Σε μια συγκυρία όπου η μνήμη μοιάζει να υποχωρεί μπροστά στην ταχύτητα της επικαιρότητας, το κείμενο «Αγράφη Άμμος» του Καλύμνιου συγγραφέα και ποιητή Σακελλάρη Καμπούρη έρχεται να λειτουργήσει ως αιχμηρή υπενθύμιση. Με αφορμή την Πρωτομαγιά, μια ημέρα ιστορικά συνδεδεμένη με τους αγώνες και τις διεκδικήσεις των ανθρώπων, ο συγγραφέας επιχειρεί μια βαθιά πολιτική και υπαρξιακή ανάγνωση της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας.
Μέσα από τη δυνατή μεταφορά της άμμου που διαρκώς σβήνει τα ίχνη, αναδεικνύεται το διαχρονικό πρόβλημα της συλλογικής λήθης, αλλά και η συστηματική φθορά αξιών, ταυτότητας και κοινωνικής συνείδησης. Το άρθρο δεν περιορίζεται σε μια διαπίστωση· θέτει επιτακτικά το ερώτημα αν οι σύγχρονοι πολίτες θα συνεχίσουν να βαδίζουν σε ένα έδαφος που διαγράφει τα πάντα ή αν θα επιλέξουν να μετατρέψουν τη μνήμη σε σταθερό θεμέλιο αντίστασης και συνέχειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Πρωτομαγιά αποκτά έναν νέο, πιο απαιτητικό συμβολισμό: δεν είναι μόνο ημέρα τιμής, αλλά και δοκιμασία ευθύνης απέναντι στο παρόν και το μέλλον.
Παραθέτουμε το άρθρο του Σακελλάρη Καμπούρη:
ΑΓΡΑΦΗ ΑΜΜΟΣ
Γράφει ο Σακελλάρης Καμπούρης
Σε αυτή τη χώρα, η λήθη, είναι το κλίμα της.
Οι αγώνες των ανθρώπων, οι κραυγές για δικαιοσύνη, οι θυσίες και οι μικρές καθημερινές επαναστάσεις,μοιάζουν με πατημασιές στην άμμο. Χαράσσονται με κόπο, βαθιά, με την ελπίδα ότι θα δείξουν τον δρόμο σε εκείνους που ακολουθούν. Όμως, πριν προλάβει το αποτύπωμα να στεγνώσει, έρχεται το επόμενο κύμα της επικαιρότητας, ο άνεμος της απάθειας ή η σκόνη της επόμενης κρίσης, και τις εξαφανίζει.
Υπάρχει κάτι το τραγικό, αλλά και κάτι το ηρωικό σε αυτή την επαναλαμβανόμενη απώλεια:
Η αίσθηση ότι κάθε γενιά ξεκινά από το μηδέν, χωρίς τη “στέρεη γη” της κεκτημένης εμπειρίας.
Το γεγονός ότι, παρά τη βεβαιότητα πως η άμμος θα λειανθεί ξανά, οι άνθρωποι συνεχίζουν να περπατούν, να διεκδικούν και να αφήνουν το στίγμα τους.Η ιστορία εδώ δεν γράφεται πλέον σε μάρμαρο, γράφεται σε μιαν ακτή που διαρκώς μεταβάλλεται.
Αν οι αγώνες χάνονται σαν πατημασιές, τότε το πρόβλημα είναι η έλλειψη συλλογικής μνήμης. Όταν μια κοινωνία αρνείται να κοιτάξει πίσω, αναγκάζεται να παρακολουθεί το ίδιο τοπίο να σβήνει ξανά και ξανά. Ίσως, τελικά, ο πραγματικός αγώνας να μην είναι μόνο η ίδια η διεκδίκηση, αλλά η προσπάθεια να μετατραπεί η άμμος σε πέτρα. Να βρεθεί εκείνος ο τρόπος ώστε το επόμενο βήμα να μη χαθεί, αλλά να αποτελέσει το θεμέλιο για κάτι μόνιμο. Μέχρι τότε, η ακτή θα παραμένει καθαρή, προκλητική και επικίνδυνα άδεια, περιμένοντας τον επόμενο που θα τολμήσει να βαδίσει πάνω της.
Η σύνδεση βέβαια της “άμμου που σβήνει” με την πολιτική πραγματικότητα της Μεταπολίτευσης, αναδεικνύει μια σκληρή διαπίστωση οτι η λήθη δεν είναι πάντα φυσικό φαινόμενο, αλλά συχνά ένα μεθοδευμένο εργαλείο. Όταν οι αγώνες χάνονται σαν πατημασιές, δεν φταίει μόνο ο άνεμος, φταίει και η ποιότητα του “εδάφους” που επιλέχθηκε για να χτιστούν οι ζωές μας.
Η στρατηγική της φτωχοποίησης λειτουργεί ως ο “παλιρροϊκός κύκλος” που σβήνει τις πατημασιές:
Ένας άνθρωπος που αγωνιά για το βασικό εισόδημα και την κάλυψη των αναγκών του, δεν έχει το πλεόνασμα χρόνου ή ψυχικής ενέργειας να υπερασπιστεί τα ιδανικά του. Ο αγώνας για το “είναι” αντικαθίσταται βίαια από τον αγώνα για το “έχειν”.
