"Άγιε μου Μάμμα των Σκαλιών, σήκω απ’ το θρονί σου…" – Με λαμπρότητα και πλήθος κόσμου η γιορτή του Αγίου Μάμμαντος στα Σκάλια Καλύμνου (2 video)

Με κατάνυξη, λαμπρότητα και τη συμμετοχή εκατοντάδων πιστών τιμήθηκε και φέτος η μνήμη του Αγίου Μάμμαντος, προστάτη των βοσκών, στο γραφικό ξωκλήσι τ’ Αη-Μάμμα στα Σκάλια Καλύμνου. Η παράδοση, η πίστη, η μουσική και το καλυμνιώτικο γλέντι συναντήθηκαν κάτω από τον υπεραιωνόβιο πλάτανο, σε μια βραδιά που απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι τα έθιμα του τόπου παραμένουν ζωντανά.
«Άγιε μου Μάμμα των Σκαλιών,
σήκω απ’ το θρονί σου,
να δεις χαρές που γίνονται
σήμερα στη γιορτή σου».
Οι στίχοι του παλιού παραδοσιακού τραγουδιού που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Μάμμα έδωσαν ξεχωριστό χρώμα στη φετινή γιορτή στα Σκάλια, όπου η θρησκευτική ευλάβεια συνδυάστηκε αρμονικά με ένα από τα χαρακτηριστικότερα πανηγύρια της Καλύμνου.
Οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν το απόγευμα της Τρίτης 1ης Σεπτεμβρίου 2026, παραμονή της εορτής του Αγίου, με τον κατανυκτικό Εσπερινό στο ξωκλήσι του Αγίου Μάμμαντος και κορυφώθηκαν αργότερα με την αναβίωση του παλιού εθίμου της μεταφοράς της εικόνας του Αγίου μέχρι την πλατεία, καθώς και με το παραδοσιακό πανηγύρι κάτω από τον επιβλητικό πλάτανο.
Πλήθος πιστών στα Σκάλια – Παρουσία των Τοπικών Αρχών
Από νωρίς το απόγευμα η περιοχή γύρω από το ξωκλήσι άρχισε να γεμίζει από κόσμο. Στις 6.45 το απόγευμα τελέστηκε ο Εσπερινός, μέσα σε κλίμα βαθιάς θρησκευτικής κατάνυξης, με την παρουσία των Τοπικών Αρχών και εκατοντάδων πιστών.
Η προσέλευση ήταν ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς κάτοικοι από τα Σκάλια και τα γύρω χωριά, Καλύμνιοι από κάθε γωνιά του νησιού, επισκέπτες που βρίσκονται αυτή την περίοδο στην Κάλυμνο, αλλά και συμπατριώτες της διασποράς έδωσαν το «παρών».
Ιδιαίτερα αισθητή ήταν η παρουσία Καλυμνίων που ζουν στο εξωτερικό, από την Αυστραλία, την Αμερική και τη Γαλλία, οι οποίοι επέστρεψαν στον τόπο τους και συμμετείχαν στη γιορτή του Αγίου Μάμμαντος.
Μεταξύ άλλων, στις εκδηλώσεις παρευρέθηκαν ο βουλευτής Δωδεκανήσου της Νέας Δημοκρατίας Μάνος Κόνσολας, ο Συντονιστής Π.Ε. Καλύμνου Μανώλης Μουσελλής, ο Δήμαρχος Καλυμνίων Ιωάννης Μαστροκούκος, η Αντιδήμαρχος Καλλιόπη Κουτούζη και ο Πρόεδρος της ΔΗΜ.Τ.Ο. Νέας Δημοκρατίας Λευτέρης Γκινής.
Η παρουσία τόσο μεγάλου αριθμού πιστών δημιούργησε το αδιαχώρητο, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σχέση των κατοίκων της Καλύμνου με τον Άγιο και τα παραδοσιακά πανηγύρια του νησιού.
Με ευλάβεια ο Εσπερινός
Ο Εσπερινός τελέστηκε με ιδιαίτερη ευλάβεια από τον εφημέριο της Παναγίας Αργινωντών, π. Εμμανουήλ Τρικοίλη, με τη συμμετοχή ιερέων από άλλες ενορίες της Καλύμνου.
Οι πιστοί προσήλθαν στο μικρό ξωκλήσι για να προσκυνήσουν την εικόνα του Αγίου Μάμμαντος και να συμμετάσχουν στη λειτουργική ακολουθία, διατηρώντας ζωντανή μια παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά.
Μετά το τέλος του Εσπερινού, οι διοργανωτές προσέφεραν στους πιστούς δροσερό καρπούζι, τηρώντας ένα χαρακτηριστικό τοπικό έθιμο φιλοξενίας που συνοδεύει τη γιορτή.
Η εικόνα του ξωκλησιού, με τους πιστούς συγκεντρωμένους γύρω του και το τοπίο των Σκαλιών να δημιουργεί το φυσικό σκηνικό της γιορτής, αποτέλεσε για ακόμη μία χρονιά μια ξεχωριστή στιγμή της καλυμνιώτικης παράδοσης.
Δείτε φωτογραφίες και video του Μάμα Χαραμαντά από τον εσπερινό






























