Με αφορμή το πρόσφατο δημοσίευμα του Kalymnos News για τη συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων φυκιών στην παραλία Καντούνι και την εύλογη ανησυχία που εκφράστηκε για την εικόνα και την κατάσταση της ακτής, με τίτλο “Όγκοι από φύκια “σκέπασαν” την γραφική παραλία στο Καντούνι Καλύμνου – Έκκληση για άμεσο καθαρισμό” που μπορείτε να δείτε ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
λάβαμε σχετική ενημερωτική επιστολή από την ερευνητική ομάδα του μη κερδοσκοπικού φορέα «Ωκεανίδες – Ινστιτούτο Θαλάσσιας Έρευνας και Εκπαίδευσης», με έδρα την Κάλυμνο.
Η επιστολή φωτίζει μια λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα κρίσιμη πλευρά του φαινομένου, μεταφέροντας τεκμηριωμένες επιστημονικές θέσεις γύρω από τη διάβρωση των ακτών, την κλιματική αλλαγή και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι θημώνες Ποσειδωνίας στην προστασία του παράκτιου μετώπου. Όπως επισημαίνεται, η εικόνα που εκ πρώτης όψεως προκαλεί προβληματισμό, ενδέχεται στην πραγματικότητα να αποτελεί φυσικό «σύμμαχο» της ακτής, ειδικά κατά τη χειμερινή περίοδο και ενόψει έντονων καιρικών φαινομένων.
Χωρίς διάθεση αντιπαράθεσης, αλλά με υπευθυνότητα και σεβασμό σε επιστημονικές απόψεις και με μοναδικό στόχο την πληρέστερη ενημέρωση των αναγνωστών μας , των επαγγελματιών και των τοπικών φορέων, δημοσιεύουμε τα βασικά σημεία της επιστημονικής προσέγγισης που μας κοινοποιήθηκε. Πρόκειται για μια οπτική που υπογραμμίζει την ανάγκη ολιστικής και ήπιας διαχείρισης των παραλιών, σε αρμονία με τις φυσικές διεργασίες, προκειμένου να διασφαλιστεί όχι μόνο το φυσικό περιβάλλον, αλλά και οι ανθρώπινες δραστηριότητες που αναπτύσσονται γύρω από αυτό.
Παραθέτουμε ως έχει την ενημερωτική επιστολή που λάβαμε:
Καλησπέρα σας,
Με αφορμή το πρόσφατο δημοσίευμα σας με τίτλο «Όγκοι από φύκια “σκέπασαν” την γραφική παραλία στο Καντούνι Καλύμνου – Έκκληση για άμεσο καθαρισμό της παραλίας», θα θέλαμε να παραθέσουμε κάποιες τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσο τα νεκρά φύλλα της Ποσειδωνίας στην ακτή αποτελούν ρύπο και αν όντως επείγει η απομάκρυνσης τους.
Τα νεκρά «φύκια» στην ακτή μαρτυρούν την ύπαρξη ενός πολύτιμου οικοτόπου !
Η Ποσειδωνία (Posidonia Oceanica) είναι ένα μακρόβιο θαλάσσιο φυτό, ενδημικό της Μεσογείου με αργή ανάπτυξη, το οποίο σχηματίζει πυκνά υποβρύχια λιβάδια. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας είναι το πιο σημαντικό και παραγωγικό θαλάσσιο οικοσύστημα των θαλασσών μας, παράγει οξυγόνο, δεσμεύει διοξείδιο του άνθρακα και προσφέρει τροφή, καταφύγιο και αναπαραγωγικό πεδίο σε πάνω από 1000 θαλάσσιους οργανισμούς!
Το ήξερες ότι η Ποσειδωνία είναι θησαυρός; Το σύνολο των υπηρεσιών που μας προσφέρει ένα υγιές λιβάδι Ποσειδωνίας ανά τετραγωνικό μέτρο αγγίζει τα 90.000 ευρώ!
Η Ποσειδωνία προστατεύει τις ακτές από διάβρωση με πολλούς τρόπους!
Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας λειτουργούν σαν φυσικοί υποβρύχιοι κυματοθραύστες, καθώς το εκτεταμένο ριζικό τους σύστημα σταθεροποιεί το ίζημα και δημιουργεί υποβρύχιες δομές που μειώνουν την ένταση των κυμάτων. Παράλληλα, η Ποσειδωνία, ως θαλάσσιο φυτό, ανανεώνει εποχικά τα φύλλα της. Τα νεκρά φύλλα αποσπώνται και, όταν ξεβράζονται στις ακτές, σχηματίζουν τους λεγόμενους θημώνες Ποσειδωνίας. Οι θημώνες αυτοί μπορούν να φτάσουν ως και 2,5 μέτρα ύψος και ως 20 μέτρα πλάτος και λειτουργούν ως φυσικό φράγμα, απορροφώντας την
ενέργεια των κυμάτων και προστατεύοντας τις ακτές από τη διάβρωση, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους έντονων καταιγίδων.
Ενημερωτικό βίντεο με τίτλο «Οι θημώνες Ποσειδωνίας ως ασπίδα προστασίας για τις Μεσογειακές ακτές» από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών
Το ήξερες ότι : Η διάβρωση των ακτών είναι ένα φαινόμενο που εντείνεται από την κλιματική αλλαγή!
