Με αφετηρία τις μνήμες, τους ήχους και τις ιστορίες της Καλύμνου, ο μουσικός Γιώργος Ζερβός παρουσιάζει το νέο του άλμπουμ «KALYMNION», ένα έργο που επιχειρεί να γεφυρώσει την παράδοση με το σήμερα.
Σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Έπη Τρίμη για το ΕΓΩ Magazine, μιλά για τη βαθιά σχέση του με τα τραγούδια του νησιού, για την ανάγκη η παράδοση να παραμένει ζωντανή και εξελισσόμενη, αλλά και για τις προσωπικές στιγμές που σημάδεψαν τη δημιουργία του δίσκου.
Από τους ήχους του λαούτου και του βιολιού μέχρι τη σιωπή της θάλασσας και τη μνήμη των σφουγγαράδων, το «KALYMNION» αποτελεί μια συγκινητική μουσική αναζήτηση ταυτότητας, τόπου και ρίζας.
Παραθέτουμε ως έχει τη Συνέντευξη του Γιώργου Ζερβού στην δημοσιογράφο Έπη Τρίμη που φιλοξενήθηκε στο “ΕΓΩ Magazine” (egomagazine.gr)
Γιώργος Ζερβός: «Η παράδοση δεν κινδυνεύει από τον εκσυγχρονισμό αλλά από τη στασιμότητα»
Με το άλμπουμ «KALYMNION», ο Γιώργος Ζερβός επιστρέφει στις ρίζες του και στα τραγούδια της Καλύμνου που σημάδεψαν τη μνήμη και την ταυτότητά του.
Της: Έπης Τρίμη
Μέσα από μια σύγχρονη προσέγγιση της παραδοσιακής μουσικής του νησιού,επιχειρεί να ενώσει τον γνώριμο ήχο των οργάνων της Καλύμνου με πιο ατμοσφαιρικές, σχεδόν κινηματογραφικές μουσικές στιγμές, δημιουργώντας ένα έργο που κινείται ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στην Έπη Τρίμη μιλά για τον ήχο της Καλύμνου σήμερα από το λαούτο και το βιολί μέχρι τη σιωπή της θάλασσας και τους δυνατούς πασχαλινούς κρότους των δυναμιτών. Αναφέρεται επίσης στη σχέση της παράδοσης με τον εκσυγχρονισμό, στον κίνδυνο της επιφανειακής προσέγγισης της παραδοσιακής μουσικής και στη σημασία που έχει να παραμένει ζωντανή και εξελισσόμενη.
Παράλληλα, μοιράζεται τις πιο προσωπικές στιγμές πίσω από τη δημιουργία του δίσκου όπως την ηχογράφηση σε μια εκκλησία της Καλύμνου που συνδέεται με την οικογενειακή του ιστορία και την αφιέρωση του έργου στη μνήμη του πατέρα του.Μέσα από το KALYMNION,ο Γιώργος Ζερβός επιχειρεί μια μουσική«κατάδυση» στην ιστορία των σφουγγαράδων, στη μνήμη του τόπου και στα τραγούδια που, όπως λέει, αποτε-λούν κομμάτι του ίδιου του DNA του.
Αν η Κάλυμνος είχε έναν ήχο σήμερα, ποιος θα ήταν και πόσο διαφέρει από αυτόν που γνωρίζουμε;
O ήχος της Καλύμνου σήμερα είναι ένα κράμα. Από τη μία πλευρά υπάρχει ο παλιός, γνώριμος ήχος με λαούτο, βιολί και τσαμπούνα. Από την άλλη, υπάρχει η σιωπή της θάλασσας, οι ήχοι του λιμανιού, των μηχανών, των ταξιδιωτών που πάνε και έρχονται.
Και ύστερα, υπάρχει το Πάσχα που ο αέρας γεμίζει από δυνατούς κρότους από δυναμίτες – ένα έθιμο εκκωφαντικό – που σκεπάζουν για λίγο όλους τους άλλους ήχους του νησιού. Σαν μια υπενθύμιση ότι η Κάλυμνος ζει τις παραδόσεις της με τρόπο δυναμικό και σχεδόν θεατρικό.
