Στο τελευταίο τεύχος (Σεπτέμβριος – Νοέμβριος 2025) του επίσημου περιοδικού του Αεροδρομίου Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος», το 2board ταξιδεύει αναγνώστες και ταξιδιώτες στην Κάλυμνο, μέσα από το βλέμμα του Στάθη Κλήμη. Ο Καλύμνιος καθηγητής Φυσικής και παθιασμένος φωτογράφος παρουσιάζει το νησί του «ζυμωμένο μέσα στο αλάτι» — μια συγκινητική αφήγηση ζωής, θάλασσας και μνήμης, μέσα από φωτογραφίες και λέξεις που αναδεικνύουν την ψυχή του τόπου.
Το αφιέρωμα επιμελείται η Έλενα Μαθιοπούλου και φιλοξενείται στις σελίδες 126–129 του περιοδικού, τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά.
Πριν σταθούμε στο ιδιαίτερο αυτό αφιέρωμα, αξίζει να αναφέρουμε πως το 2board είναι το επίσημο περιοδικό του Διεθνούς Αεροδρομίου της Αθήνας, που κυκλοφορεί τριμηνιαία από το 2008. Με θεματολογία που περιλαμβάνει ελληνικούς προορισμούς, πολιτιστικά αφιερώματα, συνεντεύξεις και οπτικοακουστικό υλικό, το περιοδικό έχει αποσπάσει διεθνείς διακρίσεις ως ένα από τα καλύτερα έντυπα αεροδρομίου παγκοσμίως. Στόχος του είναι να προβάλλει την Ελλάδα, τον πολιτισμό της και την εμπειρία του ταξιδιού με έναν σύγχρονο, καινοτόμο τρόπο που ενώνει το έντυπο με την ψηφιακή εμπειρία.
Η Κάλυμνος, νησί των σφουγγαράδων και της αντοχής, βρίσκει τη θέση της στο 2board μέσα από το βλέμμα ενός ανθρώπου που την ζει και την αφηγείται καθημερινά. Ο Στάθης Κλήμης, γνωστός λάτρης της φωτογραφίας, συμμετείχε πρόσφατα και στην έκθεση «Ζυμωμένοι μέσα στο αλάτι: Δεσμοί μνήμης και ανθρώπινης αντοχής με τη θαλασσινή ζωή», που διοργανώθηκε από το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και τον Πολιτιστικό Σύλλογο «ΑΜΟΝΙ» Καλύμνου. Οι φωτογραφίες του, αποτύπωση της θαλασσινής ζωής και των ανθρώπων της, συνοδεύουν την αφήγησή του στο περιοδικό.
Παραθέτουμε αυτούσιο το ελληνικό κείμενο του αφιερώματος όπως δημοσιεύεται στο περιοδικό 2board:
Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΆΘΗΣ ΚΛΗΜΗΣ ΕΊΝΑΙ ΛΑΤΡΗΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. ΜΕ ΑΥΤΉΝ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΚΆΛΥΜΝΟ, ΖΥΜΩΈΝΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΑΛΑΤΙ.
Η Κάλυμνος είναι ένας ιδιαίτερος τόπος, ο οποίος βιώνει μετασχηματισμούς που ορίζουν την πορεία της. Άκμασε ως κέντρο της σπογγαλιείας στον 19ο και 20ό αιώνα έως την εμφάνιση της ασθένειας των σπόγγων τη δεκαετία του 1980. Η δραστηριότητα αυτή, αρχικά εποχική, στη συνέχεια με τη χρήση του σκάφανδρου, εντατική και βιομηχανοποιημένη, σφράγισε την Κάλυμνο. «Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το νησί απέκτησε μία αποκλειστική ειδίκευση στη σπογγαλιεία, η οποία διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στην κοινωνική συγκρότηση και τη φυσιογνωμία του αλλά και στη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης τοπικής κουλτούρας, μιας ταυτότητας με πολλαπλές εκδοχές και αποτυπώσεις, ενός υλικού και άυλου πολιτισμού, που θα μπορούσαμε ίσως να ονομάσουμε “πολιτισμό του σφουγγαριού”», αναφέρει η αείμνηστη ιστορικός Εύη Ολυμπίτου (Σπογγαλιευτική δραστηριότητα και κοινωνική συγκρότηση στο νησί της Καλύμνου, 19ος–20ός αιώνας, Μνήμων, τεύχος 31, 2010).
