«Ο μήνας έχει σήμερον πέντε Ιανουαρίου
κι όλοι μας εορτάζουμε τα Φώτα του Κυρίου.
Κι όλοι οι παπάδες περπατούν με το σταυρό στο χέρι
και μπαίνουν μες στα σπίτια μας και λεν τον Ιορδάνη…»
Με αυτούς τους στίχους από τα παραδοσιακά κάλαντα των Θεοφανείων, η Κάλυμνος υποδέχεται κάθε χρόνο την παραμονή των Φώτων, αναβιώνοντας ένα από τα πιο σεβαστά και αγαπημένα έθιμά της. Ένα έθιμο που ενώνει γενιές, σκορπίζει συγκίνηση και γεμίζει τα σπίτια με ευλογία.
Ένα έθιμο βαθιά ριζωμένο στον χρόνο
Την παραμονή των Θεοφανείων, οι ιερείς των ενοριών του νησιού, κρατώντας τον Τίμιο Σταυρό και τον αγιασμό, περιδιαβαίνουν τα σοκάκια και τις γειτονιές της Καλύμνου. Με ευλάβεια μπαίνουν στα σπίτια των πιστών, ευλογούν τις οικίες και ψάλλουν τον ύμνο:
«Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε…»
Το έθιμο συμβολίζει τον καθαγιασμό των σπιτιών και την πνευματική προετοιμασία για τη μεγάλη γιορτή των Φώτων, όπου τιμάται η Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό. Οι νοικοκυραίοι υποδέχονται τους ιερείς με σεβασμό, ενώ τα παιδιά, κρατώντας τρίγωνα, σκορπούν χαμόγελα και εορταστικό παλμό με τα κάλαντα.
Μνήμες από τα παλιά σχολικά αναγνωστικά
Ιδιαίτερη συγκίνηση ξυπνά η εικόνα του ιερέα με τον Σταυρό στο χέρι, όπως αυτή αποτυπωνόταν στα παλιά αναγνωστικά της πρώτης τάξης του Δημοτικού. Βιβλία απλά, μα γεμάτα αξίες, που δίδαξαν στις παλαιότερες γενιές την πίστη, την παράδοση και την αγάπη για τον τόπο και τη θρησκεία.
Η μορφή του παπά που περπατά από σπίτι σε σπίτι παραμένει χαραγμένη στη μνήμη πολλών, ως σύμβολο σεβασμού και πνευματικότητας.
Ζωντανή παράδοση μέχρι σήμερα
Ακόμη και στις μέρες μας, το έθιμο της παραμονής των Φώτων παραμένει ζωντανό στην Κάλυμνο. Οι ιερείς συνεχίζουν ακούραστα την περιφορά του Σταυρού, οι πόρτες των σπιτιών ανοίγουν πρόθυμα και οι παιδικές φωνές εξακολουθούν να αντηχούν στις γειτονιές, κρατώντας άσβεστη μια παράδοση αιώνων.
Η Κάλυμνος, με την πλούσια πολιτιστική και θρησκευτική της κληρονομιά, τιμά με ευλάβεια τα Θεοφάνεια, διατηρώντας αναλλοίωτη τη φλόγα της πίστης και της συλλογικής μνήμης στις καρδιές των κατοίκων της.
Φωτογραφίες και ένα μικρό video από τη Μπέττυ Μαΐλλη και το Μάμα Χαραμαντά
