Του Γεωργίου Δ. Δρόσου
Οκτώ μήνες μετά το άρθρο μας με τίτλο: Οι όψιμοι “ψηφιακοί πολιτικοί” του Facebook στην Κάλυμνο! -Για “γέλια και για κλάματα”! που μπορείτε να δείτε ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ επανερχόμαστε με αφορμή τη νέα – και πιο εξελιγμένη – μορφή τους: τους λεγόμενους «χρήσιμους ηλίθιους». Μια πολιτική φυλή παλιά που επιστρέφει, προσαρμοσμένη στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, του copy-paste και του «πολιτικού καθοδηγητή» με τεχνολογικό αλτσχάιμερ.
Ο όρος “χρήσιμος ηλίθιος” χρονολογείται από την εποχή της παντοδυναμίας του Στάλιν, όταν εισήγαγε τον πολιτικό αυτό όρο και περιέγραφε όσους, εκ προαιρέσεως αγαθής ακολουθούσαν ακρίτως τη μοσχοβίτικη πολιτική ως συνοδοιπορούντες.
Στην περίπτωση της Καλύμνου, όμως, δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με αφέλεια. Αντιθέτως, πρόκειται για μια ξεκάθαρη παιδαριώδη “στρατηγική” επιλογή από πλευράς πολιτικών που, μη βρίσκοντας στήριξη στον απλό κόσμο και στην κοινωνία , προσπαθούν να επιβιώσουν πολιτικά με κάθε τρόπο. Στην Κάλυμνο του 2025, η μορφή του “χρήσιμου ηλίθιου” ανανεώθηκε με Wi-Fi, AI και λίγο ντόπιο κουτοπόνηρο ταλέντο.
Από τις κάλπες… στην κάψα των likes και τώρα στην ανωνυμία και στο ψηφιακό παραλήρημα
Το φαινόμενο δεν είναι καινούριο. Πριν από τις δημοτικές εκλογές του 2023, παρακολουθήσαμε την απόπειρα κάποιων πολιτικών να μετατρέψουν το Facebook σε πολιτικό εργαλείο ισχύος. Likes, κοινοποιήσεις, βιντεάκια με αυτοσχέδιες δηλώσεις και μονολόγους, υπερβολικά φιλόδοξες στατιστικές κατανάλωναν τον χρόνο τους, την ώρα που η κοινωνία αναζητούσε ουσία και όχι εντυπώσεις. Πίστευαν ότι τα likes ισοδυναμούν με ψήφους!
Το αποτέλεσμα των εκλογών υπήρξε αμείλικτο. Οι ψηφιακοί υποψήφιοι, παρά τους «χιλιάδες followers» όπως έλεγαν που είχαν, απέτυχαν παταγωδώς. Η κάλπη αποδείχτηκε λιγότερο εντυπωσιασμένη από τα φίλτρα και περισσότερο αυστηρή με την πραγματικότητα.
