Κληροδοτήματα Δήμου Καλυμνίων: Από τις διαχρονικές εκκρεμότητες σε νέα προσπάθεια για αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας.

Ένα από τα πλέον διαχρονικά και σημαντικά ζητήματα που αφορούν τη δημοτική περιουσία της Καλύμνου επανήλθε στο Δημοτικό Συμβούλιο Καλυμνίων, στη συνεδρίαση της Παρασκευής 7 Αυγούστου 2026.
Πρόκειται για το ζήτημα των κληροδοτημάτων που έχουν περιέλθει στον Δήμο Καλυμνίων,κατά το παρελθόν, ένα θέμα που έχει απασχολήσει επί σειρά ετών διαφορετικές δημοτικές αρχές και Δημοτικά Συμβούλια και έχει βρεθεί επανειλημμένα στις προεκλογικές δεσμεύσεις δημοτικών παρατάξεων, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει η απαιτούμενη συνολική αντιμετώπιση και αξιοποίηση της συγκεκριμένης περιουσίας.
Η αρμόδια υπηρεσία του Δήμου Καλυμνίων και συγκεριμένα το Τμήμα Εσόδων, Περιουσίας & Ταμείο επανέφερε για μία ακόμη φορά το θέμα με έγγραφο της προς το Δήμαρχο με αναλυτική καταγραφή των κληροδοτημάτων, επισημαίνοντας τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και προτείνοντας συγκεκριμένα βήματα για την αξιοποίησή τους.
Η εισήγηση της υπηρεσίας: «Να ληφθούν αποφάσεις»
Το θέμα τέθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο από το Δήμαρχο μετά την υπ’ αριθμ. πρωτ. 14951/3-7-2026 εισήγηση του Τμήματος Εσόδων, Περιουσίας & Ταμείου, με θέμα την «Καταγραφή νομικού καθεστώτος, υποχρεώσεων διοίκησης και αναγκαίων ενεργειών για την αξιοποίηση και διαχείριση Κληροδοτημάτων που έχουν περιέλθει στον Δήμο».
Η υπηρεσία, υπενθυμίζοντας προηγούμενες σχετικές εισηγήσεις της, επαναφέρει το θέμα προς λήψη αποφάσεων, επισημαίνοντας την ανάγκη αξιοποίησης και προστασίας των ακινήτων των κληροδοτημάτων τόσο στην Κάλυμνο όσο και στην Αθήνα.
Το βασικό μήνυμα της εισήγησης του αρμόδιου Τμήματος προς τους πολιτικά προϊστάμενους της είναι σαφές: η μακροχρόνια αδράνεια της περιουσίας μπορεί να έχει οικονομικό και διοικητικό κόστος για τον Δήμο.
Η υπηρεσία επισημαίνει για μία ακόμη φορά ότι η διατήρηση ακινήτων χωρίς αξιοποίηση ενδέχεται να προκαλεί απώλεια εσόδων και απαξίωση της περιουσίας, ενώ παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο καταπατήσεων, φθορών ή αυθαίρετης χρήσης.
Η ιδιαιτερότητα των κληροδοτημάτων
Σύμφωνα με την εισήγηση, τα κληροδοτήματα αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία περιουσίας και διέπονται από τον Κώδικα Κοινωφελών Περιουσιών, με αναφορά στους Ν. 4182/2013 και Ν. 5959/2025.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα κληροδοτήματα ειδικού σκοπού, καθώς σε αυτά η βούληση του διαθέτη αποτελεί δεσμευτικό κανόνα για τη διοίκηση και τη διαχείρισή τους.
Ο Δήμος, ως διαχειριστής της κοινωφελούς περιουσίας, οφείλει να εξασφαλίζει την πιστή εκτέλεση του σκοπού που τέθηκε με τη διαθήκη ή τη δωρεά.
