Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η ενημερωτική και αποκαλυπτική ηλεκτρονική εφημερίδα της Καλύμνου

Θέα της Τελένδου από την Κάλυμνο
Ειδήσεις από Κάλυμνο και γύρω νησιά

"Ανασχεδιασμός των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων και ανάπλαση της ακτής Γέφυρας -Θερμών στην Κάλυμνο".- Μία εξαιρετική εργασία από την Αρχιτέκτονα Καλλιόπη Ράπτη*

Ένα δημοσίευμα με θέμα "Ανασχεδιασμός των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων και ανάπλαση της ακτής Γέφυρας – Θερμών στην Κάλυμνο." ήταν φυσικό να μας προσελκύσει το ενδιαφέρον.

Με μία πρώτη ματιά, διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για τη διπλωματική εργασία που εκπονήθηκε πριν 3 χρόνια περίπου ,το 2021,από την Καλυμνιά Καλλιόπη Ράπτη, φοιτήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Άμεσα αναζητήσαμε την Καλλιόπη και επικοινωνήσαμε τηλεφωνικά μαζί της. Η Καλλιόπη που ήδη έχει πάρει το πτυχίο της διαμένει στα Χανιά Κρήτης όπου και εργάζεται, με πολύ προθυμία και ευγένεια μας μίλησε και μας ενημέρωσε για την εργασία της αυτή και χωρίς κανένα δισταγμό μας επέτρεψε να τη δημοσιεύσουμε. Και όπως μας είπε, είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου και φυσικά της Δημοτικής Αρχής να παρέξει περισσότερες λεπτομέρειες και διευκρινήσεις

Η Καλλιόπη Ράπτη μία νέα επιστήμονας, προσεγγίζει με ιδιαίτερο και ξεχωριστό τρόπο ένα θέμα που απασχολεί χρόνια την ιδιαιτέρα της Πατρίδα την Κάλυμνο και θα αποτελέσει εφόσον αξιοποιηθούν οι Θερμοπηγές ένα τεράστιο αναπτυξιακό έργο που θα δώσει την άλλη διάσταση στον εναλλακτικό τουρισμό ,με την Κάλυμνο να μπαίνει δυνατά στον χάρτη του Θερμαλισμού και να αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων επισκεπτών

Η εξαιρετική της εργασία δείχνει ότι η Καλλιόπη κατέχει πλήρως τη γνώση του επιστημονικού πεδίου της. Πρόκειται για ένα καλά μελετημένο σχέδιο, με όμορφες και έξυπνες  ιδέες , εφικτές λύσεις και όχι χρονοβόρες . Πρόκειται για μία επαγγελματική και επιστημονική δουλειά προσεγμένη, κατανοητή, επαρκή, τεκμηριωμένη για ένα μεγάλο αναπτυξιακό έργο , αξιοποίησης των Θερμοπηγών που εδώ και πολλά χρόνια παραμένουν σε πλήρη εγκατάλειψη και έχουν "βαλτώσει"

Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή της διπλωματικής, πρόκειται για μία μελέτη που προτείνει μια σειρά ήπιων επεμβάσεων στο φυσικό αυτό περιβάλλον και κατόπιν την αποκατάσταση του αρχικού τμήματος των λουτρικών εγκαταστάσεων και την επέκτασή τους με στόχο τη στέγαση ενός σύγχρονου κέντρου ιαματικών λουτρών, απευθυνόμενο τόσο στον συμβατικό όσο και στον ιαματικό τουρισμό.

*Σύντομο βιογραφικό της Καλλιόπης Ράπτη

Η Καλλιόπη Ράπτη του Δημητρίου και της Κωνσταντίνας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κάλυμνο. Το 2016 εισήχθη στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης, από την οποία αποφοίτησε με διάκριση το 2021. Το 2023 έλαβε μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης με τίτλο «Προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη ιστορικών κτηρίων και συνόλων», από μεταπτυχιακό πρόγραμμα – μέλος του δικτύου μεταπτυχιακών σπουδών UNITWIN – UNESCO. Έχει λάβει σειρά βραβείων και υποτροφιών από το ΙΚΥ, το Παγκρήτιο Κληροδότημα και άλλους φορείς, έχει παρακολουθήσει πληθώρα σεμιναρίων και συνεδρίων σε Ελλάδα και Γαλλία και είναι εγγεγραμμένο μέλος του Τ.Ε.Ε.