Η συγκινητική αναβίωση του παλιού εθίμου
Αμέσως μετά τον Εσπερινό ακολούθησε μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της βραδιάς: η αναβίωση του παλαιού εθίμου της μεταφοράς της εικόνας του Αγίου Μάμμαντος από το ξωκλήσι μέχρι την πλατεία, στον πλάτανο και την πηγή.
Την εικόνα μετέφερε ο Ιερέας , ενώ η πομπή συνοδευόταν από μουσικές και τραγούδια των «Καλλιδωνακίων», με βιολιά και λαούτα.
Και τότε ακούστηκε το παλιό τραγούδι που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Μάμμα των Σκαλιών:
«Άγιε μου Μάμμα των Σκαλιών,
σήκω απ’ το θρονί σου,
να δεις χαρές που γίνονται
σήμερα στη γιορτή σου».
Πρόκειται για ένα τραγούδι που αποτελεί κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής και το οποίο διασώθηκε χάρη στις προσπάθειες του Πολιτιστικού Συλλόγου.




Η πρωτοβουλία για τη συνέχιση του εθίμου είχε και φέτος ο δραστήριος Πρόεδρος του Πολιτιστικού και Εξωραϊστικού Συλλόγου Σκαλίων, Νικόλας Πελεκάνος, ο οποίος μαζί με τα μέλη του Συλλόγου και τους εθελοντές φρόντισε ώστε η παράδοση να παραμείνει ζωντανή.

Η αναβίωση αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα μουσικό ή εθιμικό στιγμιότυπο της γιορτής. Είναι ένας ζωντανός δεσμός με το παρελθόν των Σκαλίων και με έναν τρόπο ζωής που συνδέθηκε άρρηκτα με την πίστη, την κοινότητα, τη φύση και την κτηνοτροφική παράδοση.
Η εικόνα στον πλάτανο
Μετά τη μεταφορά της, η εικόνα του Αγίου Μάμμαντος παρέμεινε στον πλάτανο, δίπλα στην πηγή, όπου θα βρίσκεται καθ’ όλη τη διάρκεια του πανηγυριού.
Εκεί, κάτω από τη σκιά του υπεραιωνόβιου πλάτανου, η θρησκευτική παράδοση συναντά το αυθεντικό καλυμνιώτικο πανηγύρι.
Όπως επιτάσσει το έθιμο, τις πρώτες πρωινές ώρες, όταν πλέον θα έχει ολοκληρωθεί το γλέντι, η εικόνα θα επιστρέψει στο ξωκλήσι, συνοδευόμενη και πάλι από τραγούδια και μουσικές.
Μια παράδοση που εξακολουθεί να συγκινεί, ακριβώς επειδή δεν παρουσιάζεται ως «αναπαράσταση», αλλά ως ένα έθιμο που συνεχίζει να αποτελεί μέρος της ζωής της τοπικής κοινωνίας.
Γλέντι μέχρι τα ξημερώματα κάτω από τον πλάτανο
Μετά το θρησκευτικό μέρος της γιορτής, η πλατεία κάτω από τον πλάτανο γέμισε κόσμο και η βραδιά πέρασε στη δεύτερη μεγάλη της φάση: το παραδοσιακό πανηγύρι.
Τα «Καλλιδωνάκια» έδωσαν τον ρυθμό και γρήγορα η πλατεία μετατράπηκε σε ένα μεγάλο Καλύμνικο γλέντι, με μουσική, τραγούδι και χορό.