Με άλλα λόγια, τα περιουσιακά στοιχεία που κληροδοτήθηκαν στον Δήμο δεν μπορούν να παραμένουν επ’ αόριστον αναξιοποίητα, χωρίς ειδικό λόγο. Όπου αυτό είναι εφικτό, θα πρέπει να αποφέρουν πρόσοδο, ενώ τα έσοδα θα πρέπει να κατευθύνονται στον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε το συγκεκριμένο κληροδότημα.
Αντίστοιχα, για τα κληροδοτήματα χωρίς ειδικό σκοπό, η εισήγηση υπογραμμίζει την υποχρέωση του Δήμου για χρηστή και επιμελή διαχείριση, με στόχο την προστασία της περιουσίας και την εξυπηρέτηση του δημοσίου και οικονομικού συμφέροντος.
Τα οκτώ κληροδοτήματα
Η υπηρεσία προχώρησε σε αναλυτική καταγραφή οκτώ κληροδοτημάτων, τα οποία περιλαμβάνουν ακίνητα στην Κάλυμνο και την Αθήνα, αλλά και χρηματικό ποσό που προορίζεται για συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σκοπό.
1. Κληροδότημα Περσεφόνης Ζωγραφίδου
Αφορά ακίνητο στην οδό Θέτιδος 24 στο Παλαιό Φάληρο, αποτελούμενο από ισόγειο, ημιυπόγειο και πρώτο όροφο τριώροφης οικοδομής.
2. Κληροδότημα Γεωργίου Σοφ. Σακελλαρίου
Πρόκειται για αποταμιευτικό λογαριασμό στην Εθνική Τράπεζα, στον οποίο είχε κατατεθεί ποσό 87.161,35 ευρώ, με σκοπό την ανέγερση σχολείου ή σχολικών αιθουσών στη Χώρα Καλύμνου.
Πρόκειται, συνεπώς, για κληροδότημα με σαφή εκπαιδευτικό προσανατολισμό και συγκεκριμένη βούληση του διαθέτη.
3. Βουβάλειος Επαγγελματική Σχολή
Το κληροδότημα αφορά τη Βουβάλειο Επαγγελματική Σχολή στην Ενορία Χριστού Καλύμνου.
4. Κληροδότημα Ευστρατίου Σκαλέρη
Ο Ευστράτιος Σκαλέρης άφησε στον Δήμο Καλυμνίων, υπέρ του Α΄ Γυμνασίου Καλύμνου, δύο συνεχόμενα ημιυπόγεια καταστήματα στον Νέο Κόσμο Αθηνών, στη συμβολή των οδών Ιππάρχου 64 και Ρόϊκου.
Τα δύο ακίνητα έχουν επιφάνεια 36,00 τ.μ. και 26,40 τ.μ. αντίστοιχα.
5. Κληροδότημα Μαρίας Χρυσού
Αφορά διαμέρισμα 49,30 τ.μ., στον τέταρτο όροφο πολυκατοικίας στο Κουκάκι, στη συμβολή των οδών Ντούσα Μπότσαρη και Φαλήρου.
Η επιθυμία της διαθέτιδας ήταν το διαμέρισμα να χρησιμοποιηθεί για να σπουδάσουν άπορα παιδιά.
6. Κληροδότημα Κατίνας Χριστοφίλη
Στην Ενορία Χριστού Καλύμνου περιλαμβάνει ένα αρτοποιείο επιφάνειας περίπου 88 τ.μ., καθώς και μία συνεχόμενη διώροφη οικοδομή.
7. Κληροδότημα Γεωργίου Θωμά
Αφορά ακίνητο στην οδό Τσαμαδού 12 στα Εξάρχεια της Αθήνας.
Η αρχική τριώροφη οικοδομή κατέρρευσε και στη συνέχεια κατεδαφίστηκε. Σήμερα στο ακίνητο υπάρχει οικόπεδο.
8. Κληροδότημα Ευδοκίας Οικονόμου
Αφορά οικόπεδο έκτασης 356,88 τ.μ. στη θέση «Χαμοστέρνα ή Φυλακές Συγγρού», στην περιοχή του Ταύρου Αττικής.