Αυτήν την περίοδο (εν έτει 2024) ζει στα Χανιά της Κρήτης, όπου δραστηριοποιείται ως αρχιτέκτων μηχανικός στον ιδιωτικό τομέα, ενώ παράλληλα συνεργάζεται με το Πολυτεχνείο Κρήτης ως ερευνήτρια με κύριο τομέα των ερευνών της τα μνημεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η μελέτη με τίτλο «Ανασχεδιασμός των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων και ανάπλαση της ακτής Γέφυρας – Θερμών στην Κάλυμνο» αποτέλεσε την διπλωματική της εργασία, η οποία παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2021 με επιβλέποντα καθηγητή τον κ. Κλήμη Ασλανίδη (Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης).

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΘΕΡΜΟΠΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΜΝΟ;

Είναι ένα ερώτημα που αρκετοί φίλοι αναγνώστες, θέτουν, αφού εδώ και 25 χρόνια μόνο εξαγγελίες ακούμε.

Για το λόγο αυτό πριν προχωρήσουμε στην παράθεση της εξαιρετικής και αξιόλογης διπλωματικής εργασίας της Καλλιόπης Ράπτη με τίτλο "Ανασχεδιασμός των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων και ανάπλαση της ακτής Γέφυρας – Θερμών στην Κάλυμνο." θεωρούμε σκόπιμο να αναφερθούμε στις Θερμοπηγές της Καλύμνου που συνεχίζουν να παραμένουν αναξιοποίητες .

Οι Ιαματικές Πηγές ή Θερμοπηγές της Καλύμνου σίγουρα αποτελούν μία "πονεμένη" ιστορία.

 Αν και η αξιοποίηση των Θερμοπηγών Καλύμνου τα τελευταία 25 χρόνια φιγουράριζε στα προεκλογικά φυλλάδια όλων των Παρατάξεων και μάλιστα για την απελθούσα δημοτική Αρχή Διακομιχάλη αποτελούσε σημαία, μέχρι και μακέτα με το “πεντάστερο ξενοδοχείο” που θα κατασκευαζόταν είχε κυκλοφορήσει στις εκλογές του 2002, δυστυχώς έχουν “στοιχειώσει” και συνεχίζουν να παραμένουν σε εγκατάλειψη και αναξιοποίητες.

Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι στις 19 Απριλίου 2016, πριν 8 χρόνια σχεδόν, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ η Αναγνώριση του φυσικού πόρου "νερό από πηγάδι οικισμού Θερμών Καλύμνου" ως ιαματικού και εγγράφηκαν στο μητρώο του Υπουργείου Τουρισμού.

Παραθέτουμε απόσπασμα της απόφασης πιστοποίησης των Θερμοπηγών

Μετά από αυτή την εξέλιξη το θέμα έφερε στο ΔΣ η Δημαρχία του Γιάννη Γαλουζή για έγκριση ενοικίασης του χώρου και με όρους  αξιοποίησης του από τον επενδυτή-ενοικιαστή που θα αναδεικνυόταν μετά από διαγωνισμό.  Μετά από 2 συνεδριάσεις δημοτικού συμβουλίου, αφού στην πρώτη συνεδρίαση υπήρχαν διαφορετικές απόψεις, ψηφίστηκε τελικά ομόφωνα να προκηρυχθεί  η ενοικίαση του χώρου για αξιοποίηση. Για διάφορους λόγους αυτή η διαδικασία για την αξιοποίηση τους δεν προχώρησε και δεν υλοποιήθηκε.

