ΔΥΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ ΔΩΡΑ- Του Νικήτα Καραφυλλάκη*


Πριν από δύο εβδομάδες, είχα τη χαρά και την τιμή να δεχτώ σπίτι μου, μετά από ένα τηλεφώνημά της, την αγαπητή συμπατριώτισσα και φίλη Μίκα Ορφανού, τη συγγραφέα των δύο σημαντικών έργων της, του μελετήματος «ΠΩΣ ΒΙΩΣΑ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟ» και του μυθιστορήματος «ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΓΩ, ΜΑΝΑ". Είχε μαζί της και τον σύζυγο και συνάδελφό της Λάζαρο Βλαδίμηρο, διακεκριμένο συγγραφέα σε θέματα ιατρικής Ιστορίας στην Ελλάδα, με 18 βιβλία και περισσότερες από 280 εργασίες ιατροϊστορικού περιεχομένου!
Τους «συνόδευαν» δύο πολύτιμα συγγράμματα του συζύγου της, με ευγενικές αφιερώσεις, τα οποία παρέλαβα με ενθουσιασμό, αποκαλώντας τα «γιορτινά αμφιλόχια δώρα», καθώς είχαν προηγηθεί τα δύο πρώτα βιβλία της Μίκας, το καλοκαίρι του 2022. Ένιωσα την ίδια συγκίνηση με εκείνη του Μεγάλου Βασιλείου, ο οποίος θεωρούσε Εορτή Εορτών την ημέρα, κατά την οποία τον επισκεπτόταν ο επίσκοπος Ικονίου Αμφιλόχιος, κρατώντας πάντα ως μοναδικό δώρο ένα καινούργιο βιβλίο!
Και τα δύο καλαίσθητα αντίτυπα αποτελούν Μελετήματα του κ. Λάζαρου Βλαδίμηρου, του οποίου η "αδυναμία" στην εκλεκτή σύντροφό του τον οδήγησε να καταστήσει το νησί μας μοναδικό προορισμό των θερινών διακοπών του!
Το πρώτο, με τίτλο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΔΗΣ, ΕΝΑΣ ΠΡΩΤΟΠΌΡΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΏΝ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΎ ΑΙΏΝΑ ΜΕ ΣΠΟΥΔΑΊΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΌ ΈΡΓΟ, αποτελεί μία Μονογραφία 240 σελίδων. Συντάχθηκε μετά από μια επίπονη ερευνητική προσπάθεια από δύο συναδέλφους, τον Λάζαρο Βλαδίμηρο και τον Αριστείδη Διαμαντή, που ασχολούνται για πολλά χρόνια με την Ιστορία της Ιατρικής στη Χώρα μας και έχουν στο επιστημονικό ενεργητικό τους ένα πλήθος από αξιόλογες εκδόσεις. Το έργο είναι αφιερωμένο σ’ έναν γιατρό «φαινόμενο» -παλιό συνάδελφό τους- πολύ σημαντικό, ακάματο, πολυγραφότατο μελετητή και επιστήμονα, τον ΣΤΕΦΑΝΟ ΖΩΓΡΑΦΙΔΗ (1878-1907), επίατρο του πολεμικού ναυτικού μας. Ο νεαρός γιατρός υπήρξε διπλά άτυχος: Πρώτον, να ασθενήσει και να «φύγει» κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του, στο άνθος της ζωής και της επιστημονικής παρουσίας του. Και δεύτερον, να παραμείνει άγνωστος και άδοξος για έναν και πλέον αιώνα, μέχρι που τον ανακάλυψαν και τον οδήγησαν στο φως των επιφανών τέκνων της επιστήμης στην Ελλάδα οι δύο δόκιμοι ερευνητές συγγραφείς.
Στα μόλις 29 χρόνια της ζωής του ο Στέφανος Ζωγραφίδης, έχοντας αποφοιτήσει με άριστα από την Ιατρική Σχολή Αθηνών, εκπόνησε έναν τεράστιο αριθμό ιατρικών εργασιών, όπως μας πληροφορούν οι εκπονητές του έργου. Υπήρξε πρωτοπόρος ερευνητής της Εγκληματολογίας και της Καταδυτικής Ιατρικής. Γλωσσομαθής και μεταφραστής ιατρικών βιβλίων! Έγραψε πρωτότυπες πραγματείες! Ασχολήθηκε ερευνητικά με τον μελιταίο πυρετό και συστηματικά με τη νόσο των δυτών, ίσως νωρίτερα και από τον δικό μας Σκεύο Ζερβό (1875-1966), από τον οποίο ήταν μικρότερος κατά τρία έτη! Έλαβε μέρος με ανακοινώσεις σε συνέδρια, μέσα κι έξω από τη Χώρα μας! Δημοσίευσε πρωτότυπα άρθρα στον ελληνικό και γαλλικό ιατρικό Τύπο. Υπήρξε, παράλληλα, λόγιος, φίλος των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών! Ένας χαρισματικός, ακάματος και πολυτάλαντος νέος επιστήμονας που είχε να προσφέρει ακόμη πολύ περισσότερα, αν η ανίατη ώς τότε νόσος του μελιταίου πυρετού, την οποία μελετούσε και παρακολουθούσε συστηματικά, προκειμένου να εφαρμόσει θεραπευτικές αγωγές, δεν τον οδηγούσε στο μοιραίο…
Πρόκειται για μια Μελέτη, με μοναδική τεκμηρίωση, η οποία διαβάζεται απνευστί, λόγω της εξαιρετικής γραφής και της απίστευτης πνευματικής και επιστημονικής πορείας ενός λαμπρού νέου επιστήμονα που δεν συναντιέται εύκολα σε παγκόσμιο επίπεδο. Το έργο παρουσιάζει πρόσθετο ενδιαφέρον, γιατί έδωσε την ευκαιρία στους συγγραφείς να διανθίσουν το έργο τους με εικόνες, φωτογραφίες, βιογραφικά και άλλα στοιχεία πολλών διάσημων Ευρωπαίων και Ελλήνων ιατρών που ασχολήθηκαν με παθήσεις και θεραπείες σε ένα ευρύτερο ιατρικό κύκλο θεμάτων.