Στο οικόπεδο υπήρχε κατοικία, η οποία, λόγω καταστροφής, κατεδαφίστηκε.
Τι προτείνει η υπηρεσία
Το Τμήμα Εσόδων, Περιουσίας & Ταμείου δεν περιορίζεται στην καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά προτείνει συγκεκριμένες ενέργειες.
Για τα κληροδοτήματα ειδικού σκοπού προτείνεται η καταγραφή όλων των ακινήτων, ο έλεγχος τίτλων και νομικής κατάστασης, ο έλεγχος της μισθωτικής αξιοποίησης, ο καθορισμός του τρόπου αξιοποίησης, η πρόβλεψη πιστώσεων για συντήρηση και προστασία και η απόδοση των εσόδων στον προβλεπόμενο σκοπό.
Παράλληλα, προτείνεται η υποβολή των απαραίτητων στοιχείων στην εποπτεύουσα αρχή, όπου αυτό απαιτείται.
Για τα κληροδοτήματα μη ειδικού σκοπού προτείνεται η καταγραφή και αποτίμηση των ακινήτων, η λήψη αποφάσεων για εκμίσθωση ή άλλη αξιοποίηση, η λήψη μέτρων προστασίας από καταπατήσεις και φθορές, η εγγραφή των αναμενόμενων εσόδων στον δημοτικό προϋπολογισμό και η παρακολούθηση της απόδοσης κάθε ακινήτου.
Ακολουθεί κατάλογος των 8 Κληροδοτημάτων με σειρά προτεραιότητας και με τις ενέργεις που θα πρέπει να γίνουν για το καθένα ξεχωριστά συμφωνα με την εισήγηση του Τμήματος



Οι συνέπειες της αδράνειας
Η εισήγηση είναι ιδιαίτερα σαφής ως προς τους κινδύνους που συνεπάγεται η μακροχρόνια μη αξιοποίηση των κληροδοτημάτων.
Μεταξύ άλλων, καταγράφονται:
- απώλεια εσόδων για τον Δήμο,
- απαξίωση των ακινήτων,
- αυξημένος κίνδυνος καταπάτησης ή αυθαίρετης χρήσης,
- αδυναμία εκπλήρωσης των σκοπών των κληροδοτημάτων ειδικού σκοπού.
Η υπηρεσία εισηγείται, επομένως, την άμεση λήψη αποφάσεων για την αξιοποίηση των κληροδοτημάτων, με προτεραιότητα στα κληροδοτήματα ειδικού σκοπού.
Η πρόταση για εξειδικευμένο νομικό σύμβουλο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόταση για συνεργασία του Δήμου με εξειδικευμένο Νομικό Σύμβουλο Διαχείρισης Κληροδοτημάτων, καθώς, όπως αναφέρεται στην εισήγηση, η υπηρεσία δεν διαθέτει τις απαιτούμενες εξειδικευμένες νομικές γνώσεις για την πλήρη διαχείριση του σύνθετου αυτού αντικειμένου.
Παράλληλα προτείνεται η λήψη ξεχωριστής απόφασης για τον τρόπο αξιοποίησης κάθε ακινήτου, καθώς και η συνεργασία με τεχνικό ή μεσιτικό γραφείο ή ειδικό σύμβουλο, πάντοτε με την καθοδήγηση και τη στήριξη της Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου.
Ομόφωνο «ναι» από το Δημοτικό Συμβούλιο
Κατά τη συζήτηση του θέματος, ο Δήμαρχος Καλυμνίων τόνισε ότι πρόκειται για ένα «πολύ σοβαρό» ζήτημα και πρότεινε ως πρώτο βήμα να ληφθεί απόφαση σκοπιμότητας για την αξιοποίηση και διαχείριση των κληροδοτημάτων, σε συνεργασία με εξειδικευμένο νομικό σύμβουλο.
Παράλληλα, πρότεινε την παραπομπή του θέματος στη Δημοτική Επιτροπή, η οποία, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη συνεδρίαση, έχει πλέον αρμοδιότητες που σχετίζονται με το στάδιο πριν από τη σύναψη συμβάσεων για έργα, προμήθειες, μελέτες και παροχή τεχνικών και λοιπών επιστημονικών υπηρεσιών.
Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα:
Α. Να εγκρίνει τη σκοπιμότητα αξιοποίησης και διαχείρισης των κληροδοτημάτων που έχουν περιέλθει στον Δήμο, σε συνεργασία με εξειδικευμένο Νομικό Σύμβουλο Διαχείρισης Κληροδοτημάτων, λόγω της αδυναμίας της υπηρεσίας και της έλλειψης εξειδικευμένων νομικών γνώσεων.
Β. Να παραπέμψει το θέμα στη Δημοτική Επιτροπή, προκειμένου να διαπιστωθεί η αδυναμία εκτέλεσης της συγκεκριμένης υπηρεσίας με ίδια μέσα, κατόπιν αιτιολογημένης εισήγησης της αρμόδιας οργανικής μονάδας του Δήμου, η οποία θα τεκμηριώνει την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, εξοπλισμού ή μέσων.
Το επόμενο βήμα στις 21 Αυγούστου
Μετά την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, το θέμα περνά πλέον στη Δημοτική Επιτροπή.
Στη συνεδρίαση που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026, το θέμα θα συζητηθεί με τίτλο:
«Διαπίστωση αδυναμίας διαχείρισης των Κληροδοτημάτων που έχουν περιέλθει στον Δήμο και έγκριση άμεσης συνεργασίας με εξειδικευμένο Νομικό Σύμβουλο - Δικηγόρο προς διαφύλαξη και αξιοποίηση της Δημοτικής Περιουσίας και των συμφερόντων του Δήμου Καλυμνίων».
Η συνεδρίαση αυτή αποτελεί, ουσιαστικά, το επόμενο κρίσιμο βήμα. Από την απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής και τις ενέργειες που θα ακολουθήσουν θα φανεί αν η νέα αυτή προσπάθεια θα οδηγήσει σε συγκεκριμένες πράξεις και όχι σε μία ακόμη καταγραφή του προβλήματος.
Οι προεκλογικές δεσμεύσεις θα γίνουν πράξη;
Τα κληροδοτήματα αποτελούν μια σημαντική περιουσιακή παρακαταθήκη για την Κάλυμνο. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οι διαθέτες δεν περιορίστηκαν στην απλή μεταβίβαση περιουσίας στον Δήμο, αλλά καθόρισαν συγκεκριμένους σκοπούς: την εκπαίδευση, τη στήριξη άπορων παιδιών ή την ενίσχυση σχολικών δομών.
Αυτό προσδίδει στο ζήτημα και μια ιδιαίτερη ηθική διάσταση. Η αξιοποίηση των κληροδοτημάτων δεν αφορά μόνο την οικονομική ενίσχυση του Δήμου μέσω της αξιοποίησης μιας περιουσίας που παραμένει ανενεργή. Αφορά και τον σεβασμό στη βούληση των ανθρώπων που αποφάσισαν να διαθέσουν την περιουσία τους για το κοινό καλό.
Γι’ αυτό και η νέα διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου αποτελεί ένα πρώτο βήμα. Το ζητούμενο πλέον είναι να υπάρξει συνέχεια, με συγκεκριμένο σχεδιασμό, νομική θωράκιση, τεχνική υποστήριξη και αποφάσεις αξιοποίησης για κάθε κληροδότημα ξεχωριστά.
Η Κάλυμνος έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία: να μετατρέψει μια πολυετή εκκρεμότητα σε μια ουσιαστική παρακαταθήκη για το μέλλον.
Και ίσως η καλύτερη δικαίωση για τους δωρητές και διαθέτες που δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή να είναι ακριβώς αυτή: τα κληροδοτήματα που εμπιστεύθηκαν στον Δήμο να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, σύμφωνα με τη βούλησή τους και προς όφελος της Καλύμνου και των κατοίκων της.
























