Μπορεί να μην βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των μεγάλων μαχών, όμως η Κάλυμνος του 1821 απέδειξε ότι ακόμη και τα πιο απομακρυσμένα νησιά είχαν φωνή, βούληση και ρόλο στην Επανάσταση. Ανάμεσα σε διχασμούς, φόβο και ναυτική δράση, οι Καλύμνιοι κράτησαν ζωντανή τη φλόγα της ελευθερίας, γράφοντας τη δική τους, λιγότερο γνωστή αλλά ουσιαστική, σελίδα στην ιστορία της Παλιγγενεσίας.
Παρασθέτουμε το σχετικό άρθρο του Σακελλάρη Καμπούρη με τίτλο “Κάλυμνος 1821: Το νησί που άναψε φωτιά μέσα στη θάλασσα” και που φιλοξενήθηκε στον Ά τόμο αφιερώματος της παλιγγενεσίας “Το μυστικόν (σύνθημα) θέλει το έχομεν:”Καστρινοί και Λογγίσιοι” 1821-2021(200 χρόνια από την απελευθέρωση εκ του Τουρκικού ζυγού).Έκδοση του Αθλητικού Επιστημονικού Πολιτιστικού Σωματείου «ΑΘΛ.Ε.ΠΟΛΙ.Σ»
Κάλυμνος 1821: Το νησί που άναψε φωτιά μέσα στη θάλασσα
Στις αρχές του 1821, η Επανάσταση δεν ήταν απλώς μια σπίθα στην ηπειρωτική Ελλάδα,ήταν ένα κύμα που ταξίδευε στο Αιγαίο, χτυπώντας και τις πιο απομακρυσμένες γωνιές του ελληνισμού. Ανάμεσα σε αυτές, η Κάλυμνος,ένα νησί με περίπου 5.000 κατοίκους,βρέθηκε να βράζει από επιθυμία για ελευθερία, παρά τις αντιξοότητες και την απομόνωσή της.
Η κοινωνία του νησιού δεν ήταν αφελής. Σπογγέμποροι, ναυτικοί και καπεταναίοι ήταν και είχαν επαφή με την Ευρώπη και γνώριζαν τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης. Ήδη από το 1807, είχε συγκροτηθεί τοπική συνέλευση με στόχο την ενίσχυση της «Αρχής του Κοινού», δείγμα μιας πρώιμης πολιτικής συνείδησης και αυτοδιάθεσης.
Ο Απρίλιος του 1821 υπήρξε καθοριστικός. Η είδηση της Επανάστασης φτάνει στην Κάλυμνο και προκαλεί αναβρασμό. Ο Φιλικός Ευάγγελος Μαντζαράκης φέρνει το μήνυμα του ξεσηκωμού, καλώντας τους κατοίκους να πάρουν τα όπλα. Η αντίδραση είναι άμεση: συγκροτείται γενική συνέλευση, ορίζονται οπλαρχηγοί και υψώνεται επαναστατική σημαία, σύμβολο πίστης και αντίστασης.
Ωστόσο, η πορεία δεν ήταν ευθύγραμμη. Το νησί βυθίζεται προσωρινά σε διχασμό. Μια μερίδα κατοίκων θεωρεί ότι οι συνθήκες δεν είναι ώριμες για εξέγερση, φοβούμενη τα αντίποινα των Οθωμανών. Ο διχασμός αυτός οδηγεί σε καθυστέρηση και περιορισμό της επαναστατικής δράσης, χωρίς όμως να σβήσει τη φλόγα.
Η Κάλυμνος τελικά ανασυντάσσεται. Με πρωτεργάτες μορφές όπως ο Μιχάλης Ρεϊσης και άλλοι τοπικοί παράγοντες, το νησί συμμετέχει στον αγώνα κυρίως μέσω της ναυτικής του δύναμης, συμβάλλοντας σε επιχειρήσεις και εφοδιασμούς. Η εμπειρία των Καλυμνίων στη θάλασσα μετατρέπεται σε όπλο κατά του κατακτητή.
Σημαντική στιγμή αποτελεί η ναυμαχία του 1824 στον κόλπο του Γέροντα, όπου Καλύμνιοι συμμετέχουν σε ελληνικά πληρώματα. Μετά τη νίκη, ο ναύαρχος Μιαούλης συμβουλεύει τους κατοίκους να κρατήσουν χαμηλό προφίλ, ώστε να αποφευχθούν σκληρά αντίποινα. Πράγματι, υπό την απειλή τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή, οι Καλύμνιοι αναγκάζονται προσωρινά να δηλώσουν υποταγή, διατηρώντας όμως άσβεστο το όραμα της ελευθερίας.
Παρά τη συμμετοχή και τις θυσίες, η Κάλυμνος δεν εντάχθηκε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος το 1830, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου. Το νησί παρέμεινε υπό οθωμανική κυριαρχία για δεκαετίες ακόμη, βιώνοντας την πικρία μιας ελευθερίας που άγγιξε, αλλά δεν κατέκτησε άμεσα.
Και όμως, η ιστορία της Καλύμνου στο 1821 είναι επιτυχής γιατί ίναι ιστορία αντοχής, εσωτερικής πάλης και επιμονής. Ένα μικρό νησί που, μέσα σε θάλασσες αίματος και αβεβαιότητας, τόλμησε να σηκώσει κεφάλι. Μια φλόγα που μπορεί να μην έγινε άμεσα πυρκαγιά, αλλά κράτησε ζωντανή τη μνήμη και την προσδοκία της λευτεριάς.
Σακελλάρης Καμπούρης
ΣΗΜΑΙΑ ΤΗΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ ΤΟΥ 1821.Σε λευκό φόντο η κουκουβάγια (Σοφία & γνώση),κόκκινος σταυρός (Χριστιανική πίστη & θυσία) και το φίδι που αντιπροσωπεύει τον Τούρκο κατακτητή που απειλεί ΚΑΙ την θρησκεία ΚΑΙ τον Ελληνικό πολιτισμό !