Στις 20 Δεκεμβρίου 2021 ψηφίζεται στη Βουλή και γίνεται νόμος του κράτους, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Τουρισμού «Πρότυποι Τουριστικοί Προορισμοί Ολοκληρωμένης Διαχείρισης, Οργανισμοί Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού, Ιαματικές Πηγές Ελλάδας και άλλες ρυθμίσεις για την ενίσχυση της τουριστικής ανάπτυξης»

Με το νόμο αυτό ιδρύεται η  Εταιρεία “Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ” για διαχείριση , αξιοποίηση με επενδύσεις και εκμετάλλευση των Ιαματικών πηγών της Χώρας εφόσον οι Δήμοι που τις διαθέτουν δεν έχουν τη δυνατότητα να τις αξιοποιήσουν. Μάλιστα δόθηκε ένα χρονικό περιθώριο 6 μηνών στους Δήμους, να αποφασίσουν αν θα κρατήσουν και θα αξιοποιήσουν τις Θερμοπηγές ή θα τις διαθέσουν προς αξιοποίηση στη νεοσύστατη Εταιρεία “Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ”.

Να θυμίσουμε ότι ο Δήμαρχος Δ.Διακομιχάλης σε δημόσιες δηλώσεις του αμέσως μετά την δημοσίευση του εν λόγω νόμου,έλεγε ότι άμεσα θα έφερνε το θέμα στο ΔΣ για συζήτηση και λήψη απόφασης. Δυστυχώς χρειάστηκε να περάσουν πέντε μήνες και πλέον από τότε και ήλθε στο “παρά 1’ “ να το φέρει στο Δημοτικό Συμβούλιο, που έχει τον τελευταίο λόγο για να αποφασίσει.

Στη συνεδρίαση της Πέμπτης 2 Ιουνίου 2022 λοιπόν ήλθε το σοβαρότατο αυτό αναπτυξιακό θέμα “στο πόδι”,χωρίς καμία προετοιμασία ή εισήγηση από πλευράς Δημοτικής Αρχής και τέθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο Καλυμνίων το “εκβιαστικό” κατά κάποιο τρόπο δίλημμα : Έχει ο Δήμος τις δυνατότητες αξιοποίηση τους ή τις παραχωρεί στη νεοσύστατη Εταιρεία “Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ”για διαχείριση , αξιοποίηση με επενδύσεις και εκμετάλλευση.

Οι αντιπολιτεύσεις αρκέστηκαν να ασκήσουν κριτική στις μεθοδεύσεις του Δημάρχου,  όμως “σύρθηκαν” τελικά να ψηφίσουν, ότι οι Θερμοπηγές  δεν πρέπει να παραχωρηθούν για αξιοποίηση στη νεοσύστατη Εταιρεία “Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ” αλλά να παραμείνουν στο Δήμο Καλυμνίων ο οποίος θα αναλάβει την αξιοποίηση τους εντός του χρονικού ορίου των 10 ετών που προβλέπει ο νέος νόμος. Ήταν προφανές ότι οι αντιπολιτεύσεις σε καμιά περίπτωση δεν πείστηκαν, ούτε συμφωνούσαν με όσα έλεγε ο Δήμαρχος, αλλά ήταν για αυτούς “μονόδρομος” να ψηφίσουν ώστε να μην παραχωρηθούν οι Θερμοπηγές για αξιοποίηση στην Εταιρεία “Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ”, φοβούμενοι, ότι σε αντίθετη περίπτωση θα ήταν αντιμέτωποι με τα “πολιτικά παιχνίδια¨ και κατηγορίες περί δήθεν ξεπουλήματος της Δημοτικής περιουσίας και της έλλειψης “πατριωτικής” συνείδησης

Μετά την έκδοση της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου περί αξιοποίησης με μέριμνα του Δήμου Καλυμνίων, θα πρέπει να υποβληθεί στην Ι.Π.Ε.“Ιαματικές Πηγές Ελλάδας ΑΕ”, εντός τεσσάρων (4) ετών, οικονομοτεχνική μελέτη επενδυτικού σχεδίου του ιαματικού φυσικού πόρου, στην οποία περιγράφεται αναλυτικά το πρόγραμμα της επένδυσης, δίνονται στοιχεία για την τουριστική κίνηση της περιοχής και παρατίθενται οι προοπτικές βιωσιμότητας της επένδυσης. Τα έργα αξιοποίησης ολοκληρώνονται μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ετών από την έκδοση της ως άνω αναφερόμενης απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου περί αξιοποίησης. Δηλαδή σε 10 χρόνια αν όλα πάνε καλά,θα αξιοποιηθούν οι Θερμοπηγές Καλύμνου με ευθύνη του Δήμου.