Μετά την εκλογική συντριβή, το σχέδιο αναθεωρήθηκε. Εντοπίστηκε πρόθυμος «ψηφιακός οπαδός » – ένα πρόσωπο εκτός Καλύμνου, με βασικές τεχνικές γνώσεις, ο οποίος ανέλαβε να λειτουργήσει ως «φωνή» συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου. Δημιούργησε μια σελίδα στο Facebook, χαρακτηρίζοντας την «ΜΜΕ/ιστοσελίδα ειδήσεων», κρύφτηκε πίσω από την ανωνυμία και ξεκίνησε να παράγει περιεχόμενο με στόχο τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
Το περιεχόμενο, βέβαια, που χρησιμοποιεί δεν είναι πρωτογενές. Αντιθέτως, βασίζεται σε αντιγραφή υλικού από τοπικά μέσα, το οποίο επεξεργάζεται με τρόπο που αλλοιώνει πλήρως το αρχικό νόημα. Οι τίτλοι ξαναγράφονται, τα σχόλια προστίθενται κατά παραγγελία και η αλήθεια παραμορφώνεται με στόχο την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Το αποκορύφωμα ήρθε όταν ο διαχειριστής, ερωτηθείς να αποκαλύψει την ταυτότητά του, επικαλέστηκε – μέσω τεχνητής φωνής AI – φωνή ρομπότ, μίας κατά τα άλλα ωραίας κυρίας, το «δικαίωμα στην ανωνυμία», αγνοώντας το βασικό νομικό και ηθικό δεδομένο: ότι όταν επιλέγεις να λειτουργείς ως δημόσιος εκφραστής άποψης ή να αυτοχαρακτηρίζεσαι “Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης”, χάνεις το προνόμιο της απόλυτης ανωνυμίας.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι η ανωνυμία. (Αν και στο σημείο αυτό να πούμε ότι τα ηλεκτρονικά αποτυπώματα τόσο του ίδιου όσο και του καθοδηγητή του έχουν μείνει ανεξίτηλα και με μεγάλα γράμματα). Είναι η συστηματική χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία παραποιημένων βίντεο, στα οποία φωνές και δηλώσεις προσώπων κατασκευάζονται ψηφιακά. Μια πρακτική όχι απλώς ανήθικη, αλλά και ποινικά ελέγξιμη.
Όλα αυτά, φυσικά, δεν γίνονται τυχαία. Πίσω από την ψηφιακή κουρτίνα, υπάρχει ο καθοδηγητής – ένας πολιτικός προς απόσυρση, χωρίς καμία σχέση με την τεχνολογία, που όμως είδε στο πρόσωπο του «χρήσιμου ηλίθιου» την τελευταία του ελπίδα για πολιτική επιβίωση. Του υποσχέθηκε ρόλους και αξιώματα, του χάιδεψε την ψηφιακή φιλοδοξία και του φόρτωσε τη «βρώμικη δουλειά».
Ο “χρήσιμος ηλίθιος” της Καλύμνου δεν είναι μόνο ένα πρόσωπο – είναι ένα σύμπτωμα. Το σύμπτωμα μιας “πολιτικής κατηφόρας” που δεν μπορεί να χωνέψει την αποτυχία, δεν αντέχει την κριτική και επιστρατεύει τον πρώτο διαθέσιμο ψηφιακό εθελόδουλο για να κάνει τη βρώμικη δουλειά. Ένας άνθρωπος που πιστεύει ότι αν του πεις “μπράβο” κάτω από το post, σε πείθει πως θα αλλάξει την Κάλυμνο.
Μόνο που η Κάλυμνος δεν αλλάζει με “likes”, “views” και AI φούμαρα. Αλλάζει με αλήθεια, ευθύτητα και – κυρίως – επώνυμο θάρρος. Κάτι που ούτε οι καθοδηγητές ούτε τα ψηφιακά τους στρατιωτάκια διαθέτουν.
Κλείνοντας να επισημάνουμε ότι η υπόθεση του «χρήσιμου ηλίθιου» δεν είναι απλώς αστεία. Είναι επικίνδυνη. Όχι γιατί φοβίζει, αλλά γιατί υποτιμά τη νοημοσύνη της κοινωνίας. Όταν η πολιτική φτάνει στο σημείο να επιστρατεύει παρανομίες, κλεψίτυπα και παραπληροφόρηση για να παραμείνει στο προσκήνιο, το πρόβλημα δεν είναι ο τεχνολογικός αναλφαβητισμός – είναι η ηθική χρεοκοπία.
Η κοινωνία της Καλύμνου δεν έχει ανάγκη από «ψηφιακά φαντάσματα» και αυτοσχέδιους διαμορφωτές κοινής γνώμης Έχει ανάγκη από αλήθεια, διαφάνεια και πολιτική με όνομα, πρόσωπο και ευθύνη.
ΚΑΛΗ ΠΑΝΑΓΙΑ
Σύντομα θα επανέλθουμε με πολλά και ενδιαφέροντα