Των Τριών Ιεραρχών: Εορτή ή αργία; -Του Θεόφιλου Τσουκαλά*

* Γράφει ο Θεόφιλος Τσουκαλάς, Ιστορικός, Γραμματέας της Ιεράς Μητροπόλεως
Η Αθήνα του 4ου αιώνα μ.Χ. παραμένει η πνευματική πρωτεύουσα του τότε γνωστού κόσμου. Η πόλη των φιλοσοφικών αναζητήσεων και των τελευταίων αναλαμπών του αρχαίου κόσμου. Εκεί συναντώνται τρεις νεαροί με έντονες αναζητήσεις. Ένας πρίγκιπας και δύο Καππαδόκες, γόνοι εύπορων χριστιανικών οικογενειών. Ο πρίγκιπας ονομάζεται Ιουλιανός, ο μετέπειτα αυτοκράτορας , ο επονομαζόμενος και Αποστάτης ή Παραβάτης, για την χιμαιρική προσπάθειά του να επαναφέρει ως επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας την εθνική, δηλ. την ειδωλολατρία. Οι Καππαδόκες είναι επιστήθιοι φίλοι και ονομάζονται, Βασίλειος, ο μετέπειτα Επίσκοπος Καισαρείας, ο Μέγας, ο πάνσοφος και ελεήμονας, ενώ ο έτερος είναι ο Γρηγόριος, ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως , που κατατρόπωσε τις αιρέσεις του Αρείου και του Μακεδονίου σε μια Βασιλεύουσα σχεδόν αιρετική στο σύνολο του πληθυσμού της, συγγράφοντας τους πέντε περίφημους θεολογικούς λόγους του, για τους οποίους ονομάστηκε και Θεολόγος.
Ο Βασίλειος θα διατηρήσει δεσμούς φιλίας με τον Ιουλιανό και θα του στείλει συγγράμματα για να του αποδείξει ότι ο Χριστός είναι ο Μόνος Αληθινός Θεός. Ο Ιουλιανός του απαντά με το περίφημο λακωνικό ρητό του, βέβαιος ότι για αυτό και μόνο θα μείνει στην Ιστορία: «Ανέγνων, έγνων, κατέγνων» δηλ. «Διάβασα, κατάλαβα, καταδίκασα". Τι σύνθημα, τι λογοπαίγνιο είχε δημιουργήσει , θα σκεφτόταν σίγουρα! Λογάριαζε όμως, χωρίς τον ξενοδόχο. Ο Μέγας Βασίλειος δεν του απάντησε με θεολογικές αναλύσεις ακατανόητες στον απλό κοσμάκη. Τον «πλήρωσε» με το ίδιο νόμισμα, κερδίζοντας την παρτίδα με κίνηση ματ. «Ανέγνως, αλλ' ουκ έγνως, ει γαρ έγνως, ουκ αν κατέγνως» δηλ. «Διάβασες, αλλά δεν κατάλαβες, αν καταλάβαινες, δε θα καταδίκαζες".
Τη συνέχεια λίγο πολύ τη γνωρίζετε. Η Ιστορία δικαίωσε τον Μέγα Βασίλειο. Στον περίφημο λόγο του Προς τους Νέους εγκαινιάζει τη γόνιμη σύζευξη Ελληνισμού και Χριστιανισμού. «Όπως κόβοντας το τριαντάφυλλο, αποφεύγουμε τα αγκάθια, έτσι και από τα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων θα πάρουμε ό ,τι είναι χρήσιμο και θα προφυλάξουμε τον εαυτό μας από ό ,τι είναι επιζήμιο".
Πόσο επίκαιροι είναι οι λόγοι των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας στις μέρες μας; Για σκεφτείτε σε πόσους «Ιουλιανούς Παραβάτες» θα απευθυνόταν σήμερα το «ανέγνως, αλλ' ουκ έγνως"; Άραγε, θα καταδεχόταν ένας Ιωάννης Χρυσόστομος, που από το στόμα του έβγαιναν κοφτερές αλήθειες, που δε δίστασε να συγκρουστεί με το κατεστημένο της εποχής του, που για το χωράφι της φτωχής χήρας, που άρπαξε η αυτοκράτειρα Ευδοξία, συγκρούστηκε μαζί της, χάνοντας τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης και κερδίζοντας τα βάσανα της εξορίας, η εορτή της κοινής μνήμης του με τους δύο Καππαδόκες Πατέρες να εκφυλιστεί σε αργιούλα πρόσφορη για υπνάκο και καφεδάκι;
Λοιπόν, η Εορτή των Τριών Ιεραρχών, Εορτή της Παιδείας από το 1841 στο νεοσύστατο Ελληνικό Βασίλειο, από τον 11ο αιώνα καθιερωμένη από την Εκκλησία μας, είναι ημέρα Μνήμης, αφορμή στοχασμού και μίμησης. Η Εκκλησία καλεί τους διδασκάλους και τους μαθητές να συγκεντρωθούν στην κοινή Λατρεία, στη Θεία Μυσταγωγία και να φανούμε των λόγων τους μιμητές. Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει να τιμά της Οικουμένης τους Διδασκάλους, του Λόγου τους Προμάχους, τους Οδηγούς εις τα άνω, τους αειρόους ποταμούς του Πνεύματος, τις Βάσεις, τα άνθη τα εύοσμα, Παραδείσου τα κάλλιστα, αν θέλει η Παιδεία μας να είναι ελληνική, χριστιανική, ανθρωποκεντρική.
«Χαίροις Ιεραρχών η Τριάς, της Εκκλησίας τα μεγάλα Προπύργια
