Από τότε πέρασαν 20 μήνες και το μόνο που είναι γνωστό ,ότι έχουν προβλεφθεί στον Προϋπολογισμό ποσό 37.200 ευρώ για ανάθεση σύνταξης φακέλου για αξιοποίηση των Ιαματικών Πηγών Καλύμνου.

Βέβαια τώρα περιμένουμε τις κινήσεις της νέας Δημοτικής αρχής και του νέου Δημάρχου Ιωάννη Μαστροκούκου για το σημαντικό αυτό θέμα αξιοποίησης των Θερμοπηγών.

Η διπλωματική εργασία της Καλλιόπης Ράπτη, που παραθέτουμε παρακάτω ,είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη νέα Δημοτική αρχή να δει πιό ζεστά το θέμα αξιοποίησης των Θερμοπηγών

"Ανασχεδιασμός των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων και ανάπλαση της ακτής Γέφυρας – Θερμών στην Κάλυμνο."

Φοιτήτρια: Καλλιόπη Ράπτη
Επιβλέπων: Κλήμης Ασλανίδης, Επίκουρος Καθηγητής
Σχολή: Πολυτεχνείο Κρήτης
Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 2021

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ww.archetype.gr

Η εργασία αφορά εν γένει την ανάπλαση της ακτής που οριοθετείται από τις παραλίες Γέφυρα και Θέρμα στο νότιο άκρο του οικισμού Πόθια, στην Κάλυμνο. Πρόκειται για έναν συνήθη προορισμό για τους λουόμενους, λόγω της εύκολης πρόσβασής του από τον λιμένα και το κέντρο του νησιού. Στα κύρια χαρακτηριστικά της περιοχής συγκαταλέγονται η άρρηκτη σύνδεση με τον λόφο στα δυτικά και η συνεχής γραμμική πορεία ανάμεσα στον βράχο και τη θάλασσα.

Αεροφωτογραφία της περιοχής μελέτης

Επί Ιταλοκρατίας γίνεται αντιληπτό πως στην περιοχή απαντώνται μεταλλικές ιαματικές πηγές και ξεκινάει μια προσπάθεια αξιοποίησής τους με τη δημιουργία λουτρικών εγκαταστάσεων, οι οποίες θα ολοκληρωθούν τη δεκαετία του 1950.

Το συγκρότημα των λουτρικών εγκαταστάσεων τη δεκαετία του ‘60
Οι λουτρικές εγκαταστάσεις σήμερα 

Η παρούσα μελέτη προτείνει μια σειρά ήπιων επεμβάσεων στο φυσικό αυτό περιβάλλον και κατόπιν την αποκατάσταση του αρχικού τμήματος των λουτρικών εγκαταστάσεων και την επέκτασή τους με στόχο τη στέγαση ενός σύγχρονου κέντρου ιαματικών λουτρών, απευθυνόμενο τόσο στον συμβατικό όσο και στον ιαματικό τουρισμό. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε αποτύπωση ενός συνόλου οικοδομημάτων και ελαφρών κατασκευών που εντοπίζεται στην περιοχή. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τον χώρο υδρομάστευσης του νερού, έναν μικρό ιδιόκτητο ναό με κτήριο βοηθητικό αυτού, κατασκευές αντιστήριξης στο βραχώδες τοπίο, υπαίθριες κλίμακες και κατασκευές που εξυπηρετούν τη χρήση της εστίασης στις δυο παραλίες. Κατόπιν, η έρευνα εστιάζει στο κτήριο των ιαματικών λουτρών. Πρόκειται για έναν ενιαίο κτηριακό όγκο, ο οποίος κατασκευάστηκε σε τρεις επιμέρους φάσεις, ενώ στην ίδια θέση προϋπήρχαν λουτρικές εγκαταστάσεις της περιόδου της Ιταλοκρατίας (οι οποίες καθώς φαίνεται κατεδαφίστηκαν πλήρως με την κατασκευή του νέου κτηρίου). Στο κτηριολογικό πρόγραμμα του συγκροτήματος εντάσσονται δεκαέξι ιδιωτικά λουτρά και οκτώ υπνοδωμάτια. Οι κοινόχρηστοι χώροι περιορίζονται ως επί το πλείστον στους χώρους κίνησης, με εξαίρεση το βόρειο τμήμα, που μετατράπηκε σε χώρο εστίασης λίγα έτη μετά την κατασκευή του. Η κάλυψη του υφιστάμενου κτηρίου υπολογίζεται περί τα 430 τ.μ., ενώ η δόμηση στα 712 τ.μ.

