Του Γεωργίου Δρόσου
Σε μια εξέλιξη που επιβεβαιώνει τις χρόνιες παθογένειες στη διαχείριση αναπτυξιακών έργων, η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Καλυμνίων, στη συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 2026, διαπίστωσε την αδυναμία των ίδιων των υπηρεσιών του Δήμου να εκπονήσουν την κρίσιμη οικονομοτεχνική μελέτη επενδυτικού σχεδίου για την αξιοποίηση των Θερμοπηγών Καλύμνου. Ένα έργο μείζονος σημασίας για το νησί, που εδώ και δεκαετίες παραμένει στα χαρτιά, εισέρχεται –έστω και καθυστερημένα– σε νέα φάση, αυτή της ανάθεσης σε εξωτερικό συνεργάτη.
Η διαπίστωση αυτή βασίστηκε σε έγγραφο του Τμήματος Οικονομικής Ανάπτυξης – Γραφείο Τουρισμού, το οποίο, απαντώντας σε σχετικό έγγραφο του Δημάρχου, δήλωσε επισήμως αδυναμία σύνταξης της μελέτης, επικαλούμενο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τη Δημοτική Επιτροπή σε δύο κρίσιμες αποφάσεις: αφενός την επίσημη αναγνώριση της αδυναμίας εκτέλεσης του έργου με ίδια μέσα και αφετέρου την εξουσιοδότηση για ανάθεση της μελέτης σε τρίτο, σύμφωνα με την προβλεπόμενη νομοθεσία.
Προθεσμία που ασφυκτικά πλησιάζει
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι απλώς διαδικαστικό. Είναι βαθιά πολιτικό και αναπτυξιακό. Η σύνταξη της οικονομοτεχνικής μελέτης δεν αποτελεί επιλογή, αλλά νομική υποχρέωση που απορρέει από το Ν.4875/2021. Σύμφωνα με αυτόν, ο Δήμος όφειλε εντός τεσσάρων ετών από την απόφαση ανάληψης της αξιοποίησης –η οποία ελήφθη στις 2 Ιουνίου 2022– να υποβάλει ολοκληρωμένο επενδυτικό σχέδιο.
Σήμερα, με την προθεσμία να λήγει στις 2 Ιουνίου 2026, απομένουν λιγότεροι από δύο μήνες. Και όμως, αντί η μελέτη να βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης, ο Δήμος βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της… ανάθεσης.
Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το 2023 η ανώνυμη εταιρεία «Ιαματικές Πηγές Ελλάδας» (ΙΠΕ Α.Ε.), που συστάθηκε το 2021 για την αξιοποίηση των ιαματικών πηγών, καταργήθηκε/διαλύθηκε και οι αρμοδιότητες της αναλήφθηκαν από το Υπουργείο Τουρισμού στο οποίο θα πρέπει τελικά να υποβληθεί η οικονομοτεχνική μελέτη «Αξιοποίησης του ιαματικού φυσικού πόρου με την ονομασία «ΘΕΡΜΑ ΚΑΛΥΜΝΟΥ» από το Δήμο Καλυμνίων.
Ακόμη κι αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες περί επικείμενης παράτασης από το Υπουργείο Τουρισμού, το ερώτημα παραμένει:γιατί χρειάστηκαν σχεδόν 4 χρόνια για να διαπιστωθεί κάτι που όπως φαίνεται, ήταν εξαρχής γνωστό;
Ένα έργο-σύμβολο που παραμένει ανεκπλήρωτο
Οι Θερμοπηγές Καλύμνου αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα χαμένων ευκαιριών για το νησί. Σε μια εποχή που ο ιαματικός τουρισμός και ο θερμαλισμός γνωρίζουν άνθηση διεθνώς, η Κάλυμνος διαθέτει έναν πιστοποιημένο φυσικό πόρο, ο οποίος παραμένει ανενεργός και αναξιοποίητος.
Η αξιοποίηση των Θερμοπηγών Καλύμνου τα τελευταία 25 χρόναια, φιγουράριζε στα προεκλογικά προγράμματα όλων των δημοτικών παρατάξεων. Υποσχέσεις, εξαγγελίες και «σημαίες» ανάπτυξης διαδέχονται η μία την άλλη, χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα και δυστυχώς οι Θερμοπηγές συνεχίζουν να παραμένουν σε εγκατάλειψη και αναξιοποίητες.
Διαχρονικές ευθύνες
Μια σύντομη αναδρομή αποκαλύπτει ότι υπήρξαν πολύ αργά βήματα ή μάλλον σημειωτόν και αποσπασματικές ενέργειες
- Η δημαρχία Διακομιχάλη στην θητεία της 2011-2014 ξεκίνησε τις διαδικασίες πιστοποίησης των Θερμοπηγών που αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την αξιοποίηση της. Επίσης τακτοποίησε το ιδιοκτησιακό καθεστώς μίας σημαντικής έκτασης που την προσάρτησε στην υφιστάμενη αυξάνοντας τη συνολική έκταση για αξιοποίηση.