Το δεύτερο βιβλίο του κ. Βλαδίμηρου, αποτελεί μια πλήρως τεκμηριωμένη Μελέτη αφιερωμένη στον Γεώργιο Καραϊσκάκη, τον τραγικό ήρωα της ελληνικής επανάστασης που πάλευε με ανυπέρβλητο ψυχικό σθένος ενάντια σε δύο πανίσχυρους εχθρούς, τον κατακτητή Τούρκο και την ανίατη ασθένειά του. "Ο ιατρικός φάκελος του Καραϊσκάκη" είναι μια συγκινητική καταγραφή της συγκλονιστικής ιστορίας του οπλαρχηγού της Ρούμελης, της εμβληματικής προσωπικότητάς του, όπως αυτή συντίθεται και αναδεικνύεται μέσα από γεγονότα που αφορούν τη φιλάσθενη κράση του. Η τραγική εικόνα ενός ιδιοφυούς στρατιωτικού ηγέτη που οι απαιτήσεις του αγώνα και τα ένδοξα κατορθώματά του υποχρέωναν τους αξιωματικούς και στρατιώτες του να τον μεταφέρουν τις περισσότερες φορές με φορείο στα πεδία των μαχών, είναι λίγο-πολύ γνωστά σε κάθε μελετητή της Ιστορίας του αγώνα της ανεξαρτησίας μας. Εκείνα που δεν είναι γνωστά, ήταν τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε σε όλη την εξαετή διάρκεια της συμμετοχής του στον απελευθερωτικό Αγώνα, μέχρι τον θάνατό του, ανήμερα της ονομαστικής εορτής του, την 23 Απριλίου του 1827. Κανένα άλλο σύγγραμμα μέχρι σήμερα δεν εστίασε και δεν φώτισε αυτή την τραγική πλευρά του αγωνιστή, όπως το έκανε "Ο ιατρικός φάκελος του Καραϊσκάκη", αποδεικνύοντας, και με βάση τα σύγχρονα δεδομένα της ιατρικής επιστήμης, ότι ο ήρωας έπασχε από μία ανίατη μορφή φυματίωσης, ενώ παράλληλα υπέφερε κατά διαστήματα και από ελονοσία. Ο συγγραφέας, με όπλο την επαγγελματική του ιδιότητα και το ερευνητικό του πάθος βρήκε όλες εκείνες τις πληροφορίες μέσα από γραπτές μαρτυρίες και γνωματεύσεις συναγωνιστών και θεραπόντων γιατρών του, που τον βοήθησαν να συμπληρώσει αξιόπιστα τον ιατρικό φάκελο της εμβληματικής μορφής τού για πολλούς κορυφαίου οπλαρχηγού του ΄21. Ο συγγραφέας ανέσυρε μέσα από ένα θολό τοπίο όλα τα προβλήματα υγείας του στρατηλάτη της Ρούμελης που επηρέαζαν ακόμη και τον ψυχισμό του και τις δυνατότητές του να προσφέρει πολύ περισσότερα στον Αγώνα. Ποτέ ασθένεια, και μάλιστα τόσο εξαντλητική και αθεράπευτη, δεν λάμπρυνε και δεν χάρισε περισσότερη δόξα και τιμή στο θύμα της, όπως το έκανε στην περίπτωση του Καραϊσκάκη. Στην ήδη μεγάλη στρατηγική μεγαλοφυΐα του πρόσθεσε ακόμα μεγαλύτερη λάμψη, καθιστώντας τον ισάξιο της ηγετικής φυσιογνωμίας ενός Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.
Θα κλείσω το σύντομο αυτό σχόλιό μου αντιγράφοντας την ακροτελεύτια παράγραφο του βιβλίου αυτού, των 170 σελίδων. Γράφει ο γιατρός Βλαδίμηρος, με την ακαταπόνητη επιστημονική ερευνητική γραφή του, με την ανατομική και γλαφυρή λογοτεχνική πένα του, εμπλουτισμένη και με στίχους του Κωστή Παλαμά: "Στο Πάνθεο των ένοπλων αγωνιστών της Παλιγγενεσίας μας, αναμφίβολα περίοπτη θέση καταλαμβάνει και ξεχωρίζει η μορφή του Γεωργίου Καραϊσκάκη, του Αχιλλέα της Ρωμιοσύνης…του Γένους το καμάρι, της Καλογριάς ο Γιός!»
Θα ήθελα να συστήσω θερμά και ανεπιφύλακτα σε όλους τους φιλίστορες πνευματικούς ανθρώπους, και ιδιαίτερα στους εκπαιδευτικούς, τα δύο αυτά βιβλία που οι συγγραφείς τους, παρά την θλιβερή διαδρομή των ηρώων τους, πέτυχαν να διαβάζονται ευχάριστα και να φρονηματίζουν παράλληλα!…
Κάλυμνος, Ιούλιος 2024
























