Γράφει ο Γεώργιος Δ. Δρόσος
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Kalymnos News αναδεικνύει την υπόθεση της λιμνοδεξαμενής στο Βαθύ. Και δυστυχώς, όσο περνούν τα χρόνια, το θέμα δεν χάνει τη σημασία του· αντιθέτως, μετατρέπεται σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα κακοδιαχείρισης δημόσιων πόρων, πρόχειρου σχεδιασμού και διαχρονικής αδυναμίας της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να δώσουν λύσεις σε πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Η λιμνοδεξαμενή στο Βαθύ δεν είναι απλώς ένα ανενεργό τεχνικό έργο. Είναι ένα “μνημείο” χαμένων ευκαιριών, ένα σύμβολο σπατάλης και αδιαφορίας, την ώρα που η Κάλυμνος αντιμετωπίζει πρόβλημα και οι αγρότες της παλεύουν καθημερινά με τη λειψυδρία.
Ένα έργο με μεγάλες υποσχέσεις και ακόμη μεγαλύτερες αστοχίες
Το έργο κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, με αρχικό κόστος που άγγιξε τα 500 εκατομμύρια δραχμές, συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω τομεακού προγράμματος του τότε Υπουργείου Γεωργίας. Σκοπός του ήταν ξεκάθαρος: η συλλογή και αποθήκευση βρόχινων υδάτων από τους γύρω χειμάρρους της περιοχής, ώστε να δοθεί οριστική λύση στο πρόβλημα άρδευσης της κατεξοχήν αγροτικής περιοχής του Βαθύ.
Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ διαφορετική. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του, κατέστη σαφές ότι το έργο είχε σχεδιαστεί πάνω σε λανθασμένα δεδομένα. Οι μελέτες αποδείχθηκαν ελλιπείς και η χωροθέτηση προβληματική. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η λιμνοδεξαμενή μελετήθηκε με βάση μόλις έξι χρόνια βροχομετρικών παρατηρήσεων, όταν για τέτοιου είδους έργα απαιτούνται στοιχεία 20 ή και 30 ετών, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους.
Το αποτέλεσμα; Ανεπαρκής τροφοδοσία με νερό, μικρή λεκάνη απορροής και μια δεξαμενή που ουσιαστικά δεν μπορούσε να εκπληρώσει τον λόγο ύπαρξής της.
Συμπληρωματικά έργα, καθυστερήσεις και νέα έξοδα
Μπροστά στα εμφανή προβλήματα, επιχειρήθηκαν συμπληρωματικά έργα υδροληψίας από το Υπουργείο Γεωργίας, με επιπλέον κόστος περίπου 290 εκατομμυρίων δραχμών. Όμως και αυτά βρέθηκαν αντιμέτωπα με ενστάσεις της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και άλλα γραφειοκρατικά και θεσμικά εμπόδια, που οδήγησαν σε μεγάλες καθυστερήσεις.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι παρεμβάσεις, η κατάσταση είχε ήδη επιδεινωθεί. Η λιμνοδεξαμενή δεν λειτούργησε ποτέ ουσιαστικά, ενώ η έλλειψη συντήρησης οδήγησε στην καταστροφή της υδατοστεγούς μεμβράνης στον πυθμένα. Έτσι, ένα έργο που κόστισε εκατομμύρια ευρώ κατέληξε να παραδοθεί στη φθορά του χρόνου και να καταστεί πρακτικά άχρηστο.
Τεχνικά χαρακτηριστικά: ένα έργο που “υπήρχε στα χαρτιά”
Η λιμνοδεξαμενή στο Βαθύ είναι εξωποτάμια και είχε σχεδιαστεί να τροφοδοτείται από τα όμβρια ύδατα τεσσάρων χειμάρρων. Διαθέτει χωμάτινο ανάχωμα ύψους 11,5 μέτρων, μήκος στέψης 447 μέτρων και πλάτος 4 μέτρων.