Σκίτσα κεντρικής ιδέας 
Σχέδιο γενικής διάταξης

Στο πλαίσιο της πρότασης για την ανάδειξη της ευρύτερης περιοχής, επανασχεδιάζονται οι ελαφρές κατασκευές που εξυπηρετούν τους λουόμενους καθώς και ο μικρός ναός, δημιουργείται χώρος στάθμευσης και πεζοδρόμιο υπό τη μορφή προβόλου και οι απαραίτητοι χώροι υγιεινής και εστίασης. 

Ναός – Ανατολική όψη
Ναός - Κάτοψη
Ναός – Τομή Ε-Ε

Ειδικότερα για τις λουτρικές εγκαταστάσεις, επιλέχθηκε η αποκατάσταση μόνον της πρώτης φάσης του κτηρίου, η οποία χαρακτηρίζεται από ορισμένη συνθετική καθαρότητα με στοιχεία τυπολογικά και μορφολογικά, που δύνανται να ενταχθούν στον μοντερνισμό της δεκαετίας του ‘50 και πιο συγκεκριμένα στην αρχιτεκτονική των τουριστικών καταλυμάτων της εποχής στη νησιωτική Ελλάδα. 

Κάτοψη ισογείου λουτρικών εγκαταστάσεων
Κάτοψη ορόφου λουτρικών εγκαταστάσεων

Το υφιστάμενο τμήμα συμπληρώνει η προσθήκη, η οποία έρχεται να καλύψει τις ανάγκες ενός σύγχρονου κέντρου ιαματικού τουρισμού, με σύγχρονο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο, ενώ παράλληλα δεν επισκιάζει το υφιστάμενο και σχηματίζει μαζί του ένα σύνολο παρόμοιας κλίμακας με αυτής που συναντάμε σήμερα.

Τομή Α-Α
Τομή Γ-Γ
Ανατολική όψη
Νότια όψη
Βόρεια όψη

Το νέο συγκρότημα διαθέτει φυσικοθεραπευτήριο, ιδιωτικά και κοινόχρηστα λουτρά, χώρους περιποίησης και χαλάρωσης, χώρο εστίασης, τέσσερα προϋπάρχοντα δωμάτια, στα οποία προστίθενται ιδιωτικοί χώροι υγιεινής, καθώς και δυο νέα δωμάτια για Α.Μ.Ε.Α.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως το κτηριολογικό πρόγραμμα των εγκαταστάσεων διαμορφώθηκε βάσει μιας «Ιαματικής διαδρομής» και μεθόδων που έχουν τις ρίζες τους στα πρώτα ρωμαϊκά λουτρά, καθώς και σε σχέση με τον προσανατολισμό του κτηρίου και τις μεταλλικές ιδιότητες του νερού που πηγάζει στην περιοχή. 

Διάγραμμα «Διαδρομής του νερού»
Ανατολική άποψη του συγκροτήματος
Η είσοδος στις λουτρικές εγκαταστάσεις
Βατό δώμα και στέγαστρο
Αποκατάσταση του τοξωτού προστώου και βοτσαλωτό δάπεδο 
Ημιυπαίθρια πισίνα με κρύο νερό για αποθεραπεία
Κοινόχρηστα ιαματικά λουτρά

Σχετικά άρθρα

Sun Enterprises
EUROPA
Μαγκούλιας
DNS app
ΑΒ Βασιλόπουλος

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

Μικρές αγγελίες

Διαβάστε επίσης