Η Μεγάλη Παρασκευή, είναι ημέρα απόλυτης αργίας και νηστείας. Σχεδόν ολόκληρη η μέρα, αφιερώνεται στην Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και στην Ακολουθία του Επιταφίου.
Από τα ξημερώματα, άνδρες και γυναίκες, με τα θυμιατά και με λουλούδια μυρωδάτα ανεβαίνουν σιωπηλά το δρόμο των κοιμητηρίων. Εκεί οι Ιερείς με μαύρο πετραχήλι από τάφο σε τάφο ψάλλουν τρισάγια και μακαρίζουν τους κεκοιμημένους αδελφούς μας και οι συγγενείς συνέχεια μοιρολογούν και κλαίνε λέγοντες «Θεός συχωρέσει σας».
Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί οι καμπάνες των Ναών κτυπούν πένθιμα, με τον ξεχωριστό ήχο της καμπάνας αναγγέλουν τον θάνατο του Θείου Λυτρωτού και καλούν τους πιστούς για την Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και του Μεγάλου Εσπερινού της Αποκαθήλωσης.
Συγκινητική είναι η προσέλευση των πιστών στις Ενορίες τους για να παρακολουθήσουν το Μέγα Δράμα και να προσκυνήσουν τον Θεάνθρωπο Ιησού εντός του Τάφου, ψάλλοντες τον συγκλονιστικό ύμνο «Δος μοι τούτον τον Ξένον, ον η Μήτηρ ορώσα νεκρωθέντα εβόα… Ω Υιε και Θεέ μου, ει και τα σπλάχνα τιτρώσκομαι και καρδίαν σπαράττομαι, νεκρόν Σε καθορώσα, αλλά τη ση αναστάσει θαρρούσα μεγαλύνω».
Ο λαός ζει με κατάνυξη το θείο δράμα. Η έντονη του επιθυμία να συμμετάσχει στο πάθος του Κυρίου, διαφαίνεται και από κάποιες απλές, ωστόσο χαρακτηριστικές του πράξεις, τη Μεγάλη Εβδομάδα.
Είναι έθιμο να πίνουν ξύδι για να δείξουν την αγάπη τους στο Χριστό, που τον πότισαν ξύδι.
Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, σε όλες τις Ενορίες της Ιεράς μας Μητροπόλεως, γίνεται η Αποκαθήλωση και εκτίθεται σε προσκύνημα η χρυσοΰφαντη παράσταση του νεκρού Ιησού.
Στις 2 το μεσημέρι τελείται η Ακολουθία της Αποκαθηλώσεως στην Παναγία του Κάστρου Λέρου. Οι Λεριοί και οι Λεριές ανεβαίνουν σιωπηλά στο «Ιερό Παλλάδιο» και μαζί με τους επισκέπτες του νησιού σιγοψάλλουν: «Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου τέκνον, που έδυ σου το κάλλος;». Στον κατάμεστο από κόσμο χώρο, στα «πεντένια» του Κάστρου, θα λάβει χώρα με ευλάβεια και κατάνυξη η τελετή της Αποκαθήλωσης. Θα παραστούν πολιτικές και στρατιωτικές Αρχές και πλήθος κόσμου και θα παρακολουθήσουν με συγκίνηση την αποκορύφωση του θείου δράματος.
Εντυπωσιακή θα είναι και φέτος η συνάντηση στην κεντρική πλατεία Πλατάνου των τριών επιταφίων των Ενοριών της Αγίας Μαρίνης, του Ευαγγελισμού και Σωτήρος Χριστού. Κατά την παράδοση θα γίνει και το έθιμο της «υψώσεως των Επιταφίων».
Στην Κάλυμνο, στην παραλιακή οδό, 14 Επιτάφιοι θα συναντηθούν σε μία εντυπωσιακή εμφάνιση.
Οι επιτάφιοι θα επιστρέψουν στους Ναούς, όπου οι πιστοί περνούν κάτω από αυτούς κάνοντας ευχές και παρακαλούν το «εσφαγμένο αρνίο της αποκαλύψεως» υπέρ υγείας και θείας βοηθείας των ξενιτεμένων τους.
Η Ιερά Ακολουθία του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου τελειώνει με την απόθεση του Σώματος του Σωτήρος Χριστού επάνω στην Αγία Τράπεζα και διαβάζεται η προφητεία του Ιεζεκιήλ, ο Απόστολος προς Κορινθίους «και γαρ το Πάσχα ημών, υπέρ ημών ετύθη Χριστός» και αναγιγνώσκεται το Ευαγγέλιο «τη επαύριον ήτις εστί… σφραγίσαντες τον λίθον μετά της κουστωδίας», όπου οι Ιερείς ευλογούν τον λαόν και εύχονται «Καλή Ανάσταση» στους ντόπιους και επισκέπτες του νησιού.
