Με ιδιαίτερη επιτυχία και έντονη συναισθηματική φόρτιση πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο 18 και 19 Απριλίου 2026 το 5ο «Ξεκίνημα των Σφουγγαράδων», μια διοργάνωση-θεσμός του Δήμου Χάλκης που συνεχίζει να αναδεικνύει τη ναυτική παράδοση και την ιστορική μνήμη των Δωδεκανήσων.
Η εκδήλωση, που υλοποιείται αδιάλειπτα από το 2022, στην αρχοντική Χάλκη, με τους 475 μόνιμους κατοίκους,συμπλήρωσε φέτος πέντε χρόνια ζωής, αποτελώντας σημείο αναφοράς για την αναβίωση του εθίμου της αναχώρησης των σφουγγαράδων. Πρόκειται για μια βαθιά συμβολική δράση που τιμά την ανθεκτικότητα, την τόλμη και την πολιτιστική κληρονομιά των νησιωτών.
Ιδιαίτερα αισθητή ήταν για ακόμη μία χρονιά η δυναμική παρουσία της Καλύμνου, με πολυπληθή αποστολή που ενίσχυσε τον διανησιωτικό χαρακτήρα της εκδήλωσης. Στις εκδηλώσεις παρέστη και ο Δήμαρχος Καλυμνίων Ιωάννης Μαστροκούκος, ως προσκεκλημένος του Δημάρχου Χάλκης Ευάγγελου Φραγκάκη.
Πρώτη ημέρα: Παραδοσιακή γιορτή στην πλατεία
Το βράδυ του Σαββάτου 18 Απριλίου, η πλατεία της Χάλκης μετατράπηκε σε ένα ζωντανό πολιτιστικό σκηνικό. Χορευτικά συγκροτήματα από τη Ρόδο, Χάλκη και την Κάλυμνο παρουσίασαν παραδοσιακούς χορούς, εντυπωσιάζοντας το κοινό.
Συμμετείχαν ο Χορευτικός Σύλλογος Καλύμνου «Χορογένεσις», ο Σύλλογος Χαλκιτών Ρόδου «Άγιος Ιωάννης» και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Χάλκης «Το Μύρτος», δημιουργώντας ένα αυθεντικό νησιώτικο γλέντι που κορυφώθηκε με λαϊκό πανηγύρι.
Σημαντική ήταν η συμβολή των μουσικών από Ρόδο και Χάλκη, Μπίνη Ζαμπετούλα, Λαούτο, Αλέξανδρου Περούλη, λύρα και από Κάλυμνο Γιάννη Χατζηαντωνίου (βιολί), Μανώλη Τσουνιά (λαούτο) , Βαγγέλη Στεφανή (τσαμπούνα). Κουτελά Αντώνη μπουζούκι και Γιώργου Καμπούρη αρμόνιο και υπεύθυνος ήχου και φωτισμοί
Στους χαιρετισμούς τους, οι δύο δήμαρχοι, Ευάγγελος Φραγκάκης και Ιωάννης Μαστροκούκος, τόνισαν τη σημασία διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας και της ναυτικής παράδοσης των νησιών.
Δείτε φωτογραφίες και video που ετοίμασε ο Μάμας Χαραμαντάς από την πρώτη ημέρα των εκδηλώσεων
Δεύτερη ημέρα: Κατάνυξη και κορύφωση στο λιμάνι
Η Κυριακή 19 Απριλίου 2026, ξεκίνησε με εκκλησιασμό στον εμβληματικό Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, με εφημέριο τον Καλυμνιακής καταγωγής π. Σάββα Πατέρα. Ο Ιερός Ναός του πολιούχου του νησιού, Άγιου Νικολάου, ο οποίος δεσπόζει στο λιμάνι του Νημποριού. Ο εντυπωσιακός ναός, που χτίστηκε το 1861, ξεχωρίζει για το μοναδικό ξυλόγλυπτο τέμπλο του και το επιβλητικό καμπαναριό – το υψηλότερο στη Δωδεκάνησο. Εξίσου εντυπωσιακό είναι και το βοτσαλωτό ψηφιδωτό του μεγάλου αυλόγυρου, με μοτίβα εμπνευσμένα από τη φύση.
Ακολούθησε το παραδοσιακό κάλεσμα των σφουγγαράδων και καντάδες στα σοκάκια της Χάλκης, με τη συμμετοχή των δύο δημάρχων, του π. Σάββας Πατέρας και πλήθους κόσμου.
Η κορύφωση των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε στο λιμάνι, με την αναπαράσταση του «φεύγα και του έλα» των σφουγγαράδων. Το θεατρικό δρώμενο, με τη συμμετοχή παιδιών από την Κάλυμνο, συγκίνησε βαθιά το κοινό.
Την επιμέλεια είχε ο Σύλλογος «Χορογένεσις», με κείμενα της Ευφροσύνης Τρουμουλιάρη και αφηγητή τον Ιωάννη Νομικάριο, ο οποίος με τον μοναδικό του τρόπο μετέφερε τους παρευρισκόμενους στις δύσκολες αλλά ηρωικές εποχές των σφουγγαράδων.
Παράλληλα, οι επισκέπτες γεύτηκαν παραδοσιακά εδέσματα, που ετοίμασε η «Γεωπονική Καλύμνου» του Γιάννης Καράμαλης και εθελοντές.
Τιμητικές απονομές και συγκινητικές στιγμές
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης πραγματοποιήθηκαν απονομές αναμνηστικών από τον Δήμαρχο Χάλκης Ευάγγελο Φραγκάκη.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η προσφορά από τον Δήμαρχο Καλυμνίων προς τον Δήμαρχο Χάλκης ενός πίνακα με τα ονόματα των Χαλκιτών σφουγγαράδων που έχασαν τη ζωή τους και τάφηκαν στη Βόρεια Αφρική — αποτέλεσμα έρευνας του Ιωάννης Νομικάριος.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη της Dodekanisos Seaways.
Συγχαρητήρια και αναγνώριση
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον Δήμαρχο Χάλκης Ευάγγελο Φραγκάκη, στον Δήμο Χάλκης και στον Δημήτρη Αγγελή για την αξιέπαινη πρωτοβουλία τους, την άρτια διοργάνωση και την υπέροχη φιλοξενία
Επίσης να κάνουμε αναφορά και στους βασικούς συντελεστές από την αποστολή της Καλύμνου το Γιάννη Καράμαλη, εκ των εμπνευστών της αναβίωσης του εθίμου, από κοινού με την Άννα Τσουλφά,του αφηγητή και συντονιστή Γιάννη Νομικάριο, τη Μαρία και Ευφροσύνη Τρουμουλιάρη, τους μουσικούς, τα παιδιά που συμμετείχαν στα χορευτικά και σε όλους τους εθελοντές που συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχία της εκδήλωσης.
Το «Ξεκίνημα των Σφουγγαράδων» στη Χάλκη επιβεβαιώνει χρόνο με τον χρόνο ότι η παράδοση δεν είναι απλώς μνήμη, αλλά ζωντανή εμπειρία που ενώνει τα νησιά και τις γενιές.
Δείτε video που ετοίμασε ο Μάμας Χαραμαντάς από την δεύτερη ημέρα των εκδηλώσεων