Είναι η παράδοση κάτι που προστατεύουμε ή κάτι που πρέπει να ρισκάρουμε για να επιβιώσει;
Η παράδοση χρειάζεται και τα δύο. Αν τη βλέπουμε μόνο σαν κάτι που πρέπει να φυλάξουμε σε γυάλα, κινδυνεύει να γίνει μουσειακό αντικείμενο, άψυχο. Αν όμως δεν τη σεβόμαστε, μπορεί να χάσουμε στοιχεία από τον πυρήνα της — στοιχεία που μας συμπληρώνουν και μας συνδέουν με αυτό που είμαστε. Η τέχνη πρέπει να παραμένει ζωντανή, να αναπνέει, να εξελίσσεται μαζί με τους ανθρώπους που τη δημιουργούν και τη μεταφέρουν. Είναι σαν το παλιό έπιπλο της γιαγιάς, γεμάτο αναμνήσεις· το τοποθετούμε στο σαλόνι μας δίπλα σε σύγχρονα αντικείμενα, ώστε να γίνει μέρος του δικού μας σήμερα.
.Το “KAΛΥMNION” είναι περισσότερο μουσικό έργο ή πολιτιστική πράξη;
Θα έλεγα ότι είναι ένα μουσικό έργο που ξεκίνησε ως προσπάθεια να αφουγκραστώ την ιστορία του τόπου όπου μεγάλωσα και τις ιστορίες του — όπως μου τις διηγήθηκαν οι άνθρωποί του ή όπως τις ένιωσα μέσα από τη δική μου σύνδεση και τη μουσική. Αν τελικά λειτουργεί και ως πολιτιστική πράξη, αυτό προκύπτει από την ίδια τη δύναμη της παράδοσης.
Υπάρχει κάποιο τραγούδι στο άλμπουμ που σας «λύγισε» κατά την ηχογράφηση;
Υπήρξαν στιγμές που η ηχογράφηση έγινε πολύ προσωπική. Το έργο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του πατέρα μου. Μαζί με τον παραγωγό μου, Χρήστο Λαϊνά, βρεθήκαμε στην Κάλυμνο, στην εκκλησία όπου παντρεύτηκαν οι γονείς μου και όπου βαφτιστήκαμε εγώ και ο αδελφός μου, με σκοπό να καταγράψουμε τον ήχο του χώρου και να τον ενσωματώσουμε στο ηχογράφημα. Ήταν μια στιγμή που μπορώ να πω ότι λύγισα, γιατί νομίζω ότι καταφέραμε να ενώσουμε τη μνήμη, τον τόπο και τη μουσική.
Αν οι σφουγγαράδες της Καλύμνου άκουγαν το “ΚΑΛΥΜΝΙΟΝ”, τι θα θέλατε να νιώσουν;
Αν οι σφουγγαράδες της Καλύμνου άκουγαν το KALYMNION, θα ήθελα να νιώσουν την αγάπη και το μεράκι που αφιερώθηκαν για να δημιουργηθεί αυτός ο δίσκος. Η πρόθεση ήταν να επαναπροσεγγιστούν τα τραγούδια με τα οποία γλεντούσαν όταν επέστρεφαν από το δύσκολο ταξίδι της σπογγαλιείας, κρατώντας τον σεβασμό στην παράδοση αλλά δίνοντάς τους και μια νέα πνοή.
Για μένα προσωπικά ήταν ένα όνειρο ζωής που πραγματοποιήθηκε. Αυτά είναι τα τραγούδια που έμαθα από τον πατέρα μου να αγαπώ και πάντα ένιωθα ότι είναι κομμάτι του DNA μου. Μπήκα σε αυτή τη διαδικασία έχοντας ήδη διαγράψει μια πορεία στη μουσική και έχοντας βρει τον δικό μου ήχο. Το έκανα τώρα, γιατί ένιωσα ότι είχε έρθει η στιγμή και ότι ήμουν έτοιμος να τα προσεγγίσω με την ωριμότητα και τον σεβασμό που τους αξίζει.
Πιστεύετε ότι η ελληνική παράδοση φοβάται τον εκσυγχρονισμό;
Δεν νομίζω ότι η ίδια η παράδοση φοβάται. Οι άνθρωποι πολλές φορές φοβούνται. Η παράδοση, όμως, ιστορικά πάντα άλλαζε. Τα όργανα, οι ρυθμοί, ακόμη και τα τραγούδια εξελίσσονταν συνεχώς.
Κάθε γενιά προσθέτει το δικό της λιθαράκι. Αν σταματήσει αυτό, τότε δεν μιλάμε για παράδοση — μιλάμε για μουσειοποίηση. Η παράδοση δεν κινδυνεύει από τον εκσυγχρονισμό. Κινδυνεύει από τη στασιμότητα.