Ο ωφέλιμος όγκος σε 155.000 κυβικά μέτρα, ενώ η επιφάνεια του ταμιευτήρα φτάνει τα 20.000 τετραγωνικά μέτρα. Η στεγανοποίηση είχε γίνει με γεωμεμβράνη HDPE πάχους 1 χιλιοστού.
Το έργο περατώθηκε το 2002, με συνολική δαπάνη 1.800.500 ευρώ, και προοριζόταν για άρδευση αλλά και ύδρευση.
Στην πράξη, όμως, όλα αυτά έμειναν στα χαρτιά.
Η σημερινή εικόνα: εγκατάλειψη και παρακμή
Σήμερα, η λιμνοδεξαμενή στο Βαθύ παρουσιάζει εικόνα πλήρους εγκατάλειψης. Τα υπολείμματα των κατεστραμμένων μεμβρανών, οι φθορές στις εγκαταστάσεις και η γενικότερη εικόνα παρακμής συνθέτουν ένα σκηνικό που περισσότερο θυμίζει ερείπιο παρά έργο υποδομής. Παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες και εξαγγελίες από διαδοχικές Δημοτικές Αρχές, κανένα ολοκληρωμένο και ρεαλιστικό σχέδιο αξιοποίησης δεν υλοποιήθηκε ποτέ.
Την ίδια ώρα, οι καλλιέργειες του Βαθύ συνεχίζουν να ποτίζονται από πηγάδια, το υδατικό έλλειμμα στο νησί γίνεται εντονότερο κάθε καλοκαίρι και η κλιματική αλλαγή καθιστά τη διαχείριση των υδάτινων πόρων πιο κρίσιμη από ποτέ.
Δείτε προσφατες φωτογραφίες που μας έστειλε φίλος αναγνώστης, που μας έδωσε και το έναυσμα για το σημερινό μας δημοσίευμα.
Ένα “μνημείο” σπατάλης σε μια εποχή λειψυδρίας
Η ειρωνεία είναι προφανής: σε μια εύφορη και πράσινη περιοχή, με έντονη αγροτική δραστηριότητα, ένα έργο που θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό εργαλείο άρδευσης παραμένει ανενεργό. Αντί να συγκρατεί το βρόχινο νερό και να το αξιοποιεί, το αφήνουμε να χάνεται ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα.
Η λιμνοδεξαμενή στο Βαθύ έχει μετατραπεί σε σύμβολο αποτυχίας, αλλά και σε υπενθύμιση του τι συμβαίνει όταν ο σχεδιασμός γίνεται χωρίς επαρκή στοιχεία, όταν η συντήρηση θεωρείται “δευτερεύουσα” και όταν κανείς δεν αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη.
Ώρα για αποφάσεις έστω και μετά από 3 δεκαετίες και όχι άλλες εξαγγελίες
Η σημερινή Δημοτική Αρχή, η ΔΕΥΑΚ και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς καλούνται έστω και μετά από 3 δεκαετίες,ποτέ δεν είναι αργά, να επανεξετάσουν σοβαρά το ζήτημα. Όχι με γενικόλογες δηλώσεις και υποσχέσεις, αλλά με συγκεκριμένες μελέτες, ρεαλιστικό σχεδιασμό και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Σε μια εποχή που η διαχείριση του νερού αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών δεν είναι πολυτέλεια· είναι αναγκαιότητα.
Είναι βέβαιο ότι αν υπάρξει πολιτική βούληση αυτή η “πονεμένη ιστορία” μπορεί να μετατραπεί σε παράδειγμα αποκατάστασης και σωστής διαχείρισης.
Γιατί η λιμνοδεξαμενή στο Βαθύ δεν πρέπει να μείνει άλλο ένα μνημείο σπατάλης. Μπορεί και πρέπει να γίνει εργαλείο ζωής για τον τόπο