Τη μνήμη της θάλασσας αποτύπωσε η πρόσφατη έκθεση «Ζυμωμένοι μέσα στο αλάτι: Δεσμοί μνήμης και ανθρώπινης αντοχής με τη θαλασσινή ζωή», που διοργάνωσε το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο ΑΜΟΝΙ Καλύμνου, στην οποία συμμετείχε ο Στάθης Κλήμης.
«Ζω στο νησί τα τελευταία πενήντα οκτώ χρόνια και διδάσκω Φυσική στο 1ο Λύκειο. Η φωτογραφία ήρθε στη ζωή μου πολλά χρόνια πριν, ύστερα από την απώλεια του πατέρα μου· έγινε διέξοδος και συντροφιά, μαζί με τις πεζοπορίες σε άγνωστες τότε γωνιές της Καλύμνου. Από αυτή τη διαδρομή γεννήθηκε το λεύκωμα “Κάλυμνος, το νησί των Σφουγγαράδων”, μια προσπάθεια να κρατήσω ζωντανή τη μνήμη και να αποτυπώσω τη ζωή στο νησί, τους ανθρώπους του βουνού και της θάλασσας. Στα χρόνια της σπογγαλιείας δεν υπήρχαν διαχωρισμοί. Οι 17χρονοι βοσκοί με τα δυνατά τους πνευμόνια βούταγαν με τη σκανταλόπετρα στα βάθη, εκεί όπου η θάλασσα έδινε απλόχερα τον θησαυρό της. Ύστερα ήρθαν το σκάφανδρο, η βιομηχανοποίηση, η απληστία, τα “πιασίματα”, οι θάνατοι. Και στο τέλος, η αρρώστια των σφουγγαριών, που ανάγκασε πολλούς να στραφούν στην παράκτια αλιεία. Ο τόπος άγριος και σκληρός, ανάγκασε τον Καλύμνιο να αναζητά το ψωμί του άλλοτε στη θάλασσα κι άλλοτε στην ξενιτιά.
Τα πρόσωπα αυτών των ανθρώπων κουβαλούν πάνω τους την ιστορία. Ζωές “ζυμωμένες στο αλάτι”. Από την κοιλιά της μάνας τους ένιωθαν ήδη τον παλμό της θάλασσας. Πριν προλάβουν να περπατήσουν, βούταγαν στο νερό – ένα με τα κύματα, μέσα τους ή πάνω σε καΐκια· κι άλλες φορές, δυστυχώς, στην υγρή της αγκαλιά για πάντα. Δυσκολίες, πείνα, δίψα, κίνδυνος, λύπη και χαρά σημάδεψαν το δέρμα και το βλέμμα τους. Τα βιώματά τους είναι βιβλία ολόκληρα, μυθιστορήματα που περιμένουν να ειπωθούν.
Η φωτογραφία, το φως, προσπαθεί να αιχμαλωτίσει αυτήν ακριβώς την αλήθεια. Συνομιλώ μαζί τους, ταξιδεύω, και μέσα από τις αφηγήσεις τους γίνομαι κοινωνός μιας ζωής που σβήνει αργά. Στην Κάλυμνο υπάρχει ένας ανεκτίμητος πλούτος άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, κρυμμένος στα βουνά και στη θάλασσα. Μαζί με τους μαθητές μου, στους οποίους διδάσκω φωτογραφία, περπατούμε τον τόπο, μαθαίνουμε να τον κοιτάμε αλλιώς: να παρατηρούμε, να αφουγκραζόμαστε, να γυρίζουμε τον χρόνο πίσω· να γνωρίζουμε καλύτερα τις ρίζες μας. Θέλω να μείνει ζωντανό αυτό που σιγά σιγά χάνεται· να αναδειχθεί, να νικήσει τον χρόνο και το καινούριο που σβήνει το παλιό, χωρίς μέτρο, εκείνο που γέννησε πολιτισμό. Να αποτυπωθεί, να αναβιώσει, να το δει ο ντόπιος και ο ξένος· να το ζήσει, να το κουβαλήσει μέσα του, ώστε να πορευτεί μαζί του στο διάβα του χρόνου».
Μπορείτε να ξεφυλλίσετε ολόκληρο το τεύχος του 2board και να διαβάσετε το αφιέρωμα για την Κάλυμνο ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ Σελίδες 126,127,128,129
Ακολουθούν φωτογραφίες