- Η πιστοποίηση ολοκληρώθηκε από τη Δημοτική Αρχή του Ι. Γαλουζή (2014-2019) και οι Θερμοπηγές αναγνωρίστηκαν από την αρμόδια Επιτροπή εγγράφηκαν στο μητρώο του Υπουργείου Τουρισμού. Στη συνέχεια το θέμα το έφερε στο ΔΣ για έγκριση ενοικίασης του χώρου και με όρους αξιοποίησης του από τον επενδυτή-ενοικιαστή. Μετά από 2 συνεδριάσεις δημοτικού συμβουλίου, αφού στην πρώτη συνεδρίαση υπήρχαν διαφορετικές απόψεις και αντιδράσεις , ψηφίστηκε τελικά ομόφωνα να προκηρυχθεί η ενοικίαση του χώρου για αξιοποίηση. Για διάφορους όμως λόγους αυτό δεν υλοποιήθηκε.
- Η Δημοτική Αρχή Διακομιχάλη στη θητεία της (2020-2023) που ξαναβρέθηκε στο τιμόνι του Δήμου, στη μόνη ενέργεια που προέβη ήταν η απόφαση 53/2022 που λήφθηκε στις 2 Ιουνίου 2022 περί ” Αξιοποίησης του Ιαματικού Φυσικού Πόρου στον οικισμό Θερμά” από το Δήμο Καλυμνίων με την υποχρέωση σύνταξης οικονομοτεχνικής μελέτης επενδυτικού σχεδίου που θα αξιολογηθεί ώς βιώσιμη. Μέχρι τέλος του 2023 που παρέμεινε στην εξουσία δεν προχώρησε σε καμία ενέργεια δρομολόγησης της οικονομοτεχνικής μελέτης επενδυτικού σχεδίου.
- Η σημερινή Δημοτική αρχή του Ιωάννη Μαστροκούκου στους 27 μήνες που βρίσκεται στο τιμόνι του Δήμου, προέβη τον περασμένο Νοέμβριο 2025 στις ενέργειες Επικαιροποίησης φακέλου πιστοποίησης για τις Ιαματικές Πηγές Θερμών καθόσον έχει πέρασει 10ετία από την προηγούμενη πιστοποίηση που είχε ολοκληρωθεό το 2016 επί Δημαρχίας Γαλουζή. Η επικαιροποίηση της πιστοποίησης ανά 10ετία είναι υποχρεωτική . Ο γεωλόγος Σεραφείμ Σκοβολάς, στον οποίο ανατέθηκε η επικαιροποίηση είχε δηλώσει για τη διαδικασία
«Ο φυσικός ιαματικός πόρος της Καλύμνου έχει αναγνωριστεί από το 2016. Για τη διατήρηση του χαρακτηρισμού του απαιτείται επικαιροποίηση των δικαιολογητικών. Ξεκινήσαμε τη διαδικασία με μια πρώτη σειρά χημικών, φυσικών και μικροβιολογικών αναλύσεων, στο τέλος της ξηρής περιόδου. Θα ακολουθήσει δεύτερη δειγματοληψία τον Φεβρουάριο, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, καθώς και μία επιπλέον δειγματοληψία για τη ραδιολογική εξέταση που θα πραγματοποιηθεί από το Δημόκριτο»
Και τώρα έστω με καθυστέρηση δρομολογείται η ανάθεση σε τρίτο, σύνταξης οικονομοτεχνικής μελέτης επενδυτικού σχεδίου,απαραίτη προυπόθεση για να ξεκινήσει η αξιοποίηση.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: Αποσπασματικές κινήσεις με χαρακτηριστικά αργούς ρυθμούς.
Καθυστέρηση χωρίς στρατηγική
Η σημερινή απόφαση για ανάθεση σε τρίτο, αν και αναγκαία, έρχεται με καθυστέρηση που δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί. Η απουσία στρατηγικού σχεδιασμού, η έλλειψη συντονισμού και η υποτίμηση της σημασίας του έργου έχουν οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου ο χρόνος πλέον λειτουργεί εις βάρος του Δήμου.
Και το διακύβευμα είναι σοβαρό: σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις προθεσμίες, η δυνατότητα αξιοποίησης μπορεί να περάσει σε κεντρικό επίπεδο, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Δήμου,με ότι σημαίνει αυτό.
Η τελευταία ευκαιρία
Η Κάλυμνος βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η αξιοποίηση των Θερμοπηγών δεν είναι απλώς ένα ακόμη έργο – είναι μια ευκαιρία για διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Όμως, για να συμβεί αυτό, απαιτείται κάτι που μέχρι σήμερα φαίνεται να απουσιάζει: πολιτική βούληση με συνέπεια, ταχύτητα στις αποφάσεις και αποτελεσματική διοίκηση.
Αν η ιστορία των τελευταίων δεκαετιών επαναληφθεί, τότε η σημερινή ανάθεση θα προστεθεί απλώς σε μια μακρά λίστα ανεκπλήρωτων σχεδίων. Αν, όμως, αποτελέσει την αφετηρία για ουσιαστική δράση, τότε ίσως –έστω και αργά– τα Θερμά Καλύμνου πάψουν να είναι ένα σύμβολο αδράνειας και γίνουν μοχλός ανάπτυξης.