξη των ανθρώπων που έγραψαν και γράφουν για αυτόν τον τόπο. Και, δυστυχώς, σε αυτόν τον τομέα η Κάλυμνος έχει μείνει πίσω, τη στιγμή που η ρόδα του κόσμου τρέχει ολοταχώς μπροστά.
Έχουμε λογοτεχνική παράδοση. Έχουμε τον τεράστιο Γιάννη Μαγκλή. Έχουμε συγγραφείς και ποιητές, παλαιότερους και σύγχρονους. Έχουμε ανθρώπους που κατέγραψαν στα βιβλία τους τη θάλασσα, τον μόχθο, την ξενιτιά, τη σπογγαλιεία, τη γλώσσα, τις αγωνίες και ολόκληρη την ψυχή αυτού του νησιού. Έχουμε όμως και σύγχρονους που καταγράφουν τον κόσμο με άλλη ματιά. Ποιος όμως τους γνωρίζει; Ποιος τους παρουσιάζει στα παιδιά μας; Ποιος φροντίζει να μη χαθούν τα έργα και η μνήμη τους;
Δεν μπορεί η λογοτεχνία της Καλύμνου να στηρίζεται αποκλειστικά στο μεράκι και στην προσωπική προσπάθεια κάποιων δημιουργών. Δεν μπορεί κάθε συγγραφέας να παλεύει μόνος του για να παρουσιάσει το έργο του και ύστερα όλοι μαζί να αναρωτιόμαστε γιατί οι νεότεροι δεν διαβάζουν και γιατί δεν γνωρίζουν την πνευματική ιστορία του τόπου τους.
Πού είναι οι συστηματικές λογοτεχνικές βραδιές; Πού είναι τα αφιερώματα στους Καλύμνιους λογοτέχνες; Κάνουμε μια εκδήλωση τον χρόνο τέτοιου περιεχομένου και βγάζουμε την υποχρέωση; Πού είναι ένα μόνιμο λογοτεχνικό εργαστήρι για παιδιά, νέους αλλά και μεγαλύτερους; Πού είναι η συνεργασία με τα σχολεία; Πού είναι η καταγραφή της καλυμνιακής βιβλιογραφίας, ένα αρχείο των συγγραφέων και των έργων τους, ένας θεσμός που κάθε χρόνο θα φέρνει το βιβλίο και την ποίηση στο προσκήνιο;
Που είναι η νεολαία η οποία ενδιαφέρεται και γράφει και αγαπά τη λογοτεχνία και διψά να ακουστεί;… που βρίσκει καταφύγιο; Που “ελλιμενίζεται” για ναξεκινήσει αργότερα το μεγάλο ταξίδι του βιβλίου, αυτή η νεολαία;
Δεν αρκεί να θυμόμαστε τον “πολιτισμό” κάθε φορά που στήνεται μια εξέδρα και ανάβουν τα φώτα μιας εκδήλωσης.
Ο πραγματικός πολιτισμός αρχίζει πολλές φορές όταν τα φώτα σβήσουν.
Αρχίζει εκεί όπου ένα παιδί ανοίγει ένα βιβλίο. Εκεί όπου ένας νέος μαθαίνει ποιοι έγραψαν πριν από αυτόν για το νησί του. Εκεί όπου σώζεται μια μαρτυρία, μια ντοπιολαλιά, ένα παλιό κείμενο, ένα χειρόγραφο.
Εκεί όπου γεννιέται η ανάγκη για νέα σκέψη και δημιουργία.
Και κάποτε πρέπει να ειπωθεί καθαρά: η συνεχής υποβάθμιση του πνευματικού πολιτισμού είναι κι αυτή μια μορφή πολιτιστικής φτώχειας… ιδίως όταν εκείνοι που είναι υπεύθυνοι για αυτό, λέγονται εκπαιδευτικοί.
Δεν υποτιμώ το πανηγύρι. Υποτιμούμε όμως εμείς οι ίδιοι τον πολιτισμό, όταν τον περιορίζουμε μόνο στο πανηγύρι. Υποτιμούμε μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που ζουν στο νησί μας.
Ένα νησί δεν φτωχαίνει μόνο όταν κλείνουν τα σπίτια και φεύγουν οι νέοι του. Φτωχαίνει και όταν σιωπούν τα βιβλία του. Όταν ξεχνά τους ανθρώπους του πνεύματος. Όταν δεν δημιουργεί τους επόμενους.
Οι δημοτικοί άρχοντες είναι καιρός να ξυπνήσουν και να μην μένουν στα λόγια και στις υποσχέσεις και να σεβαστούν επιτέλους εκείνους που ταξιδεύουν την Κάλυμνο, πιο μακριά από ότι εκείνοι…
Κύριε Δήμαρχε, όταν ζητάς συνάντηση για να συζητηθούν θέματα τέτοια, καλό είναι να μην εξαφανίζεσαι, εκτός και αν έχεις κατά νου να πατήσεις πάνω σε ιδέες άλλων, με άλλα πρόσωπα που σε εξυπηρετούν αναλόγως, όπως έκανε προκάτοχός σου κάποτε...
Η Κάλυμνος χρειάζεται πολιτισμό που να ψυχαγωγεί και να ενώνει τον κόσμο. Ναι! Αλλά χρειάζεται επιτέλους και πολιτισμό που να μορφώνει, να προβληματίζει, να δημιουργεί, να διασώζει και να αφήνει πνευματική κληρονομιά.
Η Κάλυμνος εκείνη η κάποτε των γραμμάτων και των τεχνών, πλέον έχει γίνει των “αφανών γραμμάτων και τεχνών”.
Γιατί, να μην ξεχνάμε οτι οι ορχήστρες και οι χοροί κάποτε σταματούν.
Τα βιβλία, όμως, αν τα φροντίσουμε, μένουν.
Σακελλάρης Καμπούρης
εικονα Φ.Κοράλη