Άγιος Θέμελης ο Θαυματουργός: Ο Καλύμνιος Άγιος που μαρτύρησε μαζί με τους 32 συντρόφους του στη Μελιτηνή

Σήμερα, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, η Αγία μας Εκκλησία τιμά τη μνήμη του ενδόξου μάρτυρος Αγίου Θέμελη του Θαυματουργού, ενός εκ των 33 Αγίων Μαρτύρων της Μελιτηνής, οι οποίοι υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο κατά τους σκληρούς διωγμούς των χριστιανών επί αυτοκράτορος Διοκλητιανού. Μια ιδιαίτερη ημέρα μνήμης και τιμής, που αποκτά ξεχωριστή σημασία για την Κάλυμνο, καθώς, σύμφωνα με ιστορικές και αγιολογικές αναφορές, ο Άγιος Θέμελης φέρεται να είχε καταγωγή από το νησί, αποτελώντας έναν ακόμη άγιο κρίκο στην πνευματική και θρησκευτική παράδοση του τόπου.
Όπως αναδεικνύει σε σχετικό άρθρο του ο Γεώργιος Χατζηθεοδώρου, με τίτλο «Άγιος Θέμελης με καταγωγή από Κάλυμνο. Κάτι όχι ευρέως γνωστό», η σύνδεση του Αγίου με την Κάλυμνο αποτελεί μια λιγότερο γνωστή πτυχή της τοπικής εκκλησιαστικής ιστορίας. Μάλιστα, η αναφορά του ως «Αγίου Θέμελη Καλύμνου» στο έργο «Αγιολόγιο της Ορθοδοξίας» του Χρήστου Δ. Τσολακίδη, με πηγή τον σπουδαίο αγιολόγο και ερευνητή Μητροπολίτη πρώην Λεοντοπόλεως κυρό Σωφρόνιο Ευστρατιάδη, προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην πληροφορία αυτή.
Η παρουσία στην Κάλυμνο του μικρού ναού του Αγίου Θέμελη, δίπλα στον ναό του Αγίου Νεκταρίου στην Πόθια, αλλά και η διαχρονική διατήρηση των ονομάτων Θέμελης και Θεμελίνα στο νησί, αποτελούν στοιχεία που συνδέονται με την τοπική παράδοση και διατηρούν ζωντανή τη μνήμη του.


Μια άγνωστη για πολλούς πτυχή της θρησκευτικής ιστορίας της Καλύμνου έρχεται, έτσι, στο προσκήνιο, υπενθυμίζοντας ότι το νησί, πέρα από τον Όσιο Σάββα τον εν Καλύμνω, έχει και τον δικό του μάρτυρα, τον Άγιο Θέμελη, η μνήμη του οποίου αποτελεί ξεχωριστή αφορμή τιμής, αναφοράς και πνευματικής υπερηφάνειας για τον τόπο.
Άγιος Θέμελης με καταγωγή από Κάλυμνο. Κάτι όχι ευρέως γνωστό

Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε την εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου, εκεί στους μύλους (Καλυμνιά). Λιγότεροι, ίσως, θα γνωρίζουν ότι κολλητά με την εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου είναι και εκκλησία του Αγίου Θέμελη. Εκείνο όμως που μάλλον δεν γνωρίζει κανείς, είναι το ότι, ο Άγιος Θέμελης ήταν Καλύμνιος, επίσης το ότι δεν υπάρχει πουθενά εκκλησία επ’ ονόματί του, αλλά είναι γνωστό πως έχουμε στην Κάλυμνο πολλούς και πολλές με το όνομα Θέμελης και Θεμελίνα, όνομα που σχεδόν δεν συναντούμε αλλού, κάτι που σίγουρα διασώζει την προφορική παράδοση για την καταγωγή του Αγίου.
Έζησε κατά τον ΙΓ΄ή ΙΔ΄ιώνα και μαρτύρησε, μαζί με άλλους 32 συντρόφους του στη Μελιτηνή της Αρμενίας.
Αναφέρεται ως Άγιος Θέμελης Καλύμνου, στο βιβλίο «Αγιολόγιο της Ορθοδοξίας» του Χρήστου Δ.Τσολακίδη.
Δεδομένου ότι ο Άγιος δεν αναφέρεται στο Συναξάριο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη, επικοινώνησα με τον συγγραφέα του Αγιολογίου, ο οποίος μου είπε η πληροφορία είναι απολύτως έγκυρη και προέρχεται από τον σπουδαίο ερευνητή και διανοούμενο κληρικό, Μητροπολίτη πρώην Λεοντοπόλεως κυρό Σωφρόνιο Ευστρατιάδη (1872-1947), ο οποίος και βρήκε σε μεμβράνινο αρχαίο χειρόγραφο κώδικα της Αλεξάνδρειας, καταγεγραμμένες τις παραπάνω πληροφορίες περί του Αγίου.
Δεδομένης, λοιπόν, της σοβαρότητας και της εγκυρότητας του ερευνητή, θεωρώ ότι η πληροφορία περί της καταγωγής του Αγίου και του μαρτυρίου του είναι πέρα για πέρα αληθινή.
Άλλωστε, και ο πρώην Μητροπολίτης Αντινόης, Σεβ. Παντελεήμων Λαμπαδάριος, ο Καλύμνιος, σε σχετική ανάρτησή του στο διαδίκτυο, τον αναφέρει ως «εν Καλύμνω ζήσας»
Έχει, λοιπόν, η Κάλυμνος εκτός από τον Όσιό της Σάββα τον εν Καλύμνω, και τον μάρτυρά της Άγιο, τον Θέμελη ή Θεμέλιο και καλό είναι να το γνωρίζουμε.
Η μνήμη του εορτάζεται στις 7 Νοεμβρίου
