Οι σημαντικότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που αναμένεται να επηρεάσουν την παράκτια ζώνη είναι η άνοδος της μέσης στάθμης της θάλασσας, η αύξηση του κυματικού ύψους και οι θυελλώδεις κυματισμοί, οι ισχυροί άνεμοι, η μετεωρολογική παλίρροια και η αύξηση της συχνότητας των αποθαλασσιών (swells), η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας, οι καταιγίδες καθώς και η αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων.
Σύμφωνα με μελέτες, πάνω από το 20% της συνολικής Ελληνικής ακτογραμμής απειλείται από διάβρωση, κατατάσσοντας την Ελλάδα 4η χώρα ως προς την παράκτια τρωτότητα μεταξύ των 22 παράκτιων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε πιο εστιασμένες έρευνες στις παραλίες της Ελλάδας, τα δυσμενή σενάρια να εκτιμούν πως τα 2/3 των παραλιών κινδυνεύουν να χαθούν πλήρως τις ερχόμενες δεκαετίες…
Τι επείγει τελικά στο Καντούνι;
Λαμβάνοντας υπόψη τη μορφολογία, τον προσανατολισμό και τη δυναμική της παραλίας του Καντουνιού, η πρόταση της άμεσης απομάκρυνσης των θημώνων Ποσειδωνίας, ιδιαίτερα τη δεδομένη χρονική στιγμή εν μέσω της χειμερινής περιόδου και των επικείμενων έντονων καιρικών συνθηκών, κρίνεται επικίνδυνη! Ο κίνδυνος δεν αφορά μονάχα την επιδείνωση της διάβρωσης της ακτής, το πλάτος της
οποίας σε κάποια σημεία έχει ήδη σχεδόν εξαφανιστεί από τα τελευταία έντονα καιρικά φαινόμενα, αλλά και την παράκτια δραστηριότητα (επιχειρήσεις, οικίες, χωράφια) την οποία θα καταπιεί το κύμα!
Τί μπορούμε να κάνουμε;
Να αφήσουμε τη φύση να κάνει την δουλειά της. Η διατήρηση θημώνων Ποσειδωνίας μεγάλου όγκου στην ακτογραμμή, μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην προστασία του παράκτιου μετώπου.
Η ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης προωθεί ήπιες παρεμβάσεις σε αρμονία με τις φυσικές διαδικασίες των συστημάτων Ποσειδωνίας, ακτών και αμμοθινών, που αυξάνουν την ανθεκτικότητα των ακτών, ενώ παράλληλα συνεισφέρουν στον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Αυτή η ολιστική προσέγγιση προϋποθέτει την διατήρηση των θημώνων στις παραλίες, επιτρέποντας τον φυσικό κύκλο δημιουργίας και αποδόμησης από εποχή σε εποχή.
Στις περιπτώσεις που η απομάκρυνση των θημώνων κρίνεται άκρως απαραίτητη, θα πρέπει πάντα να υιοθετούνται μέθοδοι με τον μικρότερο δυνατό αντίκτυπο. Προτείνεται η αποφυγή χρήσης βαριών οχημάτων ώστε να περιορίζονται οι πιέσεις στην παραλία και την ακτή, και η διασφάλιση ότι οι εμπλεκόμενοι στην απομάκρυνση διαθέτουν επαρκή γνώση και εμπειρία.
Καλούμε τους κατοίκους, τοπικούς επιχειρηματίες και τοπικούς φορείς πρωτίστως να ενημερωθούν σωστά και να λάβουν τεκμηριωμένη και εξειδικευμένη τεχνογνωσία σχετικά με την προστασία των ακτών και κατ’επέκταση των περιουσιών τους.
Για όποιες συμπληρωματικές πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.
Εκ μέρους της ερευνητικής ομάδας Ωκεανίδες Ινστιτούτο Θαλάσσιας Έρευνας και Εκπαίδευσης*
Ζηνοβία Εργά
Msc Ωκεανογράφος, Τεχνικός πεδίου
*Το «Ινστιτούτο Θαλάσσιας Έρευνας και Εκπαίδευσης Ωκεανίδες» αποτελεί έναν μη κερδοσκοπικό φορέα με έδρα την Κάλυμνο. Αναπόσπαστο κομμάτι της ερευνητικής του δραστηριότητας είναι η χαρτογράφηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων Καλύμνου και η μελέτη της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Από το 2025 υποστηρίζει προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία της Καλύμνου και της Πάτμου, σχετικά με την ανάδειξη και προστασία του οικοτόπου της Ποσειδωνίας.
Πηγές:
«Ενίσχυση της ανθεκτικότητας των Μεσογειακών : Η σημασία της Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και των φυσικών διεργασιών» από την Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN)
https://iucn.org/sites/default/files/2023-06/d.2.2.3_brochure_gr_web.pdf
Πλατφόρμα ενεργοποίησης για την προστασία των φυσικών ακτών της Μεσογείου
https://www.act4posidonia.eu/gr
Για τον κίνδυνο παραλιακής διάβρωσης απο την Κλιματική Αλλαγή σε τουριστικές παραλίες της Κω και Σαντορίνης
—
—
OCEANIDES
Institute of Marine Research & Education
KALYMNOS