Υπάρχει κίνδυνος όταν αγγίζουμε την παράδοση;
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η επιφανειακή προσέγγιση. Όταν χρησιμοποιούμε την παράδοση μόνο ως αισθητικό στοιχείο, χωρίς να καταλαβαίνουμε το πλαίσιο και τη σημασία της, τότε μπορεί να χαθεί η ουσία της.
Πάντως η επαφή με τις ρίζες και την ιστορία μας δεν αφαιρεί· προσθέτει. Είναι μια κατάδυση. Και σε κάθε κατάδυση δεν βουτάς για να χαθείς — βουτάς για να ανακαλύψεις. Μέσα στο ΚΑΛΥΜΝΙΟΝ ένιωσα ακριβώς αυτό. Σαν να κατέβαινα βαθύτερα, όχι μόνο στη μουσική, αλλά στον εαυτό μου.
Τι θα λέγατε σε όσους θεωρούν ότι η παραδοσιακή μουσική πρέπει να μένει «ανέγγιχτη»;
Τους καταλαβαίνω. Πίσω από αυτή τη σκέψη υπάρχει συχνά αγάπη και σεβασμός. Αλλά η ίδια η ιστορία της παραδοσιακής μουσικής δείχνει ότι ποτέ δεν ήταν ακίνητη. Κάθε γενιά την άγγιζε με τον δικό της τρόπο.
Ποιος είναι ο πιο «απρόσμενος» ήχος που κρύβεται μέσα στο άλμπουμ;
Ίσως οι στιγμές όπου η παράδοση συναντά μια πιο ατμοσφαιρική, σχεδόν κινηματογραφική διάσταση. Εκεί που ο ακροατής περιμένει έναν καθαρά παραδοσιακό ήχο, εμφανίζεται κάτι πιο αφαιρετικό. Σε αυτές τις στιγμές, η μουσική ίσως του δώσει την αίσθηση ότι καταδύεται μαζί με έναν σφουγγαρά — ότι κατεβαίνει σιγά-σιγά στο βάθος, μέσα στη σιωπή και την ένταση της θάλασσας.
Ποια στιγμή στην Κάλυμνο θα θέλατε να ντύσετε με τον ήχο του KALYMNION;
Τη στιγμή λίγο πριν ξημερώσει στο λιμάνι. Όταν η θάλασσα είναι σχεδόν ακίνητη και το νησί μοιάζει να κρατά την ανάσα του. Εκείνη την ώρα που η νύχτα υποχωρεί σιγά-σιγά και το φως αρχίζει να αγγίζει τα καΐκια και τα σπίτια.
«Μέρα Μέρωσε», θα σας πει η Νεφέλη Φασούλη, που κάνει και μια ξεχωριστή guest εμφάνιση στο άλμπουμ, δίνοντας φωνή σε αυτή τη στιγμή μετάβασης από τη νύχτα στο φως.
Μπορεί ένα νησιωτικό ελληνικό άλμπουμ να μιλήσει σε κάποιον που δεν έχει δει ποτέ το Αιγαίο;
Πιστεύω πως ναι. Η μουσική λειτουργεί συχνά πέρα από τη γεωγραφία. Ακόμη κι αν κάποιος δεν έχει δει το Αιγαίο, μπορεί να αναγνωρίσει τα συναισθήματα που κρύβονται μέσα στη μουσική: τη νοσταλγία, τη μνήμη, την αναζήτηση.
Αν παρουσιάζατε το KALYMNION στο εξωτερικό, ποιο κομμάτι θα διαλέγατε πρώτο — και γιατί;
Το καλοκαίρι είχα την ευκαιρία να το δοκιμάσω αυτό στην πράξη. Έπαιξα σε ένα φεστιβάλ στην Ουγγαρία και αποφάσισα να παρουσιάσω ένα κομμάτι από το έργο για να δω πώς θα αντιδράσει το κοινό.
Έπαιξα το τραγούδι «Μηχανικός» — έτσι λέμε στην Κάλυμνο τον σφουγγαρά. Είναι μια λέξη που κουβαλά ολόκληρη την ιστορία της θάλασσας και του νησιού. Ήθελα ο ακροατής να καταλάβει από την αρχή ότι πρόκειται για μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν.
Το φεστιβάλ είχε πολύ κόσμο και μετά το live αρκετοί άνθρωποι ήρθαν να ρωτήσουν για το κομμάτι και να το αναζητήσουν.
Στον ολοκληρωμένο «Μηχανικό» σας περιμένει και μια guest εμφάνιση–έκπληξη από έναν καλλιτέχνη που όλοι αγαπάμε.