Όταν ο πολίτης χάνει τη γη του ή το σπίτι του, χάνει και τη σύνδεσή του με τον τόπο. Γίνεται ένας “νομάδας” στην ίδια του τη χώρα, χωρίς ρίζες που να μπορούν να στηρίξουν έναν μακροχρόνιο αγώνα.
Η μετατροπή του Έλληνα σε “οτιδήποτε μη Ελληνικό” συνδέεται άμεσα με την εξαφάνιση των αποτυπωμάτων στην άμμο. Η ταυτότητα ενός λαού είναι η μνήμη των αγώνων του.
Αν αφαιρέσεις από έναν λαό τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τη γλώσσα, την ιστορική συνέχεια, τις αξίες της κοινότητας, τον μετατρέπεις σε μια “άγραφη άμμο”.
Ο στόχος των πολιτικών αυτών είναι η αντικατάσταση του Πολίτη (που διεκδικεί και θυμάται) από τον καταναλωτή (που δέχεται και ξεχνά). Έτσι, η Ελλάδα παύει να είναι βίωμα σιγά σιγά για τους νεότερους και γίνεται απλώς ένας γεωγραφικός χώρος χωρίς ιστορικό βάθος.
Οι πολιτικές δυνάμεις των τελευταίων δεκαετιών επένδυσαν στο εφήμερο. Υποσχέσεις που κρατούν όσο μια εκλογική αναμέτρηση, μεταρρυθμίσεις που αναιρούνται την επομένη και μια παιδεία που αποκόπτει τον νέο από το παρελθόν του.
Όταν το παρελθόν θεωρείται “βάρος” και το μέλλον “αβέβαιο”, το παρόν γίνεται μια άμμος που γλιστράει μέσα από τα δάχτυλα.
Αν οι αγώνες απο τη δικτατορία ως τα σήμερα, μοιάζουν με χαμένες πατημασιές, είναι γιατί το πολιτικό σύστημα φρόντισε να κρατά την άμμο διαρκώς υγρή και ρευστή και το κύμα να την γλύφει ανηλεώς. Η φτωχοποίηση δεν είναι μόνο οικονομικό μέγεθος· είναι η μέθοδος για να γίνει ο άνθρωπος εύπλαστος, χωρίς αντιστάσεις, ένας “παγκόσμιος υπήκοος” χωρίς πρόσωπο.
Ας θυμηθούμε βέβαια και τον Αρχαίο μας Ξενοφώντα και το ρητό του που έλεγε “για να υποτάξεις κάποιον, φτωχοποίησε τον”.
Ο μόνος τρόπος να σταματήσει αυτή η διαρκής διαγραφή είναι η συνειδητή απόφαση να πατήσουμε πάνω σε πέτρα, δηλαδή στην αυτογνωσία και στην άρνηση της λήθης, επαναφέροντας το νόημα της ελληνικότητας ως στάση ζωής και όχι ως “φολκλόρ”.
Η Πρωτομαγιά λοιπον, είναι η στιγμή που οι πατημασιές στην άμμο διεκδικούν να γίνουν ίχνη πάνω σε πέτρα. Είναι η μνήμη που αρνείται να σβηστεί, είναι η φωνή που επιστρέφει, ακόμα κι όταν όλα γύρω της δουλεύουν για να την κάνουν να σωπάσει.
Γιατί κάθε Πρωτομαγιά δεν είναι μόνο τιμή στους νεκρούς και στους αγώνες του παρελθόντος, με χορούς και πανηγύρια δίχως νόημα και δίχως γνώση, είναι μια δοκιμασία για το παρόν.Για το αν θα παραμείνουμε θεατές σε μια ακτή που καθαρίζεται διαρκώς ή αν θα σταθούμε εκεί, επιμένοντας να χαράζουμε μέχρι η άμμος να πάψει να υποχωρεί.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό της νόημα: όχι να θυμόμαστε απλώς, αλλά να μην επιτρέπουμε στη μνήμη να γίνει ξανά λήθη.
Σακελλάρης Καμπούρης
Γι αυτό λοιπόν:
Αντισταθείτε
σ’ αυτόν που χαιρετάει απ’ την εξέδρα ώρες ατέλειωτες
τις παρελάσεις………….
Αντισταθείτε στις υπηρεσίες των αλλοδαπών και διαβατηρίων
στις φοβερές σημαίες των κρατών και τη διπλωματία
στα εργοστάσια πολεμικών υλών
σ’ αυτούς που λένε λυρισμό τα ωραία λόγια
στα θούρια
στα γλυκερά τραγούδια με τους θρήνους
στους θεατές
στον άνεμο
σ’ όλους τους αδιάφορους και τους σοφούς
στους άλλους που κάνουνε το φίλο σας
ως και σε μένα, σε μένα ακόμα που σας ιστορώ αντισταθείτε.
Τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την Ελευθερία.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ
ΚΑΛΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΜΕ ΝΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!
εικόνα Φ. Κοράλης
Η φωτογραφία που έφτιαξε ο φίλος μου ο Φάνης Κ. με το σκουριασμένο δεκάδραχμο και τη φθαρμένη σημαία στην άμμο, αποτυπώνει οπτικά ακριβώς αυτό το αποτέλεσμα. Την υποταγή δηλαδή, μέσω της φθοράς των υλικών και πνευματικών αξιών.