Μικροί και μεγάλοι έγιναν μια μεγάλη παρέα, με το κέφι να ανεβαίνει όσο περνούσε η ώρα. Η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη ζωντάνια και χαρά, με τον κόσμο να συμμετέχει στο γλέντι και να απολαμβάνει μια βραδιά βαθιά συνδεδεμένη με την ταυτότητα των Σκαλίων.
Ο υπεραιωνόβιος πλάτανος, η πηγή, η μουσική των βιολιών και των λαούτων και η εικόνα του Αγίου να δεσπόζει στον χώρο δημιούργησαν ένα σκηνικό μοναδικό, που δύσκολα συναντά κανείς αλλού.
Η γιορτή του Αγίου Μάμμαντος δεν είναι μόνο μια θρησκευτική εκδήλωση. Είναι μια μεγάλη συνάντηση ανθρώπων, μια ευκαιρία επιστροφής στις ρίζες και ένας τρόπος να παραμένουν ζωντανές οι παραδόσεις ενός τόπου που εξακολουθεί να τιμά την πολιτιστική του κληρονομιά.















Μια γιορτή που ενώνει την Κάλυμνο με τη διασπορά της
Ιδιαίτερη σημασία έχει κάθε χρόνο η συμμετοχή των Καλυμνίων της διασποράς.
Άνθρωποι που ζουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Κάλυμνο, στην Αυστραλία, την Αμερική και την Ευρώπη, επιστρέφουν στον τόπο τους και βρίσκουν στις γιορτές αυτές έναν ισχυρό δεσμό με την πατρίδα, την οικογένεια και τις παιδικές τους αναμνήσεις.
Για πολλούς από αυτούς, το πανηγύρι του Αγίου Μάμμαντος είναι κάτι περισσότερο από μια θρησκευτική υποχρέωση. Είναι μια επιστροφή στις ρίζες τους.
Και ίσως αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που τέτοιες γιορτές εξακολουθούν να έχουν τόσο μεγάλη απήχηση: επειδή μπορούν να ενώσουν ανθρώπους διαφορετικών γενεών και διαφορετικών τόπων κάτω από το ίδιο δέντρο, γύρω από την ίδια εικόνα και με τα ίδια τραγούδια που ακούγονταν από τους παλαιότερους.
Συγχαρητήρια στους διοργανωτές και τους εθελοντές
Η επιτυχία των φετινών εκδηλώσεων στα Σκάλια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην προσπάθεια των ανθρώπων που εργάστηκαν για την προετοιμασία και την ομαλή διεξαγωγή της γιορτής.
Ιδιαίτερα θερμά συγχαρητήρια αξίζουν στον ιερέα της περιοχής, στον Πολιτιστικό Σύλλογο «ΣΚΑΛΙΩΔΑΝ», στον Πρόεδρό του Νικόλα Πελεκάνο, στα μέλη του Συλλόγου, καθώς και σε όλες τις εθελόντριες και όλους τους εθελοντές που συνέβαλαν στην άψογη διοργάνωση.
Η προσπάθειά τους δεν περιορίζεται στην οργάνωση μιας ακόμη εκδήλωσης. Συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση των εθίμων, των τραγουδιών και των παραδόσεων των Σκαλίων, ώστε αυτά να συνεχίσουν να περνούν στις επόμενες γενιές.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει και στην προσπάθεια για τη διάσωση του παραδοσιακού τραγουδιού του Αγίου Μάμμαντος, οι στίχοι του οποίου βρέθηκαν και διασώθηκαν χάρη στις ενέργειες του Συλλόγου.


Τα Σκάλια τίμησαν τον Άγιό τους όπως ξέρουν
Η φετινή γιορτή του Αγίου Μάμμαντος στα Σκάλια απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι η Κάλυμνος ξέρει να κρατά ζωντανές τις παραδόσεις της.
Από τον κατανυκτικό Εσπερινό και την προσκύνηση της εικόνας, μέχρι τη μεταφορά της στον πλάτανο, το παλιό τραγούδι, τα βιολιά και τα λαούτα, τον χορό και το γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, όλα συνθέτουν μια γιορτή που έχει τη δική της ξεχωριστή ταυτότητα.
Και κάτω από τον αιωνόβιο πλάτανο, μέσα στη νύχτα των Σκαλίων, οι στίχοι του παλιού τραγουδιού μοιάζουν να αποκτούν ξανά ζωή:
Μια γιορτή πίστης και παράδοσης, ένα πανηγύρι χαράς και κυρίως ένας ζωντανός κρίκος που συνδέει το χθες με το σήμερα και τους ανθρώπους της Καλύμνου, όπου κι αν βρίσκονται.


Δείτε το video που επιμελήθηκε ο Μάμας Χαραμαντάς με στιγμιότυπα από την αναβίωση της μεταφοράς της εικόνας και απο το γλέντι που ακολούθησε
























